ธรรมบริกรที่รักทั้งหลาย

ปีที่แล้วพวกท่านหลายๆ คนได้ช่วยกันรับใช้ธรรมะอย่างเต็มกำลัง จนทำให้วิปัสสนาเริ่มเผยแผ่ไปบนเกาะแห่งธรรมนี้ สำหรับผู้ปฏิบัติวิปัสสนาที่ต้องการจะก้าวหน้าไปบนหนทางของการชำระจิตให้บริสุทธิ์นั้น การรับใช้ธรรมะถือเป็นเรื่องที่สำคัญ พระพุทธองค์ทรงสอนว่า เราต้องช่วยเหลือตัวเองก่อน แล้วจึงค่อยเริ่มช่วยเหลือผู้อื่น ถ้าท่านต้องการที่จะชำระจิตของตนเองให้บริสุทธิ์ แต่ไม่พัฒนาความรักความเมตตาต่อผู้อื่น ไม่พัฒนาความปรารถนาที่จะช่วยเหลือผู้อื่นให้หลุดพ้นจากความทุกข์แล้ว ท่านก็ไม่สามารถที่จะก้าวหน้าไปบนหนทางธรรมได้อย่างแน่นอน

จงชำระจิตของท่านไปพร้อมๆ กับช่วยเหลือผู้อื่นให้สามารถชำระจิตของพวกเขาเองได้ ไม่ควรที่เราจะเอาแต่ชำระจิตของตัวเองจนลืมผู้อื่น หรือมัวแต่ช่วยเหลือผู้อื่นจนลืมที่จะชำระจิตของตัวเองไป ถ้าตัวของท่านเองยังไม่เข้มแข็งแล้ว จะไปช่วยเหลือผู้อื่นที่อ่อนแอให้เข้มแข็งขึ้นมาได้อย่างไรกัน

ข้าพเจ้าได้รับรู้จากประสบการณ์ส่วนตัวและของผู้ปฏิบัติจำนวนมากว่า เมื่อท่านได้รับใช้ช่วยเหลือผู้อื่นในทางธรรมแล้ว การปฏิบัติของท่านจะเข้มแข็งขึ้นและกระบวนการชำระจิตก็จะมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ในขณะที่ท่านช่วยเหลือผู้อื่นให้เจริญงอกงามในธรรมะนั้น ท่านก็ได้พัฒนาทานบารมีของตัวท่านเองไปด้วย ซึ่งการให้ธรรมะถือเป็นการให้ที่เหนือกว่าการให้ทั้งปวง ไม่ต้องสงสัยเลยว่า ทานที่ท่านให้ทั้งหมดล้วนมีอานิสงส์ต่อตัวท่าน การให้ธรรมทานจะก่ออานิสงส์สูงสุดต่อตัวท่าน ก็เพราะท่านกำลังให้สิ่งที่มีค่าสูงสุดแก่ผู้รับนั่นเอง

ผู้ที่ได้รับธรรมะเป็นกำนัล ย่อมจะได้เรียนรู้ถึงวิธีการชำระจิตให้บริสุทธิ์ และเริ่มที่จะหลุดพ้นจากความทุกข์ทั้งหลายในชีวิต ด้วยเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงได้ตรัสว่า สัพพะทานัง ธัมมะทานัง ชินาติ การให้ธรรมชนะการให้ทั้งปวง

ในระหว่างการอบรม ดูเหมือนอาจารย์ผู้สอนจะเป็นผู้ที่ให้ธรรมทาน แต่จริงๆ แล้วธรรมทานไม่อาจเกิดขึ้นได้โดยปราศจากความช่วยเหลือของธรรมบริกร ฉะนั้น ธรรมบริกรจึงมีส่วนร่วมในกระบวนการนี้ด้วย ถ้าไม่มีใครมาจัดการหรือตระเตรียมอาหารแล้ว การอบรมวิปัสสนาจะเกิดขึ้นได้อย่างไร ธรรมทานจึงเกิดขึ้นได้ด้วยการร่วมแรงร่วมใจจากทั้งอาจารย์และธรรมบริกร โดยตัวของธรรมบริกรเองก็ได้อานิสงส์จากการให้ธรรมทานนี้ด้วย

