ถาม มีโครงการที่จะทำซีดีรอมฉบับปรับปรุงใหม่หรือครับ แล้วมันเกี่ยวข้องกับการปฏิบัติอย่างไร

ท่านอาจารย์ งานชิ้นแรกเสร็จเรียบร้อยแล้ว ซึ่งข้าพเจ้าก็ต้องแสดงความยินดีกับทุกคนที่ทำงานชิ้นนี้ นี่ไม่ใช่งานชิ้นสุดท้าย จะมีงานชุดอื่นๆ ตามมาอีก แต่ทุกคนที่ทำงานในโครงการนี้ต้องเข้าใจให้ชัดเจนว่า สำหรับเราแล้ว การเผยแพร่ด้านปริยัติไม่ใช่เป้าหมายหลัก การปฏิบัติต่างหากที่เป็นเป้าหมาย ปริยัติเป็นเพียงส่วนที่จะช่วยเกื้อหนุน

เหตุใดเราจึงต้องรวบรวมคัมภีร์ทั้งหมดนี้ นั่นเป็นเพราะว่าหนังสือ คัมภีร์โบราณจำนวนมากได้หายสาบสูญไปในประเทศจีน ทิเบตและประเทศอื่นๆ ใครจะไปรู้ ถ้าเกิดมีการสูญหายเพิ่มขึ้นอีกล่ะ หากข้าพเจ้าเปิดดูหนังสือบาลีเล่มหนึ่ง ซึ่งตีพิมพ์ในพม่าเมื่อร้อยปีที่แล้ว ก็จะพบรายชื่อหนังสืออ้างอิงจำนวนมากที่หาไม่ได้อีกแล้ว ภายในระยะเวลาร้อยปีที่ผ่านมา ได้มีหนังสือสูญหายไปเป็นจำนวนมาก ข้าพเจ้าจึงมีหน้าที่ที่จะต้องรักษามันไว้ด้วยการบันทึกใส่ซีดีรอมก่อนที่มันจะสูญหายไปมากกว่านี้

ขณะนี้ในซีดีรอมมี 3 ภาษา และจะเพิ่มเข้าไปอีก 2 ภาษา และก็เป็นไปได้ว่าอาจเพิ่มอีก 4-5 ภาษา รวมๆ แล้วอาจมี 6-7 ภาษา เรายังบอกไม่ได้ แต่หลังจากที่มีการเพิ่มเข้าไปอีก 2 ภาษา และเพิ่มเติมจำนวนเล่ม ซึ่งน่าจะเสร็จได้ภายในเวลา 2-3 เดือน เราก็จะนำไปใส่ไว้ในอินเตอร์เน็ต และเปิดให้ผู้คนได้เข้ามาอ่านเพื่อแลกเปลี่ยนความคิด

การทำเช่นนี้มีจุดมุ่งหมายสำคัญเพื่ออะไร ตอนนี้ธรรมคีรีถือเป็นศูนย์ปฏิบัติธรรมระดับโลก และก็จะใช้ระบบอินเตอร์เน็ตในการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับการปฏิบัติในทุกแง่มุม เราจะเริ่มในลักษณะของการอภิปรายกันทางอินเตอร์เน็ต โดยอาจเปิดประเด็นว่า “เรารู้สึกว่าความรู้สึกทางกายสำคัญมากในคำสอนของพระพุทธเจ้า” ผู้คนอาจแย้งว่า “ไม่ใช่ คำว่า ‘เวทนา’ หมายถึง ‘ความรู้สึก’ ความรู้สึกก็คือ ‘จิต’ ” จงปล่อยให้มีการแลกเปลี่ยนสื่อสารกันในลักษณะนี้ ถ้าเราเป็นฝ่ายผิด ก็ต้องไม่อายที่จะแก้ไข แต่ถ้าคนอื่นผิดพลาดตรงส่วนไหน อย่างน้อยเขาก็จะได้รู้ว่าคำแปลที่ถูกต้องของพระพุทธพจน์คืออะไร

นี่เป็นตัวอย่างหนึ่งเท่านั้น อาจมีประเด็นอื่นๆ ในทำนองนี้อีกมากมาย ที่เราจะแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันได้ เช่น “สัมปชัญญะ” คืออะไร บางครั้งแม้แต่ในอรรถกถาก็อาจจะไม่ได้ให้คำตอบที่ถูกต้องนัก สำหรับเรา หากมีข้อแตกต่างระหว่างอรรถกถากับพระไตรปิฎก เราจะถือพระไตรปิฎกเป็นสำคัญ แทนที่จะถามท่านพุทธโฆษาจารย์ ข้าพเจ้าจะทูลถามพระพุทธองค์ว่า “พระองค์ทรงกล่าวไว้เช่นไร ข้าพเจ้าควรจะเข้าใจเรื่องนี้อย่างไร” ถ้าอรรถกถาให้คำอธิบายที่ชัดเจนก็ถูกต้องใช้ได้ แต่ถ้าคำอธิบายไม่ชัดเจน ข้าพเจ้าก็เชื่อถือพระพุทธองค์มากกว่า ฉะนั้น สิ่งต่างๆ เหล่านี้กำลังจะเกิดขึ้นจากการอภิปรายระดับนานาชาติ ซึ่งจะเริ่มต้นขึ้นอีกไม่กี่เดือน หลังจากที่เรานำข้อมูลไปใส่ไว้ในอินเตอร์เน็ตแล้ว

