ลูกๆ ทางธรรมที่รักทั้งชายและหญิง

นับเป็นโอกาสอันดียิ่ง ที่ในชีวิตนี้เราได้มาร่วมเดินบนเส้นทางของธรรมะ ซึ่งจะนำไปสู่จุดหมายปลายทางของความหลุดพ้นโดยสิ้นเชิงกันอีกครั้ง ในชาติก่อนๆ เราได้เคยสร้างบารมีร่วมกันมา และด้วยความผูกพันเกี่ยวข้องกันในอดีตนี้เอง จึงทำให้เราได้มาทำงานร่วมกันอีกครั้งหนึ่ง เพื่อปลดปล่อยตัวเราและช่วยเหลือผู้อื่นให้หลุดพ้นจากเครื่องร้อยรัดของกิเลสทั้งปวง

โลกนี้ล้วนเต็มไปด้วยความทุกข์ แต่ก็เป็นเวลาที่หลายๆ คนจะได้เข้ามาปฏิบัติธรรมอันบริสุทธิ์ และหลุดพ้นจากความทุกข์ เราโชคดีที่ได้มีโอกาสรับใช้ผู้คนเหล่านี้ในทางที่ถูกต้อง และการช่วยเหลือพวกเขาให้พ้นจากความทุกข์ ก็เท่ากับเป็นการช่วยเหลือตัวเราเองด้วย มีวิธีการดีๆ มากมายในการช่วยเหลือผู้คนที่อดอยาก ยากไร้ เจ็บไข้ได้ป่วย และไม่รู้หนังสือ แต่ก็มิอาจเทียบได้กับการรับใช้ธรรมะ การรับใช้ธรรมะเป็นการช่วยเหลือให้ผู้คนที่ทุกข์ยากให้มีพละกำลังที่จะฟันฝ่าและขจัดรากเหง้าของความทุกข์ทั้งหลายที่ได้สั่งสมมานับชาติไม่ถ้วน

การได้เข้าร่วมในขบวนการรับใช้มนุษยชาตินี้จึงมีความสำคัญยิ่ง ไม่ว่าจะเป็นผู้ที่นั่งอยู่บนธรรมาสน์เพื่อสอนธรรมะ หรือเป็นผู้ทำอาหาร ทำความสะอาด ก็ไม่มีงานไหนที่สูงส่งหรือต่ำต้อยกว่ากัน การรับใช้ก็คือการรับใช้ แน่นอนว่าการรับใช้แต่ละอย่างนั้นแตกต่างกัน แต่สิ่งที่จะชี้วัดคุณภาพของการรับใช้ที่แท้จริงก็คือเจตนารมณ์ของคนผู้นั้น ถ้าเขามีอัตตาพองโตในขณะที่นั่งอยู่บนธรรมาสน์ เพราะมีผู้คนจำนวนมากก้มกราบอยู่ตรงหน้า ก็แสดงว่าเขาไม่ได้มีความเข้าใจในธรรมะเลย การรับใช้ของเขากลับจะเป็นอันตราย เพราะเขาจะทำให้เสียบรรยากาศ จนคนทั้งหลายไม่สามารถเรียนรู้ธรรมะได้

ในทางกลับกัน ผู้ที่อาจจะแค่ทำความสะอาดห้องน้ำหรือกวาดพื้น แต่ในใจเปี่ยมไปด้วยความรักความเมตตา และความปรารถนาดีที่จะช่วยรักษาสภาพแวดล้อมของสถานที่ปฏิบัติธรรมให้สะอาดและมีสุขอนามัย ความตั้งใจดังกล่าวย่อมจะทำให้การรับใช้นั้นวิเศษสุด ฉะนั้น สิ่งสำคัญก็คือความตั้งใจของผู้รับใช้ธรรมะ

อวัยวะทุกส่วนในร่างกายของมนุษย์มีความสำคัญเช่นไร องค์กรธรรมะก็เป็นเช่นนั้น ทุกๆ คนที่เข้ามารับใช้ธรรมะล้วนมีความสำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากัน แต่การรับใช้นั้นจะไม่ใช่การรับใช้ธรรมะเลย ถ้าหากคนผู้นั้นไม่ปฏิบัติธรรมไปด้วย การปฏิบัติเท่านั้นที่จะช่วยให้เขาสามารถเก็บเกี่ยวอานิสงส์อันล้ำเลิศจากการรับใช้ธรรมะได้

