ถาม อยากจะขอให้ท่านอาจารย์ช่วยอธิบายถึงพิธีการ 4 อย่างในตอนเริ่มต้นหลักสูตรว่า มีประโยชน์อย่างไรกับการปฏิบัติ ไม่ใช่เป็นเรื่องของพิธีกรรมหรอกหรือครับ

ท่านอาจารย์ ข้าพเจ้าได้อธิบายเรื่องนี้ทุกครั้งที่มีการอบรม การที่ท่านขอถือเอาพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่งนั้น ไม่ใช่เรื่องของพิธีกรรม เพราะท่านกำลังถือเอาคุณสมบัติของพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่ง ด้วยความตั้งใจที่จะพัฒนาคุณสมบัติเหล่านั้นให้เกิดขึ้นในตัวท่าน ถ้าท่านไม่ได้มีความตั้งใจเช่นนั้น แล้วเพียงแต่กล่าวตามๆ ไปอย่างนั้น ก็จะเป็นแค่พิธีกรรม

เช่นเดียวกับการที่ท่านขอสมาทานศีล 5 ก็ต้องทำด้วยความตั้งใจว่า จะรักษาศีลให้ได้อย่างน้อย 10 วันนี้ แล้วนั่นก็จะไม่ใช่พิธีกรรม แต่เป็นความมุ่งมั่นอันแน่วแน่

ส่วนการที่ท่านยอมมอบตน ก็เท่ากับเป็นการยอมรับว่าท่านจะปฏิบัติตามคำสอนที่ได้รับ จริงๆ แล้วคือการยอมมอบตนให้กับวิธีการปฏิบัตินั่นเอง ถ้าท่านทำด้วยความเข้าใจเช่นนี้ ก็ไม่มีตรงไหนที่ผิด

สุดท้ายที่เป็นการขอกรรมฐานนั้น เป็นเรื่องของประเพณีดีงามที่ว่า จะต้องไม่มีการยัดเยียดธรรมะแก่ใคร แต่จะให้แก่เฉพาะผู้ที่ต้องการเท่านั้น เมื่อท่านกล่าวคำขอกรรมฐานเพื่อให้อาจารย์สอนธรรมะแก่ท่าน ก็เท่ากับท่านเข้าใจว่าอาจารย์คือผู้สอน ส่วนตัวท่านเองคือผู้รับที่พร้อมจะเรียนรู้

ระเบียบพิธีการเหล่านี้ไม่ใช่พิธีกรรม เพราะมีความหมายแฝงอยู่อย่างชัดเจน เราจะพูดถึงวัตถุประสงค์นี้ทุกครั้งที่ให้คำสอนอานาปานสติ

ที่มา : หนังสือเพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชน โดย ท่านอาจารย์โกเอ็นก้า

รวมปาฐกถาและวิสัชนาปัญหาธรรมระหว่างปี พ.ศ. 2526 – 2543