ลูกๆ ทางธรรมที่รักทั้งหลาย

บัดนี้เป็นเวลาเกือบจะยี่สิบปีแล้ว นับตั้งแต่ที่ข้าพเจ้าได้รับมอบหมายภารกิจอันยิ่งใหญ่จากท่านอาจารย์อูบาขิ่น บิดาทางธรรมของข้าพเจ้า พอได้คิดทบทวนถึงหน้าที่ของการเป็นธรรมฑูตแล้ว ก็น่าพิศวงที่ได้เห็นธรรมะเจริญงอกงาม เมื่อยี่สิบปีก่อน การปฏิบัติในแนวทางนี้ถือเป็นเรื่องใหม่สำหรับอินเดีย และอาจารย์ผู้สอนก็ยังไม่เป็นที่รู้จัก แต่ถึงกระนั้นก็ได้มีผู้คนนับพันเริ่มมาเข้ารับการอบรมในแนวทางนี้

แต่ที่น่ามหัศจรรย์ยิ่งกว่าก็คือ การรับใช้ธรรมะของธรรมบริกร ที่ได้ให้ความช่วยเหลือแก่ผู้เข้ารับการอบรมโดยไม่เห็นแก่เหน็ดเหนื่อย ในสถานที่ปฏิบัติชั่วคราวที่ไม่มีความพร้อมในด้านต่างๆ ธรรมบริกรต้องพบกับความไม่สะดวกสบายหลายอย่าง แต่พวกเขาก็ยังคงช่วยงานอย่างไม่เห็นแก่ตัวด้วยความรักความเมตตา

ตอนที่เริ่มมีการก่อสร้างศูนย์ฯ ดูเหมือนว่าสิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ จะช่วยให้การจัดการง่ายขึ้น แต่กระนั้นก็ยังมีปัญหาเกิดขึ้น เพียงแต่ว่าในลักษณะที่ต่างออกไปเท่านั้น มีสิ่งปลูกสร้างใหม่ๆ เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ทั้งยังต้องบำรุงรักษาและซ่อมแซมสิ่งที่สร้างขึ้นด้วย

ไม่ว่าจะเป็นธรรมบริกรหรือผู้ช่วยอาจารย์ ล้วนแล้วแต่เป็นผู้ครองเรือนที่มีภาระรับผิดชอบต่อครอบครัวและอาชีพการงาน แต่ก็ยังสละเวลาให้มากมาย ทั้งต้องอดทนกับความไม่สะดวกสบายสารพัด ซึ่งนับเป็นเรื่องที่เหลือเชื่อ ! ไม่มีใครคิดถึงเงินทอง พวกเขาจะคอยเตือนตัวเองว่า ความเคารพที่ได้รับนั้น แท้จริงแล้วเป็นความเคารพที่ผู้คนมอบให้แก่ธรรมะ พวกเขาเป็นเพียงตัวแทนของธรรมะเท่านั้น

แม้จะต้องเผชิญกับความไม่สบายต่างๆ แต่พวกเขาก็ยังคงยินดี “ดูสิ มีผู้คนมากมายกำลังได้รับธรรมะ!” นอกจากความยินดีนี้แล้ว พวกเขาจะได้รับอะไรอีกเล่า อาจารย์ของเขาได้สืบทอดกฎระเบียบอันเข้มงวดมาจากบิดาทางธรรมของท่าน และบางครั้งท่านก็ใช้คำพูดแรงๆ ธรรมบริกรที่รับใช้ธรรมะโดยปราศจากอัตตา กลับได้รับคำตำหนิว่า “เธอทำอย่างนี้หรือ ใช้ไม่ได้เลย ! ทำไมเธอถึงได้ทำอย่างนั้น” นี่คือสิ่งที่พวกเขาได้รับจากบิดาทางธรรมและคนอื่นๆ โดยไม่มีแม้แต่คำขอบคุณ

เป็นการง่ายที่ใครสักคนจะพูดขึ้นมาว่า “เลิกซะดีกว่า ให้อาจารย์มาทำเองก็แล้วกัน เรื่องอะไรฉันถึงจะต้องมาเสียเวลาอยู่ที่นี่กับพวกที่ไม่รู้จักบุญคุณคน” แต่พวกเขาก็หาได้พูดเช่นนั้นไม่ เขายังคงรับใช้ต่อไป ทั้งๆ ที่ถูกตำหนิติเตียน

นั่นเป็นเพราะมีเหตุผลที่ดีแฝงอยู่ เราไม่รู้หรอกว่าเราได้เคยสร้างบุญกุศลร่วมกันมากี่ชาติต่อกี่ชาติแล้ว และผลบุญดังกล่าวได้ชักนำให้เรามาพบเจอกันในชาติต่อๆ มา เพื่อจะได้สร้างบุญกุศลร่วมกันอีก หรือไม่ในชาติก่อนๆ เราก็คงได้เคยปฏิบัติร่วมกันมา ทำให้ในชาตินี้เราได้มีโอกาสมาปฏิบัติด้วยกันอีก

