ถาม ธรรมะทำให้เราตื่นตัว พร้อมที่จะเผชิญกับความยากลำบาก และเพิ่มพลังให้กับเราในการต่อสู้กับความชั่วร้าย แล้วถูกหรือไม่ครับที่เวลาเราเจอปัญหา เราจะพูดว่า ธรรมะจะช่วยเรา แล้วก็ไม่ทำอะไร พูดแค่ว่า “การครุ่นคิดถึงปัญหามีแต่จะบั่นทอนพลังของฉันเปล่าๆ ฉันควรจะแผ่เมตตาเฉยๆ”

ท่านอาจารย์โกเอ็นก้า ไม่ใช่อย่างนั้น นี่แสดงว่าท่านยังไม่เข้าใจธรรมะดีพอ แม้แต่ในหลักสูตร 10 วันก็ได้อธิบายอย่างชัดเจนแล้วว่า ถ้ามีคนแข็งแรงรังแกคนที่อ่อนแอกว่า แล้วท่านเพียงแต่นั่งดูและพูดว่า “ฉันจะทำอะไรได้ เดี๋ยวกรรมก็สนองเจ้านั่นเองแหละ ส่วนเจ้าคนที่ถูกรังแกนั่นก็กำลังใช้กรรมของตัวอยู่” นี่เป็นเรื่องที่ผิด ธรรมะไม่ได้สอนอย่างนั้น

ท่านต้องทุ่มเทกำลังทั้งหมด ทั้งทางกายและวาจาที่จะหยุดยั้งคนๆ นี้ แต่ไม่ควรมีความมุ่งร้ายหรือความโกรธเกลียดใดๆ แฝงอยู่ ท่านต้องมีความรักความเมตตาต่อคนๆ นี้ แต่ถ้าเขาไม่เข้าใจคำพูดดีๆ ที่ท่านได้พยายามแล้ว ตอนนี้ท่านก็สามารถใช้มาตรการที่เด็ดขาดได้ แต่ต้องทำด้วยความรักความเมตตา ธรรมะไม่ได้สอนให้ท่านเป็นคนเฉื่อยชาเฉยเมย

อย่างไรก็ตาม ในสถานการณ์ที่เกินความสามารถจะช่วยได้ เช่น มีคนกำลังป่วยหนักใกล้ตาย อยู่ในความดูแลของแพทย์ ท่านจะทำอะไรได้ เพราะท่านไม่ใช่หมอ ก็จงนั่งปฏิบัติ แล้วแผ่เมตตาให้แก่เขา ถ้าท่านบอกว่า “ฉันเป็นนักปฏิบัติวิปัสสนา ฉันจะต้องรักษาคนๆ นี้” ก็เป็นความคิดที่ผิดอีก ฉะนั้น ในสถานการณ์ที่ไม่เหลือบ่ากว่าแรงที่ท่านจะช่วยได้ ก็ต้องไม่นิ่งดูดาย อย่าปล่อยให้ใครกระทำผิด ถ้าท่านสามารถหยุดยั้งเขาได้

ที่มา : หนังสือเพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชน โดย ท่านอาจารย์โกเอ็นก้า

รวมปาฐกถาและวิสัชนาปัญหาธรรมระหว่างปี พ.ศ. 2526 – 2543