■ ท่านพูดถึงตัวตน 'ฉัน' ในแง่ลบเท่านั้น ไม่มีด้านบวกเลยหรือ ไม่ใช่เพราะ 'ฉัน' หรอกหรือที่ทำให้เรามีความเบิกบานยินดี ความสงบ และความอิ่มเอิบใจ ?

การปฏิบัติวิปัสสนาจะช่วยให้ท่านแลเห็นว่า กามคุณต่างๆ ไม่จีรังยั่งยืน เกิดขึ้น แล้วดับไป ถ้า'ฉัน' รู้สึกเพลิดเพลินกับสิ่งนี้จริง ถ้าสิ่งนี้เป็น 'ความพึงพอใจ' ของฉันแล้ว 'ฉัน' ต้องเป็นนายเหนือมัน แต่มันกลับเกิดขึ้นและดับไป โดยที่ฉันไม่อาจควบคุมได้ เช่นนั้นแล้ว 'ฉัน' อยู่ที่ไหนกัน ? ผมไม่ได้พูดถึงกามคุณ แต่พูดถึงในระดับที่ลึกซึ้งกว่านั้น

ในระดับนั้น 'ฉัน' ย่อมไม่มีความสำคัญอีกต่อไป เมื่อท่านเข้าถึงระดับนั้น ตัวตนจะมลายไป มีแต่เพียงปีติเท่านั้น จะไม่มีข้อสงสัยเรื่อง 'ฉัน' เกิดขึ้นเลยแทนที่จะพูดถึง 'ฉัน' เราน่าจะพูดถึงประสบการณ์ของคนๆ หนึ่ง

ความรู้สึกนั้น ไม่มีคนที่รู้สึก สิ่งต่างๆ ก็แค่เกิดขึ้นเพียงเท่านั้น ตอนนี้สำหรับท่าน ดูเหมือนว่าจะต้องมี 'ฉัน' ที่เป็นผู้รู้สึก แต่หลังจากได้เริ่มต้นปฏิบัติวิปัสสนาแล้ว ท่านจะเข้าถึงสภาวะที่ตัวตนสลายไป แล้วข้อสงสัยของท่านก็จะหมดไปด้วย

แน่นอน เราไม่อาจจะเลี่ยงใช้คำว่า 'ฉัน' หรือ 'ของฉัน' ฯลฯ เพื่อจุดประสงค์โดยทั่วไปได้ แต่การยึดติดกับมัน คิดว่ามันมีอยู่จริง มีแต่จะทำให้เกิดทุกข์

■ ผมรู้สึกว่าตัวเองมีอัตตามาก และชอบดูถูกคนอื่น มีวิธีไหนที่จะแก้ปัญหานี้ได้ดีที่สุดบ้างครับ ?

แก้ได้ด้วยการปฏิบัติวิปัสสนา ถ้าเรามีอัตตาแรง ก็จะพยายามดูถูกคนอื่น ลดความสำคัญของเขา เพิ่มความสำคัญของตัวเอง แต่การปฏิบัติจะค่อยๆ ทลายอัตตา เมื่อมันถูกทลายลง ท่านก็จะไม่ทำร้ายผู้อื่นอีกต่อไป จงมาปฏิบัติ แล้วปัญหาจะคลี่คลายเอง

■ ทำไมผมถึงเอาแต่สั่งสมอัตตา พยายามจะเป็น "ฉัน" ?

นั่นเป็นสิ่งที่จิตปรุงแต่งด้วยความไม่รู้ แต่วิปัสสนาสามารถปลดปล่อยท่านออกจากการปรุงแต่งที่เป็นอันตรายนี้ ช่วยให้ท่านเรียนรู้ที่จะคิดถึงผู้อื่น แทนที่จะเฝ้าคิดถึงแต่ตัวเอง

ที่มา : รวมบทความวิสัชนาธรรม โดยท่านอาจารย์โกเอ็นก้า