■ จะเป็นอะไรไหมครับ ถ้าเรามีโลภะหรือความอยากที่จะตรัสรู้ ?

นั่นเป็นสิ่งที่ไม่ถูกต้อง ท่านจะไม่มีทางตรัสรู้ได้เลย ถ้ายังคงมีโลภะหรือความอยากที่จะตรัสรู้ การตรัสรู้จะเกิดขึ้นเอง ถ้าท่านมีความอยาก นั่นเท่ากับว่าท่านกำลังวิ่งไปในทิศทางที่ตรงกันข้าม เราไม่สามารถอยากที่จะได้ผลบางอย่าง ผลจะเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ ถ้าท่านเริ่มเกิดความอยาก "ฉันต้องได้นิพพาน ฉันต้องได้นิพพาน" แสดงว่าท่านกำลังวิ่งสวนทางกับนิพพาน นิพพานคือสภาวะที่หลุดพ้นจากความอยาก จึงเป็นไปไม่ได้ที่ท่านต้องการจะเข้าถึงสภาวะดังกล่าวด้วยความอยาก

■ ความปรารถนาอันแรงกล้ากับความอยากเหมือนกันไหมครับ ?

ต่างกัน จะเป็นความอยากหรือไม่นั้นต้องดูจากความปรารถนาของท่าน ถ้าท่านไม่ได้สิ่งใด แล้วรู้สึกหดหู่ นั่นคือความอยาก แต่ถ้าท่านไม่ได้สิ่งนั้น แล้วยังยิ้มได้ นั่นก็เป็นเพียงแค่ความปรารถนา มันจะไม่เปลี่ยนไปเป็นโลภะ เมื่อใดก็ตามที่มีโลภะและความยึดมั่นถือมั่นอยู่ แล้วท่านไม่ได้สิ่งนั้น ท่านย่อมจะเป็นทุกข์ ถ้าท่านกำลังเป็นทุกข์ แสดงว่าท่านมีโลภะ แต่ถ้าไม่เป็นเช่นนั้น ก็แสดงว่าไม่มีโลภะ

■ ไม่มีโลภะและโทสะที่เป็นกุศลหรือ ยกตัวอย่าง เช่น การเกลียดความอยุติธรรม ความปรารถนาในเสรีภาพ ความกลัวการทำร้ายร่างกาย ?

โลภะและโทสะไม่มีทางเป็นกุศลได้เลย มันมีแต่จะทำให้ท่านเครียดและไม่มีความสุข ถ้าท่านแสดงออกด้วยจิตที่มีโลภะหรือโทสะ ท่านอาจบรรลุถึงเป้าหมายที่ควรค่า ทว่าจะใช้วิธีการอันล่อแหลมเพื่อให้ได้สิ่งนั้นมา แน่นอนว่าท่านต้องปกป้องตัวเองจากภยันอันตราย แต่ถ้าท่านทำด้วยความกลัวแล้ว ก็ย่อมจะสร้างสมปมแห่งความกลัว ซึ่งจะทำร้ายท่านในระยะยาวได้ หรือถ้าท่านทำด้วยใจที่เกลียดชัง แม้ท่านจะได้รับชัยชนะจากการต่อสู้กับความอยุติธรรม ทว่าความเกลียดนั้นก็จะกลายเป็นปมในใจที่อันตราย ถึงท่านจะต้องต่อสู้กับความอยุติธรรม ต้องปกป้องตัวเองจากภยันตราย แต่ท่านก็สามารถกระทำด้วยจิตที่มีสมดุล ปราศจากความเครียด ความสมดุลจะช่วยให้ท่านสามารถบรรลุผลดีได้ด้วยความรักต่อผู้อื่น จิตที่มีสมดุลย่อมเป็นประโยชน์ และก่อให้เกิดอานิสงส์สูงสุด

■ ผิดด้วยหรือที่เราต้องการสิ่งอำนวยความสะดวกให้แก่ชีวิต ?

ถ้าเป็นความจำเป็นจริงๆ ไม่ได้ทำให้ท่านยึดมั่นกับสิ่งนั้น ก็ไม่มีอะไรผิด สิ่งไหนที่จำเป็นต้องใช้ ก็หามาได้ แต่ถ้าท่านหามาไม่ได้ ก็จงยิ้มรับ แล้วพยายามหนทางอื่นดูใหม่ ถ้าหามาได้แล้ว ก็จงใช้ โดยไม่ยึดมั่นถือมั่น

■ แล้วการวางแผนอนาคตล่ะครับ ท่านคิดว่าเป็นความอยากหรือเปล่า ?

เหมือนกัน ขึ้นอยู่กับว่าท่านยึดมั่นถือมั่นในแผนการของตัวเองหรือเปล่า ทุกคนต้องเตรียมการสำหรับอนาคต ถ้าแผนนั้นไม่ประสบความสำเร็จ แล้วท่านร้องห่มร้องไห้ นั่นแสดงว่าท่านยึดติด แต่ถ้าท่านไม่ประสบความสำเร็จ แล้วยังยิ้มออก คิดได้ว่า "ฉันได้พยายามเต็มที่แล้ว จะเป็นอย่างไรถ้าต้องล้มเหลว ฉันก็จะพยายามใหม่!" จากนั้น ท่านก็ทำไปด้วยความปล่อยวาง และยังคงมีความสุข

ที่มา : รวมบทความวิสัชนาธรรม โดยท่านอาจารย์โกเอ็นก้า