ผู้ปฏิบัติธรรมที่รักทั้งหลาย

เราได้มาร่วมประชุมประจำปีนี้กันอีกครั้ง ข้าพเจ้าได้รับทราบรายงานถึงสิ่งที่ได้ทำไปในรอบปีที่ผ่านมา ซึ่งก็น่าพอใจอย่างยิ่ง ทำให้มีกำลังใจขึ้นไม่น้อย ข้าพเจ้ายังได้รับรู้ถึงสิ่งที่พวกท่านจะทำต่อไปในปีนี้ ซึ่งเป็นปีที่สำคัญยิ่ง เพราะเป็นปีที่ครบรอบวันเกิด 100 ปีของท่านอาจารย์อูบาขิ่น สัตบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ที่เปี่ยมไปด้วยเมตตา เพื่อเป็นการรำลึกถึงท่าน พวกเราจึงต้องทำงานกันอย่างหนัก

ไม่ใช่เรื่องผิดแต่อย่างใดที่จะสร้างอนุสรณ์หรืออนุสาวรีย์ให้ท่านอาจารย์ แต่สิ่งที่จะทำให้เรารำลึกถึงท่านอาจารย์ได้ดีที่สุดก็คือ ตัวของพวกท่านเอง พวกท่านแต่ละคนล้วนเป็นเครื่องเตือนให้ระลึกถึงท่านอาจารย์ จงพัฒนาธรรมะในตัวท่านจนทำให้ผู้อื่นเห็นว่า “นี่ไง นักปฏิบัติวิปัสสนาในสายของท่านอาจารย์อูบาขิ่น โอ้ วิปัสสนาช่างทำให้ผู้คนเปลี่ยนแปลงไปได้ถึงเพียงนี้เชียวหรือนี่” ขอให้พยายามปฏิบัติตนเช่นนี้ เพื่อแสดงความกตัญญูต่อท่านอาจารย์ เพื่อเป็นแรงบันดาลใจให้ผู้คนได้เข้ามาสู่หนทางนี้และปลดปล่อยตนเองเป็นอิสระ เพราะนั่นจะเป็นประโยชน์ต่อตัวท่านเองด้วย

มีเรื่องสำคัญ 2 เรื่องที่ผู้ปฏิบัติในแนวทางนี้ต้องทำ คือ พยายามตั้งมั่นอยู่ในธรรมะที่บริสุทธิ์ให้ได้ และช่วยกันสานต่องานเผยแผ่ธรรมอันประเสริฐของท่านอาจารย์

ท่านอาจารย์นั้นมีปณิธานธรรมที่แรงกล้าว่า จะต้องชดใช้หนี้บุญคุณให้แก่ประเทศที่ได้มอบมณีอันล้ำค่านี้ ตอนที่ท่านพูดคุยเรื่องข่าวในหนังสือพิมพ์เกี่ยวกับสถานการณ์ในอินเดีย เราได้เห็นถึงความเมตตาของท่านอย่างมาก ท่านบอกว่า “เกิดอะไรขึ้นกับประเทศที่พระพุทธเจ้าประสูติ ที่ๆ พระธรรมอันบริสุทธิ์ได้ถือกำเนิด ผู้คนทะเลาะเบาะแว้งต่อสู้กัน ในนามของศาสนา มีทั้งปัญหาเรื่องลัทธินิกาย เชื้อชาติ และวรรณะ ถ้าหากพวกเขาได้รู้จักกับธรรมะอันวิเศษนี้ ทั่วทั้งประเทศก็จะรอดพ้นจากความทุกข์ ไม่มีทางอื่นอีกแล้ว ตราบใดที่ยังมีความขัดแย้งอย่างนี้อยู่ ก็จะมีแต่ความทุกข์ ซึ่งจะแก้ไขได้ก็เมื่อประเทศนี้ได้รับธรรมะที่บริสุทธิ์”

ข้าพเจ้ารู้สึกหวั่นเกรงว่า “ในอินเดียจะมีใครกันที่ยอมรับวิปัสสนา ไม่มีใครที่นั่นรู้จักข้าพเจ้าเลย”

