■ ธรรมะคืออะไร ?

สิ่งที่อยู่ในจิตขณะนี้ก็คือธรรมะ ธรรมะคือทุกสิ่งทุกอย่างที่เป็นอยู่

■ ธรรมะเกี่ยวข้องอะไรกับคนเดินถนนที่ท้องยังหิวโซ ?

มีผู้คนจำนวนมากที่อาศัยอยู่ในสลัมมาเข้ารับการอบรมวิปัสสนา และพบว่ามันมีประโยชน์อย่างยิ่ง ถึงท้องของพวกเขาจะว่าง แต่จิตใจนั้นเต็มไปด้วยความปั่นป่วน วิปัสสนาช่วยให้พวกเขาเรียนรู้ที่จะสงบใจและวางอุเบกขา พวกเขาจึงสามารถเผชิญกับปัญหาของตนเอง เราจะสังเกตเห็นได้ว่าชีวิตของพวกเขาดีขึ้น สามารถเลิกเหล้า การพนัน ฯลฯ ได้ ธรรมะเอื้อประโยชน์แก่ทุกคน ไม่ว่าจะยากดีมีจน

■ คนที่มีธรรมจริงๆ จะเผชิญกับโลกอธรรมนี้ได้อย่างไร ?

อย่าพยายามเปลี่ยนแปลงโลกอธรรม แต่จงพยายามเปลี่ยนแปลงอธรรมในตัวท่าน อาการที่ท่านตอบโต้และทำให้ตัวเองเป็นทุกข์ ยกตัวอย่างเช่น เมื่อมีคนมาด่าว่าท่าน ก็จงเข้าใจว่าคนผู้นั้นกำลังเป็นทุกข์ นั่นเป็นปัญหาของเขาทำไมถึงเอามาเป็นปัญหาของตัวเอง ? ทำไมต้องเพาะโทสะ ทำให้ตัวเองเป็นทุกข์ ? ถ้าท่านทำเช่นนี้ ก็เท่ากับว่าท่านไม่ได้เป็นนายของตัวเอง แต่เป็นทาสของผู้อื่น เขาสามารถทำให้ท่านเป็นทุกข์ได้ตามที่เขาต้องการ จงเป็นนายของตัวเอง แล้วท่านจะสามารถมีชีวิตอยู่กับธรรมะ ท่ามกลางสถานการณ์ที่เป็นอธรรมรอบๆ ตัวท่านได้

■ ท่านคิดว่าธรรมะกับศาสนาเหมือนกันตรงไหน ?

ถ้าศาสนามีนัยในแง่ของลัทธินิกาย อย่าง ศาสนาฮินดู หรือศาสนามุสลิม หรือศาสนาพุทธ ฯลฯ แล้ว นั่นสวนทางกับธรรมะโดยสิ้นเชิง แต่ถ้าศาสนามีนัยในแง่ของกฎธรรมชาติ กฎธรรมชาติอันเป็นสากลแล้ว ก็ย่อมเหมือนกับธรรมะ

■ ท่านเชื่อว่าธรรมะสามารถชี้นำทางให้ท่านหรือ ?

แน่นอนที่สุด ธรรมะกำลังชี้นำทางท่าน เมื่อจิตได้รับการชำระมากขึ้น มากขึ้น ปัญญาที่เกิดขึ้นในระดับประสบการณ์ของท่านก็จะแก่กล้ายิ่งขึ้น เมื่อมีปัญหาเกิดขึ้นในโลก ในชีวิตของท่าน ท่านเพียงแต่สำรวจลึกเข้าไปข้างในสักหน่อย แล้วจะพบคำตอบด้วยตนเอง นี่จึงเป็นเครื่องนำทางให้แก่ท่าน ท่านไม่ควรพึ่งพาผู้อื่น หากควรพึ่งพาตนเอง พึ่งพาธรรมะ

ที่มา : รวมบทความวิสัชนาธรรม โดยท่านอาจารย์โกเอ็นก้า