ผู้ที่เข้ามารับใช้ธรรมะควรระลึกถึงอยู่เสมอว่า สำหรับผู้ปฏิบัติใหม่ ตัวท่านคือแบบอย่างของผู้ที่ได้ผลจากธรรมะ หากท่านขาดคุณสมบัติที่ดีเสียแล้ว ท่านก็จะทำให้ผู้อื่นหมดกำลังใจในการปฏิบัติ ธรรมบริกรจึงมีความรับผิดชอบใหญ่หลวง ที่จะต้องประพฤติตนไปในทางที่เสริมสร้างศรัทธาต่อธรรมะให้แก่ผู้ที่ยังมีความลังเลสงสัย และเพิ่มพูนศรัทธาของผู้ที่มีศรัทธาอยู่แล้ว

ผู้ใดก็ตามที่ได้เข้ามารับใช้ธรรมะ จะต้องมีศรัทธามั่นคงในธรรมะ ซึ่งจะทำให้เขาไม่สนใจกับความยึดมั่นในลัทธินิกาย ความเชื่อทางปรัชญา และพิธีกรรมทั้งหลาย เพราะนี่คือเครื่องชี้วัดความก้าวหน้าในธรรมะของคนผู้นั้น เมื่อปราศจากพันธนาการเหล่านี้แล้ว เขาก็จะมีแต่ธรรมะอยู่ในวิถีชีวิต มีสันติสุขอยู่ภายในตัวเองและให้แก่ผู้อื่นด้วย ทุกๆ การกระทำ ทั้งทางกาย วาจา ใจ ย่อมเป็นไปเพื่อเกื้อกูลสรรพชีวิต แต่การกระทำเหล่านี้จะไม่มีทางเป็นบุญกุศลได้เลย ตราบใดที่ในจิตใจยังมีความไม่บริสุทธิ์ เช่น ความโลภ ความขุ่นเคือง ความโกรธเกลียด และมุ่งร้ายอยู่ ต่อเมื่อได้ขจัดกิเลสเหล่านี้ออกไปแล้ว ก็จะเกิดความรักความเมตตาและความปรารถนาดีขึ้นในจิตใจ นี่แหละคือธรรมะ เส้นทางสากลที่ไม่เกี่ยวข้องกับความเป็นลัทธินิกายใดๆ

ธรรมะนั้นมีจุดมุ่งหมายที่จะขุดรากถอนโคนกิเลสในก้นบึ้งของจิตใจ การปฏิบัติจะช่วยให้เรารู้ว่ารากเหง้าที่แท้จริงของความทุกข์นั้นมาจากไหน ซึ่งก็มาจากการที่มีปฏิกิริยาตอบโต้ต่อเวทนาในร่างกายอย่างไม่รู้เท่าทันด้วยความชอบและความชังนั่นเอง ถ้าเราเรียนรู้ที่จะวางอุเบกขาด้วยความเข้าใจในอนิจจัง เราก็จะหลุดพ้นจากนิสัยที่ชอบตอบโต้ และจิตก็จะถูกชำระจนบริสุทธิ์ แต่ถ้าเราจะหลงลืมรากเหง้าของความทุกข์นี้ไป เราก็จะไม่มีทางหลุดพ้นได้เลย

ฉะนั้น ผู้ปฏิบัติวิปัสสนาจึงควรเข้าใจอย่างชัดเจนว่า การกระทำและการปฏิบัติของตนนั้น เป็นการชำระจิตในระดับรากเหง้าหรือไม่ ถ้ามีความเข้าใจชัดเจนแล้ว ความยึดมั่นถือมั่นในลัทธินิกายก็จะคลี่คลายไปเอง ทั้งนิสัยที่ชอบแบ่งเขาแบ่งเรายังจะหายไปด้วย เพราะได้ตระหนักว่าแต่ละคนล้วนเป็นผู้ที่มีความทุกข์ การรับใช้ของตนเป็นไปเพื่อช่วยให้ผู้คนเจริญก้าวหน้าในการปฏิบัติยิ่งๆ ขึ้นไป และหลุดพ้นจากกิเลสทั้งหลาย ถ้าเรารับใช้ธรรมะโดยปราศจากอัตตาได้เช่นนี้ ก็จะเป็นทัศนคติทางธรรมอันบริสุทธิ์ และย่อมทำให้บังเกิดผลที่ดี