แต่ท่านอาจารย์กลับตอบว่า “อย่าห่วงไปเลย ถึงเวลาแล้ว ผู้คนที่มีบารมีได้มาเกิดบนโลกนี้แล้ว และจะมารับธรรมะไปเอง เมื่อพวกเขาได้ยินคำว่า ‘วิปัสสนา’ ย่อมจะอดรนทนไม่ได้ เมื่อใดที่ประเทศอินเดียเริ่มยอมรับธรรมะ มันก็จะเผยแผ่ออกไปทั่วโลกอย่างรวดเร็ว เมื่อก่อนธรรมะเคยเผยแผ่ไปจากประเทศอินเดียอย่างไร บัดนี้ก็ถึงเวลาที่ธรรมะจะเผยแผ่ไปจากที่นั่นอีกครั้ง นาฬิกาแห่งวิปัสสนาได้เริ่มต้นขึ้นแล้ว” ท่านอาจารย์เชื่อมั่นในเรื่องนี้มาก

ข้าพเจ้าไม่แน่ใจว่าตัวเองจะทำสำเร็จหรือไม่ แต่แล้วในชั่วเวลาหนึ่งเดือนที่ข้าพเจ้ามาถึงประเทศนี้ การอบรมครั้งแรกก็เกิดขึ้น จากนั้นก็มีการจัดอบรมครั้งแล้วครั้งเล่า สายธารธรรมได้เริ่มกลับมาไหลรินอีกครั้ง

คนเรานั้นล้วนมีทุกข์ คนที่ขี้โมโห มีแต่ความขุ่นเคือง อาจเข้าใจด้วยการนึกคิดว่า “นี่ไม่ดีกับฉันเลย ฉันกำลังทำให้ตัวเองและคนอื่นๆ เป็นทุกข์ ฉันต้องการจะหลุดพ้นจากมัน” แต่เขาจะหลุดพ้นจากมันได้อย่างไร ผู้ที่ข้องแวะอยู่กับบาปอกุศล ย่อมไม่มีความสุข และต้องการจะผละจากอกุศลมาสู่กุศล แต่จะทำอย่างไร ลำพังแค่ฟังธรรมก็ไม่อาจช่วยอะไรได้ การเอาแต่ฟังธรรมะดีๆ โดยหวังให้ปาฏิหาริย์มาเปลี่ยนแปลงชีวิตนั้นเป็นไปไม่ได้ ทุกคนต้องช่วยเหลือตัวเอง แล้วจะทำอย่างไร

ต้องให้ผู้คนได้รับรู้ว่า ยังมีหนทางที่ไม่ต้องอาศัยศรัทธาหรือความเชื่ออันงมงาย ซึ่งก็คือวิปัสสนา ที่มีความเป็นวิทยาศาสตร์ มีเหตุผล นำไปใช้ได้จริง และให้ผลในทันที หากท่านปฏิบัติ ก็จะได้รับผลดี จากนั้นก็จะเกิดความเชื่อมั่นตามมา ท่านจะค่อยๆ ก้าวไปสู่จุดหมายปลายทางทีละน้อย พระธรรมคำสอนทั้งหมดประกอบไปด้วย การละเว้นจากความชั่ว กระทำแต่ความดี และชำระจิตให้บริสุทธิ์ทั่วทุกส่วนของจิต ไม่ใช่เพียงแค่พื้นผิวเท่านั้น ไม่จำเป็นต้องเพิ่มเติมหรือลดทอนอะไรอีก ปริปุณณัง ปริสุทธัง สรรพสัตว์ทั้งหลายล้วนปรารถนาที่จะหลุดพ้นจากความทุกข์ ซึ่งหนทางก็มีอยู่แล้ว ทุกคนที่รู้สึกเป็นทุกข์และต้องการพ้นทุกข์ จึงควรที่จะได้รู้วิธีการนี้ และสามารถเข้ามาทดลองปฏิบัติได้ นี่คือการที่วิปัสสนาเผยแผ่ไปในสมัยพุทธกาล และเป็นวิถีทางที่บิดาทางธรรมของข้าพเจ้าต้องการจะให้ธรรมะเผยแผ่ไป

