Rijksmusea

Het Rijksmusuem in Amsterdam wil een dependance openen in Eindhoven. Hoeveel en welke rijksmusea kent Nederland, naast het Rijksmuseum in Amsterdam? 

Nederland kent in totaal zestien rijksmusea, inclusief het Rijksmuseum in Amsterdam. De overige vijftien rijksmusea (musea die een deel van de Rijkscollectie beheren en subsidies ontvangen via de Regeling beheer rijkscollectie en subsidiëring museale instellingen) zijn:

• Maritieme Musea:

  • Het Scheepvaartmuseum (Amsterdam)

  • Zuiderzeemuseum (Enkhuizen)

  • Marinemuseum (Den Helder)

• Historische & Militair Musea:

  • Nederlands Openluchtmuseum (Arnhem)

  • Rijksmuseum Muiderslot (Muiden)

  • Nationaal Militair Museum (Soesterberg)

  • Museum Slot Loevestein (Poederoijen)

  • Museum Bronbeek (Arnhem)

  • Museum Huis Doorn (Doorn)

  • Marechausseemuseum (Buren)

• Kunst- en Cultuurhistorische Musea:

  • Mauritshuis (Den Haag)

  • Van Gogh Museum (Amsterdam)

  • Kröller-Müller Museum (Otterlo)

  • Rijksmuseum van Oudheden (Leiden)

  • Rijksmuseum Boerhaave (Leiden)

Deze musea zijn onafhankelijke stichtingen, maar beheren elk een belangrijk deel van de nationale erfgoedcollectie.

Onfahnkelijke stichtingen, die een deel van de Rijkscollectie beheren en subsidies ontvangen via de Regeling beheer rijkscollectie en subsidiëring museale instellingen.
Geldt dit ook voor het Rijksmuseum in Amsterdam? 

Ja, dat klopt. De status van het Rijksmuseum in Amsterdam is in essentie gelijk aan die van de andere rijksmusea.

Het Rijksmuseum is:

1. Een onafhankelijke stichting: Het museum is sinds de verzelfstandiging in 1995 formeel de Stichting het Rijksmuseum, een privaatrechtelijke stichting.

2. Beheerder van de Rijkscollectie: Het museum beheert een zeer belangrijk en omvangrijk deel van de kunst- en geschiedeniscollectie die eigendom is van de Nederlandse Staat (de Rijkscollectie/Collectie Nederland).

3. Gesubsidieerd: Het ontvangt via de rijksoverheid (Ministerie van OCW) subsidie voor het beheer van deze nationale erfgoedcollectie.

Wat bepaalt of iets "rijkscollectie" is? Zijn de objecten eigendom van het Rijk en dus juridisch niet van de betreffende stichting, die in dat geval als beheerder is aangesteld? 

Bij de Rijkscollectie is inderdaad een onderscheid tussen eigendom en beheer. Hier is een uitsplitsing van wat de Rijkscollectie is en wie de eigenaar is:

1. Wat bepaalt of iets 'Rijkscollectie' is?

De Rijkscollectie (een deel van de bredere 'Collectie Nederland') bestaat uit museale cultuurgoederen van bijzonder belang die vallen onder de verantwoordelijkheid van de Staat der Nederlanden.

Er zijn twee hoofdtypen objecten binnen de Rijkscollectie:

• Eigendom van de Staat: Dit zijn objecten die de Staat der Nederlanden (het Rijk) in de loop der tijd heeft verworven door aankoop, schenkingen, legaten (erfenissen), of via regelingen zoals de vroegere Beeldende Kunstenaars Regeling (BKR) of de kwijtscheldingsregeling van erfbelasting.

• Aan de zorg van de Staat toevertrouwd: Dit zijn collecties of objecten die niet juridisch eigendom zijn van de Staat, maar waarvoor de Staat op grond van een overeenkomst toch de verantwoordelijkheid en het beheer op zich heeft genomen. Dit betreft vaak collecties van nationaal belang die door andere, soms particuliere, entiteiten aan de zorg van de Staat zijn overgedragen.

Cultuurgoederen moeten een bijzonder belang hebben vanwege hun artistieke, culturele of wetenschappelijke waarde om als Rijkscollectie te worden aangewezen. Dit wordt vastgesteld door de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW).

2. Juridisch eigendom en beheer

• Eigenaar: De Staat der Nederlanden (het Rijk)
  Het overgrote deel van de Rijkscollectie is eigendom van de Staat der Nederlanden. De Staat is de juridische eigenaar van de objecten. De objecten zijn publiek bezit.

• Beheerder: De Stichtingen (de Rijksmusea)
  De Rijksmusea zijn verzelfstandigde stichtingen (zoals de Stichting het Rijksmuseum) en treden op als beheerders van de Rijkscollectie. Zij zijn dus niet de eigenaar van de kunstwerken of objecten.

Deze taak als beheerder is wettelijk vastgelegd in de Erfgoedwet en de Regeling beheer rijkscollectie en subsidiëring museale instellingen. Hierin staan de strenge normen waaraan zij moeten voldoen voor het beheer, behoud, registratie, en de publieke toegankelijkheid van de collectie.

De Staat bezit de collectie en de musea (de onafhankelijke stichtingen) zijn de gesubsidieerde, gespecialiseerde instellingen die belast zijn met het duurzame beheer en het tentoonstellen van dit nationale erfgoed.