ฉะนั้น จึงไม่ใช่เพียงแค่ว่าเรามาเข้ารับการอบรมหลักสูตร 10 วัน แล้วซาบซึ้งในธรรมะอย่างมาก จนเกิดความรู้สึกอยากจะรับใช้ธรรมะขึ้นมา ไม่ใช่เลย ! แน่นอน นั่นอาจเป็นเหตุผลในชั่วขณะนั้น แต่เหตุผลที่มากกว่านั้นคือ เราได้เคยรับใช้ธรรมะร่วมกันมาในชาติก่อนๆ การได้ลิ้มรสธรรมะมาไม่ทางใดก็ทางหนึ่งในอดีต ทำให้เรามีความรู้สึกว่า “ขอให้ผู้คนมากขึ้นๆ จงได้เข้ามาสัมผัสกับธรรมะและหลุดพ้นจากความทุกข์”

ในชาติก่อนๆ เรามีความเข้าใจว่า สัพพะทานัง ธัมมะทานัง ชินาติ การให้ธรรมะเป็นทานที่ประเสริฐที่สุด ซึ่งเรื่องนี้ย่อมแจ่มชัดขึ้นทุกครั้งที่เรารับใช้ธรรมะ การที่เราทำงานหนักแล้วบริจาคเงินทองมากมาย เพื่อสร้างสิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ ให้แก่ผู้ปฏิบัตินั้น เป็นสิ่งที่ดีงาม เพราะเป็นประโยชน์แก่ผู้อื่น ซึ่งเราก็ไม่ควรจะหยุดทำ แต่นั่นก็ยังไม่อาจเทียบได้กับการให้ธรรมทาน

ในชีวิตของคนเรานั้นมีความผันผวนเกิดขึ้นเป็นธรรมดา หากสามารถยิ้มรับกับมันได้ ก็ถือว่าเราได้รับของขวัญอันล้ำค่า ของขวัญแห่งธรรมะนี้มิได้มาจากอาจารย์หรือผู้ช่วยอาจารย์เท่านั้น ยังมาจากธรรมบริกรทั้งหลายด้วย

แม้การทำงานตลอดยี่สิบปีที่ผ่านมาจะได้ผลเป็นที่น่าพอใจ แต่ก็ยังมีงานอีกมากที่ต้องทำ ธรรมะย่อมอุบัติขึ้นในช่วงเวลาที่มีความทุกข์อันใหญ่หลวง เมื่อความมืดมิดปกคลุมไปทั่ว เราย่อมต้องการแสงสว่าง ต้องการธรรมะ

ข้าพเจ้ามองเห็นความสว่างไสวของอนาคต ไม่ใช่แค่จากกลุ่มคนที่ทำงานอย่างไม่เห็นแก่ตัวในปัจจุบันนี้เท่านั้น คนรุ่นหลังที่ได้สั่งสมบารมีมาแต่อดีตชาติ ก็จะเข้ามาสืบสานงานนี้ด้วย แล้วธรรมจักรก็จะยังคงหมุนต่อไปได้

อย่างไรก็ตามอันตรายย่อมบังเกิดขึ้น ถ้ามีผู้แสวงหาประโยชน์จากธรรมะ เพราะมันจะเป็นธรรมะได้อย่างไรกัน หากเราคาดหวังสิ่งตอบแทน และถ้าคนที่หลงมัวเมาไปรับใช้ผู้ที่กระหายในตำแหน่งอำนาจหรือสถานภาพ ก็ย่อมก่อให้เกิดความเสียหายขึ้นได้ ธรรมะจะไม่ใช่ธรรมะ เนื่องจากได้สูญเสียความบริสุทธิ์ไป อันตรายอีกประการหนึ่งคือ การเพิ่มเติมบางสิ่งบางอย่างเข้าไปในธรรมะ เพื่อเอาใจคนบางกลุ่มหรือบางลัทธิ เมื่อใดที่มีผู้เริ่มทำเช่นนี้ ก็จะเป็นสัญญาณที่บ่งถึงหายนะอันใหญ่หลวงต่อการหมุนไปของธรรมจักร เราต้องไม่เพิ่มเติมหรือลดทอนสิ่งใดเลย ธรรมะนั้นบริสุทธิ์และบริบูรณ์อย่างที่สุดแล้ว เกวลัง ปริปุณณัง เกวลัง ปริสุทธัง