เราไม่สนใจที่จะกะเกณฑ์ผู้คนให้เข้ามาเป็นสาวกของโกเอ็นก้าหรืออูบาขิ่น นั่นไม่มีความหมายอะไรเลย เราไม่ได้มาที่นี่เพื่อก่อตั้งศาสนา เมื่อใดที่เราหันไปให้ความสำคัญกับเรื่องของศาสนา ธรรมะก็จะสูญสิ้นไป อาจารย์และผู้ช่วยอาจารย์ไม่ควรที่จะพูดกับผู้ปฏิบัติว่า “เธอช่างอ่อนแอเหลือเกิน แล้วจะช่วยตัวเองได้อย่างไรกัน มามอบกายถวายตัวกับฉันนี่ ยึดเอาฉันเป็นที่พึ่ง แล้วฉันจะช่วยให้เธอหลุดพ้นเอง”

เวลาที่มีผู้คนเข้ามาทดลองฝึกปฏิบัติวิปัสสนา เราควรจะช่วยให้พวกเขาได้พบกับความก้าวหน้าในการปฏิบัติ แล้วเราจะอำนวยความสะดวกอะไรให้เขาได้บ้าง จะช่วยเขาได้อย่างไร เราจะช่วยด้วยการแบ่งปันสิ่งที่ดีที่สุดที่เรามีให้แก่พวกเขา ด้วยจุดประสงค์เดียวเท่านั้นคือ เพื่อให้ผู้คนมากขึ้นๆ ได้หลุดพ้นจากความทุกข์ และได้พบกับความสุขความสงบ พหุชะนะ หิตายะ พหุชะนะ สุขายะ

มีอันตรายอยู่อย่างหนึ่งคือ ในอนาคตลูกหลานของผู้ปฏิบัติวิปัสสนาอาจบอกว่า “ฉันเป็นนักวิปัสสนา เพราะฉันเกิดในครอบครัวของนักวิปัสสนา” และวรรณะวิปัสสนาก็จะเริ่มต้นขึ้น ผู้คนจะถูกเรียกขานว่านักวิปัสสนา โดยที่ไม่ได้ฝึกวิปัสสนาหรือรู้จักวิปัสสนาเลย นี่คืออันตรายร้ายแรงที่ท่านจะต้องระมัดระวังให้ดีนับจากนี้เป็นต้นไป ขอให้เข้าใจว่า ถ้าไม่ปฏิบัติก็จะไม่ได้รับประโยชน์อะไร จงเป็นแรงบันดาลใจให้แก่ผู้อื่นด้วยการลงมือปฏิบัติอย่างจริงจัง นี่คือแนวทางที่เราจะสามารถทดแทนพระคุณของท่านอาจารย์ผู้ประเสริฐได้

วิธีการปฏิบัติอันแสนวิเศษนี้ได้สูญหายไป ไม่ใช่แต่เฉพาะในอินเดียเท่านั้น หากยังรวมไปถึงทั่วทั้งโลกด้วย ตอนนี้ถึงเวลาแล้วที่วิปัสสนาจะกลับมาเฟื่องฟูอีกครั้ง ซึ่งเราก็ต้องช่วยกันรักษาวิปัสสนานี้ไว้ให้คงอยู่รับใช้ผู้คนตราบนานเท่านาน แต่จะเป็นไปได้ก็ต่อเมื่อความบริสุทธิ์ของวิธีการปฏิบัติยังคงได้รับการรักษาเอาไว้ เมื่อใดที่มีการนำเอาวิธีอื่นเข้ามาปะปน ก็จะไม่ให้ผลดีอีกต่อไป แล้วผู้คนก็จะพากันหนีหาย จนทำให้วิปัสสนาต้องสูญสิ้นไป เหมือนเช่นที่ได้เคยสูญสิ้นไปเมื่อหลายพันปีก่อน เราจึงต้องระวังอย่างยิ่งที่จะไม่ให้เรื่องนี้เกิดขึ้นอีก