บางครั้งมีคนมาบอกกับข้าพเจ้าว่า “น่าอัศจรรย์จริงๆ ที่เพียงลำพังตัวท่านคนเดียวสามารถเผยแผ่ธรรมะให้แก่ผู้คนได้มากมายทั่วโลก” ซึ่งข้าพเจ้าก็ตอบกลับไปว่า ข้าพเจ้าไม่ได้ทำงานคนเดียว ข้าพเจ้ามีแค่สองมือ แต่ธรรมะนั้นมีนับพันๆ มือ เป็นมือของธรรมบริกรทั้งหลายนั่นเอง

ตอนแรกที่เดินทางไปถึงอินเดียนั้น ข้าพเจ้าไม่มั่นใจว่าจะสามารถเผยแผ่ธรรมะที่นั่นได้หรือเปล่า เพราะวิธีการปฏิบัตินี้เป็นการผ่าตัดจิตใจในระดับรากลึก จำเป็นจะต้องใช้การอบรมแบบพักค้างแรม แต่ข้าพเจ้าก็ไม่มีใครที่จะช่วยจัดเตรียมสิ่งอำนวยความสะดวกที่จำเป็นได้เลย โชคดีที่มีญาติห่างๆ คนหนึ่งจากพม่าได้เข้ามาอาสาว่าจะช่วย และด้วยความช่วยเหลืออย่างมากของเขานี่เอง จึงได้ทำให้การอบรมครั้งแรกเกิดขึ้นได้ แล้วกงล้อของธรรมะก็ได้กลับมาหมุนอีกครั้งในประเทศต้นกำเนิด หลังจากนั้นคนอื่นๆ ที่ได้เข้าปฏิบัติก็อาสาเข้ามาช่วยเหลือ ทำให้การอบรมดำเนินต่อไปได้ ไม่เพียงแต่เฉพาะในอินเดีย หากยังรวมไปถึงทั่วโลกด้วย

เมื่อใดก็ตามที่นึกถึงผู้ที่ช่วยจัดการอบรมครั้งแรกในอินเดีย ข้าพเจ้าจะรู้สึกขอบคุณเขาเป็นอย่างมาก จะมีใครเล่าที่สามารถประมาณผลบุญกุศลที่เขาได้รับจากการจัดอบรมหลักสูตรวิปัสสนาครั้งแรกนอกประเทศพม่านี้ได้ แล้วหลังจากนั้นก็มีผู้ปฏิบัติจำนวนมากทั่วโลกได้เริ่มอาสาเข้ามาช่วยเหลือ จะมีใครเล่าที่สามารถประมาณบุญกุศลที่ธรรมบริกรเหล่านี้ได้รับจากการจัดการอบรมธรรมะให้แก่ผู้ที่มีความทุกข์ยากได้ ด้วยเหตุนี้ ข้าพเจ้าจึงได้บอกว่าธรรมบริกรทุกคนล้วนมีส่วนร่วมในการบำเพ็ญธรรมทานอันยิ่งใหญ่นี้ไปทั่วโลก

ในชีวิตประจำวันนั้นมีทั้งเรื่องดีและร้ายเกิดขึ้นมากมาย การจะรักษาความสงบและพัฒนาความรักความเมตตาท่ามกลางความแปรปรวนนี้ได้ ต้องอาศัยการฝึกปฏิบัติวิปัสสนา เมื่อผู้ปฏิบัติวิปัสสนามารับใช้ธรรมะ ก็จะได้เรียนรู้ท่ามกลางบรรยากาศที่เกื้อกูลว่า จะนำธรรมะไปใช้ในชีวิตจริงได้อย่างไร