ผู้ที่รับใช้ธรรมะควรระลึกว่า ธรรมะมิได้แผ่ขยายไปเพราะพวกเขา แต่เป็นเพราะถึงเวลาของธรรมะที่จะต้องเผยแผ่ไปต่างหาก พวกเขาเป็นแค่สื่อกลางเท่านั้น และก็ควรจะรู้สึกยินดีในหน้าที่ดังกล่าว เพราะนับเป็นการสะสมบารมีและปัญญาที่ดียิ่ง ไปพร้อมๆ กับพัฒนาการปฏิบัติของตนเอง นี่ไม่ใช่อานิสงส์ธรรมดาๆ

ผู้คนจำนวนมากที่ตกอยู่ในห้วงทุกข์ คือผู้ที่เคยสั่งสมสังขารอันเป็นอกุศลเอาไว้ในอดีตชาติ แต่ก็ยังมีผู้คนอีกไม่น้อยเช่นกันที่ได้สั่งสมสังขารอันเป็นกุศลเอาไว้ด้วย และบัดนี้ก็ถึงเวลาที่สังขารอันเป็นกุศลดังกล่าวจะให้ผลเป็นธรรมะแล้ว ไม่ว่าจะเป็นข้าพเจ้าหรือพวกท่านที่มอบธรรมะให้แก่คนเหล่านั้น เขาก็ย่อมได้รับธรรมะนั้นจากกรรมดีของเขาเองที่เขาได้สั่งสมมาในอดีตชาติ เราเป็นเพียงสื่อกลางเท่านั้น

ข้าพเจ้าชอบเล่าเรื่องลูกสุนัขที่เดินอยู่ใต้ท้องเกวียน โดยคิดว่า “ฉันกำลังแบกสัมภาระทั้งหมดบนเกวียนนี้ ! แล้วเจ้านายกลับไปให้ความสำคัญกับเจ้าวัวสองตัวที่แค่เทียมแอกเท่านั้น ทั้งที่ฉันสิต้องแบกน้ำหนักเกวียนทั้งหมดนั่น” เจ้าลูกสุนัขที่น่าสงสาร

ผู้ที่เข้ามารับใช้ธรรมะทั้งหลายไม่ควรจะมีความคิดเหมือนกับลูกสุนัขตัวนี้ ควรคิดว่า “ธรรมะต่างหากที่ทำงาน ธรรมะทำให้ฉันได้มีที่พึ่งอันแสนวิเศษ ดีจริงๆ ที่ได้อยู่ใต้ร่มเงาของธรรมะ”

ขอให้จดจำโคลงสองบทของท่านกาบีร์ นักบุญผู้มีชื่อเสียงของประเทศนี้ที่ว่า “ข้ามาที่นี่เพื่อเชื้อเชิญพวกเจ้า แต่ในมือของข้ามีขวานอยู่ด้ามหนึ่ง สำหรับผู้ที่พร้อมจะตัดศีรษะตนเองทิ้งเท่านั้นที่สามารถร่วมทางไปกับข้าได้” สิ่งแรกที่ต้องทำคือ ตัดศีรษะของท่านทิ้ง ขจัดอัตตาทั้งหมดเสีย แล้วจึงก้าวเข้ามา เพราะนั่นจะเป็นผลดีต่อตัวท่านเองและผู้ปฏิบัติธรรมอื่นๆ ข้าพเจ้ามั่นใจว่า ผู้ที่ยอมตัดศีรษะตนเองทิ้ง ผู้ที่ไม่ได้รับใช้ธรรมะเพื่ออัตตานั้น ใช่จะมีเพียงแค่ในปัจจุบันนี้เท่านั้น หากจะมีสืบต่อไปรุ่นแล้วรุ่นเล่า ทำให้ธรรมะยังคงความบริสุทธิ์ต่อไปได้

ข้าพเจ้ามั่นใจว่าจะมีผู้คนจำนวนมากที่ได้รับประโยชน์ ทั้งผู้ที่รับใช้ธรรมะเองและผู้ที่เข้ามาปฏิบัติ ธรรมะย่อมให้ผลทั้งสองทาง คือเป็นสิ่งที่ดี มีประโยชน์แก่ตนเองและผู้อื่น

ขอให้ธรรมะจงเจริญงอกงาม จงตั้งมั่นอยู่ในธรรมะด้วยการเจริญในธรรม จงอยู่ภายใต้ร่มเงาของธรรมะ ขอให้ธรรมะจงเผยแผ่ออกไป เพื่อผู้คนมากขึ้นๆ ที่อยู่ในห้วงทุกข์บนโลกนี้จะได้พึ่งพิงร่มเงาแห่งธรรมะ และหลุดพ้นจากความทุกข์ ขอให้ธรรมะจงแผ่ขยายไปเพื่อประโยชน์สุข เพื่อความหลุดพ้นของผู้คนจำนวนมาก ❖

ภวตุ สัพพะ มังคลัง

ที่มา : หนังสือเพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชน โดย ท่านอาจารย์โกเอ็นก้า

รวมปาฐกถาและวิสัชนาปัญหาธรรมระหว่างปี พ.ศ. 2526 – 2543