ตอนนี้ก็ได้มีสิ่งดีๆ เกิดขึ้นจากซีดีรอมดังกล่าวแล้ว ยกตัวอย่างเช่น เมื่อตอนที่ข้าพเจ้าเดินทางมายังอินเดีย เพื่อดำเนินการตามความปรารถนาของท่านอาจารย์ ที่ต้องการให้วิปัสสนาได้กลับมาฟื้นคืนในประเทศนี้ และเผยแผ่ออกไปทั่วโลกนั้น สิ่งแรกที่ข้าพเจ้านึกถึงก็คือ “ข้าพเจ้ามาที่นี่เพื่อเผยแผ่พระธรรมคำสอนของพระพุทธเจ้า ไม่ใช่ศาสนาพุทธ ถ้าข้าพเจ้าบอกไปว่ามาสอนศาสนาพุทธ ก็จะไม่มีใครแม้แต่คนเดียวมาฟังข้าพเจ้า ยิ่งเรื่องมาเข้าปฏิบัติ 10 วันกับข้าพเจ้ายิ่งไม่ต้องพูดถึงเลย” นี่ไม่ใช่กลยุทธอะไร แต่เป็นความเชื่อมั่นของข้าพเจ้า ทั้งนี้เพราะพระพุทธองค์ทรงคัดค้านเรื่องการแบ่งแยกลัทธินิกายอย่างมาก

หลังจากนั้นอีกหลายปีซีดีรอมชุดนี้ก็ออกมา ข้าพเจ้าถามคนที่ทำว่า “ลองช่วยหาคำว่า ‘Bauddha’ ซึ่งหมายถึงพุทธศาสนาหรือพุทธศาสนิกว่ามีอยู่ตรงไหนบ้างไหม” ในซีดีรอมนี้บรรจุคัมภีร์ไว้ 146 เล่ม ความยาวกว่า 55,000 หน้า ครอบคลุมคำหลายล้านคำ แต่ไม่มีคำว่า “Bauddha” อยู่แม้แต่คำเดียว ไม่ปรากฏคำว่า “พุทธศาสนา” อยู่ในที่ใดเลย ทั้งในพระไตรปิฎก อรรถกถา หรือฎีกา ไม่มีเลยจริงๆ ข้าพเจ้าจึงรู้สึกพอใจมาก

พระธรรมคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้นเสื่อมไปได้อย่างไรกัน เราคงต้องศึกษาดูว่า คำว่า “พุทธศาสนา” เริ่มต้นขึ้นได้อย่างไร ใครใช้คำนี้เป็นคนแรก พูดตรงๆ แล้ว ข้าพเจ้าคิดว่าใครก็ตามที่เริ่มใช้คำว่า “พุทธศาสนา” หรือ “พุทธศาสนิก” ไม่ว่าจะในภาษาใดก็ตาม ถือเป็นศัตรูฉกาจกับคำสอนของพระพุทธเจ้า คำสอนของพระองค์นั้นเป็นสากล แต่ด้วยความเขลา ความไม่รู้ บุคคลผู้นี้จึงได้ทำให้พระธรรมคำสอนกลายเป็นเรื่องของลัทธินิกายไป พุทธศาสนานั้นเป็นของชาวพุทธเท่านั้น ในขณะที่ธรรมะเป็นของทุกๆ คน ถ้าท่านใช้คำว่า “พุทธศาสนา” ก็เท่ากับท่านกำลังทำให้คำสอนของพระพุทธเจ้าจำกัดอยู่แค่เฉพาะคนกลุ่มหนึ่ง ซึ่งถือเป็นเรื่องที่ผิดอย่างที่สุด

ฉะนั้น เราจะตั้งคำถามและแลกเปลี่ยนประเด็นเหล่านี้กับผู้คนทางอินเตอร์เน็ต เราจะให้ข้อมูลกับผู้คน และถ้าใครมีข้อมูลอื่นใด เราก็จะได้ข้อมูลนั้นจากพวกเขา ศูนย์ฯ แห่งนี้จะมีความสำคัญในการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับคำสอนของพระพุทธเจ้าในด้านวิปัสสนา ถ้ามีการถกเถียงกันในเชิงปรัชญา เราก็จะตอบว่า “ขอโทษครับ เราไม่พูดคุยกันในเรื่องนี้ เราจะพูดคุยกันก็แต่เรื่องที่จะเป็นประโยชน์กับงานด้านวิปัสสนาเท่านั้น”

ที่มา : หนังสือเพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชน โดย ท่านอาจารย์โกเอ็นก้า

รวมปาฐกถาและวิสัชนาปัญหาธรรมระหว่างปี พ.ศ. 2526 – 2543