ขณะที่มารับใช้ธรรมะ ท่านจะได้พบกับผู้ปฏิบัติที่มีนิสัยแตกต่างกัน บางคนอาจเกียจคร้าน ช่างพูด หรือหยาบคาย บางครั้งธรรมบริกรที่ยังไม่มีวุฒิภาวะก็จะแสดงอาการเช่นเดียวกัน โดยตอบโต้ออกไปอย่างหยาบคาย หรือไม่ก็ทำตัวเหมือนผู้คุม แต่ท่านได้รับการอบรมมาว่า ไม่ว่าผู้ปฏิบัติจะทำผิดอะไร ท่านจะต้องไม่โกรธ ต้องรู้จักสงบจิตสงบใจ มีแต่ความรักความเมตตา ถ้าท่านยังคงพลั้งพลาด ก็ให้แก้ไขปรับปรุงไปเรื่อยๆ แล้วท่านก็จะได้เรียนรู้ถึงวิธีการที่จะรับมือกับสถานการณ์อันไม่พึงประสงค์อย่างมีอุเบกขา บรรยากาศในศูนย์ปฏิบัติธรรมหรือในการอบรมนั้นเอื้อต่อการเรียนรู้วิธีที่จะเผชิญกับปัญหาต่างๆ มากกว่า ซึ่งท่านก็จะสามารถนำปัญญาที่ได้นี้ไปใช้ในชีวิตประจำวัน นี่คือที่ที่ธรรมบริกรแต่ละคนจะได้เรียนรู้ถึงวิธีการดำเนินชีวิตที่ดีงาม

พระพุทธองค์ตรัสไว้ว่า ผู้ที่เปี่ยมด้วยคุณธรรมย่อมมีคุณสมบัติสองประการ นั่นคือคุณสมบัติของการรับใช้ช่วยเหลือผู้อื่นโดยปราศจากอัตตาและความกตัญญูรู้คุณ ซึ่งเป็นคุณสมบัติที่หาได้ยากยิ่ง ธรรมบริกรเป็นผู้ที่มีโอกาสจะพัฒนาคุณสมบัติทั้งสองประการนี้ ท่านจะได้เรียนรู้ที่จะช่วยเหลือผู้อื่นโดยไม่คาดหวังสิ่งตอบแทน รวมทั้งจะได้พัฒนาความรู้สึกสำนึกในพระมหากรุณาของพระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้ทรงค้นพบวิธีการปฏิบัติอันมหัศจรรย์นี้และได้ประทานให้แก่โลก ตลอดจนครูบาอาจารย์ทั้งหลายที่ได้สืบทอดจากพระพุทธเจ้ามาจนถึงปัจจุบัน โดยที่ยังคงรักษาวิธีการปฏิบัตินี้ไว้ในรูปแบบที่บริสุทธิ์ดั้งเดิม เราจะเริ่มเกิดความรู้สึกว่าอยากจะทดแทนพระคุณด้วยการรับใช้ผู้อื่น เพื่อให้งานเผยแผ่ธรรมของครูอาจารย์ประสบผลสำเร็จ

เรารู้สึกยินดีและมีความสุขอย่างยิ่งที่ได้รับใช้ผู้อื่นและช่วยเหลือให้คนเหล่านั้นได้หลุดพ้นจากความทุกข์ ฉะนั้น งานรับใช้ธรรมะจึงเป็นทั้งการช่วยเหลือผู้อื่นและช่วยตัวธรรมบริกรเองด้วย

ขอให้พวกท่านทั้งหลายจงพัฒนาธรรมะให้เข้มแข็ง เพื่อประโยชน์สุขของตัวท่านเอง และขอให้พวกท่านจงรับใช้ผู้อื่นต่อไป เพื่อความดีงามและประโยชน์สุขของผู้คนจำนวนมาก

ขอให้พระธรรมคำสอนเพื่อการชำระจิตให้บริสุทธิ์ของพระพุทธองค์นี้ จงแผ่ขยายไป ไม่เพียงแต่เฉพาะในเกาะแห่งธรรมหรือเกาะไต้หวันนี้ แต่ขอให้ฟื้นคืนและเจริญรุ่งเรืองในประเทศที่เป็นต้นกำเนิด แล้วเผยแผ่ไปทั่วโลกด้วย

ขอให้เกาะไต้หวันจงเป็นประทีปแห่งธรรมะและฉายฉานแสงแห่งปัญญาไปทั่วโลก

ขอให้พวกท่านทั้งหลายจงมีความสุขความสงบ จงหลุดพ้นเถิด ❖

ภวตุ สัพพะ มังคลัง

ที่มา : หนังสือเพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชน โดย ท่านอาจารย์โกเอ็นก้า

รวมปาฐกถาและวิสัชนาปัญหาธรรมระหว่างปี พ.ศ. 2526 – 2543