ผู้รับใช้ธรรมะไม่ควรมีความรู้สึกเหนือหรือด้อยกว่าผู้อื่น ไม่ว่าจะได้รับมอบหมายงานอะไร ก็ควรจะยอมรับด้วยความยินดี เพราะเป็นโอกาสที่จะได้ทำงานรับใช้เพื่อประโยชน์สุขของคนจำนวนมาก ได้นำพารอยยิ้มมาสู่ใบหน้าที่เศร้าหมอง และช่วยให้ผู้คนได้เติบโตในธรรมด้วยการปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง เมื่อเราได้รับประโยชน์จากการปฏิบัติของตนเอง เราย่อมปรารถนาจะให้ผู้อื่นที่อยู่บนเส้นทางได้พบกับความสุขสงบไปด้วย

ในแง่นี้การรับใช้จึงเป็นเพียงการรับใช้เท่านั้น ไม่มีการคาดหวังสิ่งใดตอบแทน ถ้าเราเริ่มรับใช้โดยคาดหวังที่จะได้รับผลตอบแทน ไม่ว่าจะเป็นวัตถุ หรือสิ่งอื่นๆ เช่น คำชม หรือการยกย่องนับถือแล้ว ก็จะทำให้บรรยากาศทั้งหมดมัวหมอง ทุกๆ คนที่มารับใช้ธรรมะจึงมีความรับผิดชอบใหญ่หลวง ที่จะต้องช่วยกันรักษาบรรยากาศของศูนย์ปฏิบัติให้เต็มไปด้วยกระแสพลังของธรรมะที่บริสุทธิ์อยู่เสมอ เพื่อวันนี้และเพื่อชนรุ่นต่อไป เช่นเดียวกันกับผู้มาปฏิบัติที่ศูนย์ฯ ซึ่งได้ปฏิบัติตามวิธีการอันบริสุทธิ์นี้วิธีเดียว โดยไม่นำวิธีการอื่นใดเข้ามาปะปน ก็จะช่วยสร้างกระแสพลังของธรรมะขึ้นในศูนย์ฯ ด้วย

กระแสพลังในศูนย์ฯ นี้จะคงอยู่ต่อไปอีกนานหลายศตวรรษ แล้วผู้คนรุ่นแล้วรุ่นเล่าก็จะเข้ามาปฏิบัติยังดินแดนแห่งธรรมะนี้ และได้หลุดพ้นจากความทุกข์ การปฏิบัติและการรับใช้ที่ดีของเรา จะมีส่วนช่วยเสริมสร้างบรรยากาศที่ดี ซึ่งก็จะส่งผลต่อไปอีกนานเท่านาน

ฉะนั้น การรับใช้ธรรมะจึงเป็นโอกาสอันแสนวิเศษ จงทำงานนี้เพื่อปลดปล่อยตัวท่านเอง และเพื่อช่วยเหลือผู้อื่นให้ได้หลุดพ้นจากกิเลส พันธนาการ และความทุกข์ จงเป็นผู้ถือประทีปธรรม เพื่อขับไล่ความมืดมนของอวิชชาและความทุกข์

ขอให้ท่านทั้งหลายจงมีความเข้มแข็งในการรับใช้ผู้ที่อยู่ในห้วงทุกข์ทั่วทุกหนแห่ง ขอให้ผู้ที่มีความทุกข์ทั้งหลายจงได้พบกับธรรมะและได้พบกับความหลุดพ้น ขอให้พวกท่านทั้งหลายจงมีความพากเพียรในการปฏิบัติธรรมต่อไป เพื่อความดีงามของตัวท่านเองและความดีงามของคนจำนวนมาก

ขอให้สรรพสัตว์ทั้งหลายจงมีความสุข จงมีความสุข ❖

ภวตุ สัพพะ มังคลัง

ที่มา : หนังสือเพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชน โดย ท่านอาจารย์โกเอ็นก้า

รวมปาฐกถาและวิสัชนาปัญหาธรรมระหว่างปี พ.ศ. 2526 – 2543