สิ่งที่เราได้รับจากท่านอาจารย์ผู้ประเสริฐนี้ ไม่ว่าจะเป็นอะไรก็ตามที่ท่านได้รับสืบทอดมา เราต้องรักษาไว้ให้บริสุทธิ์ดังเดิม โดยไม่ไปเพิ่มเติมหรือลดทอนสิ่งใดเลย เกวลัง ปริปุณณัง บริบูรณ์ยิ่งแล้ว เกวลัง ปริสุทธัง บริสุทธิ์ยิ่งแล้ว ถ้าเรายังรักษาความบริสุทธิ์นี้ไว้ได้จากรุ่นสู่รุ่น ผู้คนจำนวนมากก็จะหลุดพ้นจากความทุกข์ บัดนี้ถึงเวลาที่ระฆังแห่งวิปัสสนาจะได้ก้องกังวานขึ้นแล้ว วิปัสสนาเริ่มจะแผ่ขยายไป ไม่ใช่ด้วยปาฏิหาริย์ใดๆ แต่จะต้องมีผู้ที่ธำรงรักษาความบริสุทธิ์ของวิธีการนี้ไว้ และช่วยให้ธรรมะเผยแผ่ไป

ในการประชุมประจำปีครั้งนี้ ควรจะทำความเข้าใจในสองสามประเด็นนี้ให้ชัดเจน ซึ่งเมื่อการประชุมเสร็จสิ้นไปแล้ว แต่ละท่านต้องคิดกันว่า “เราจะทุ่มเทความสามารถ สติปัญญาและพลังที่มีอยู่อย่างเต็มที่ เพื่อเผยแผ่ธรรมะให้เป็นที่รับรู้ของผู้คนมากขึ้นๆ ได้อย่างไร

“ถ้ามีคนต้องการจะปฏิบัติแล้ว ฉันจะช่วยให้เขาได้พบกับความก้าวหน้าในการปฏิบัติได้อย่างไร จะทำอย่างไรให้ผู้คนมากขึ้นๆ ได้ตั้งมั่นอยู่ในธรรมะ”

และประการที่สาม ขอให้ตั้งใจอย่างแน่วแน่ว่า “ฉันจะไม่มีวันทำให้วิธีการปฏิบัติที่บริสุทธิ์นี้ต้องมัวหมอง และฉันก็จะไม่ยอมหรือไม่มีทางช่วยเหลือสนับสนุน ให้ใครมาทำลายความบริสุทธิ์ของวิธีการนี้ได้เป็นอันขาด”

การประชุมของเราจะประสบผล ถ้าท่านนำความตั้งใจอันแรงกล้านี้ติดตัวกลับไปด้วย ธรรมะจะคอยช่วยเหลือท่าน ธรรมะได้ช่วยเหลือท่านมาจนถึงบัดนี้ และก็จะยังคงช่วยเหลือท่านต่อไป แต่ท่านก็ต้องมีความมุ่งมั่นอันแรงกล้าที่จะตอบแทนพระคุณของท่านอาจารย์ผู้ประเสริฐซึ่งได้มอบธรรมะให้แก่ท่าน

เราสำนึกในพระมหากรุณาของพระผู้มีพระภาคเจ้าเช่นใด เราก็ควรสำนึกในพระคุณของครูบาอาจารย์ที่ได้สืบสายการปฏิบัตินี้มาอย่างบริสุทธิ์ ตลอดจนบุญคุณของท่านอาจารย์อูบาขิ่นผู้มีปณิธานธรรมอันแรงกล้าด้วยเช่นนั้น เราจะทำทุกอย่างเท่าที่จะทำได้ เพื่อให้ความปรารถนาอันประเสริฐของท่านอาจารย์ลุล่วง ซึ่งก็ไม่ใช่เพื่อประโยชน์สุขของตัวเราเองเท่านั้น แต่ยังรวมถึงประโยชน์สุขของผู้คนทั้งหลายอีกด้วย

ผู้คนจำนวนมากทั่วโลกกำลังเผชิญกับความทุกข์ ความทุกข์ ขอให้ธรรมะที่บริสุทธิ์จงแผ่ขยายไปทั่วโลก ขอให้ผู้ที่มีความทุกข์จำนวนมากขึ้นๆ จงได้พบกับธรรมะ ได้นำธรรมะไปใช้ในชีวิต และหลุดพ้นจากความทุกข์ทั้งปวง ❖

ภวตุ สัพพะ มังคลัง

ที่มา : หนังสือเพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชน โดย ท่านอาจารย์โกเอ็นก้า

รวมปาฐกถาและวิสัชนาปัญหาธรรมระหว่างปี พ.ศ. 2526 – 2543