नवम अध्याय

अथ नवमोऽध्यायः ।   राजविद्याराजगुह्ययोगः

        श्रीभगवानुवाच ।         

इदं तु ते गुह्यतमं, 

प्रवक्ष्यामि अनसूयवे ।

ज्ञानं विज्ञान-सहितं, 

यत् ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽ(अ)शुभात् ॥ ९-१॥

राजविद्या राजगुह्यं, 

पवित्रम् इदम् उत्तमम् ।

प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं, 

सुसुखं कर्तुम् अव्ययम् ॥ ९-२॥

अश्रद्दधानाः पुरुषा, 

धर्मस्य अस्य परन्तप ।

अप्राप्य मां निवर्तन्ते, 

मृत्यु-संसार-वर्त्मनि ॥ ९-३॥

मया ततम् इदं सर्वं, 

जगद् अव्यक्तमूर्तिना ।

मत्स्थानि सर्वभूतानि, 

न चाहं तेषु अवस्थितः ॥ ९-४॥

न च मत्स्थानि भूतानि, 

पश्य मे योगमैश्वरम् ।

भूतभृन् न च भूतस्थो, 

ममात्मा भूतभावनः ॥ ९-५॥

यथा आकाशस्थितो नित्यं,

 वायुः सर्वत्रगो महान् ।

तथा सर्वाणि भूतानि, 

मत्स्थानि इति उपधारय ॥ ९-६॥

सर्वभूतानि कौन्तेय, 

प्रकृतिं यान्ति मामिकाम् ।

कल्पक्षये पुनस् तानि, 

कल्पादौ विसृजामि अहम् ॥ ९-७॥

प्रकृतिं स्वाम् अवष्टभ्य, 

विसृजामि पुनः पुनः ।

भूतग्रामम् इमं कृत्स्नम्, 

अवशं प्रकृतेर् वशात् ॥ ९-८॥

न च मां तानि कर्माणि, 

निबध्नन्ति धनंजय ।

उदासीनवद् आसीनम्, 

असक्तं तेषु कर्मसु ॥ ९-९॥

मयाध्यक्षेण प्रकृतिः, 

सूयते सचराचरम् ।

हेतुना अनेन कौन्तेय, 

जगद् विपरिवर्तते ॥ ९-१०॥

अवजानन्ति मां मूढा, 

मानुषीं तनुमाश्रितम् ।

परं भावम् अजानन्तो, 

मम भूतमहेश्वरम् ॥ ९-११॥

मोघाशा मोघकर्माणो, 

मोघज्ञाना विचेतसः ।

राक्षसीम् आसुरीं चैव, 

प्रकृतिं मोहिनीं श्रिताः ॥ ९-१२॥

महात्मानस् तु मां पार्थ, 

दैवीं प्रकृतिम् आश्रिताः ।

भजन्ति अनन्यमनसो, 

ज्ञात्वा भूतादिम् अव्ययम् ॥ ९-१३॥

सततं कीर्तयन्तो मां, 

यतन्तश् च दृढव्रताः ।

नमस्यन्तश् च मां भक्त्या, 

नित्ययुक्ता उपासते ॥ ९-१४॥

ज्ञानयज्ञेन चापि अन्ये, 

यजन्तो माम् उपासते ।

एकत्वेन पृथक्त्वेन, 

बहुधा विश्वतोमुखम् ॥ ९-१५॥

अहं क्रतुर् अहं यज्ञः, 

स्वधाहम् अहम् औषधम् ।

मन्त्रोऽहम् अहमेव आज्यम्, 

अहमग्निर् अहं हुतम् ॥ ९-१६॥

पिताहम् अस्य जगतो, 

माता धाता पितामहः ।

वेद्यं पवित्रम् ॐकार, 

ऋक्साम यजुरेव च ॥ ९-१७॥

गतिर् भर्ता प्रभुः साक्षी, 

निवासः शरणं सुहृत् ।

प्रभवः प्रलयः स्थानं, 

निधानं बीजम् अव्ययम् ॥ ९-१८॥

तपाम्यहम् अहं वर्षं, 

निगृह्णामि उत्सृजामि च ।

अमृतं चैव मृत्युश्च, 

सद् असत् चाहम् अर्जुन ॥ ९-१९॥

त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा

यज्ञैर् इष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते ।

ते पुण्यम् आसाद्य सुरेन्द्रलोकम्

        अश्नन्ति दिव्यान् दिवि देवभोगान् ॥ ९-२०॥

ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं

क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति ।

एवं त्रयीधर्मम् अनुप्रपन्ना

        गतागतं कामकामा लभन्ते ॥ ९-२१॥

अनन्याश् चिन्तयन्तो मां,

 ये जनाः पर्युपासते ।

तेषां नित्याभियुक्तानां, 

योगक्षेमं वहाम्यहम् ॥ ९-२२॥

येऽपि अन्यदेवता भक्ता, 

यजन्ते श्रद्धया अन्विताः ।

तेऽपि मामेव कौन्तेय, 

यजन्ति अविधिपूर्वकम् ॥ ९-२३॥

अहं हि सर्वयज्ञानां, 

भोक्ता च प्रभुरेव च ।

न तु माम् अभिजानन्ति, 

तत्त्वेन अतश् च्यवन्ति ते ॥ ९-२४॥

यान्ति देवव्रता देवान्, 

पितॄन् यान्ति पितृव्रताः ।

भूतानि यान्ति भूतेज्या, 

यान्ति मद् याजिनोऽपि माम् ॥ ९-२५॥

पत्रं पुष्पं फलं तोयं, 

यो मे भक्त्या प्रयच्छति ।

तदहं भक्त्युपहृतम्, 

अश्नामि प्रयतात्मनः ॥ ९-२६॥

यत्करोषि यद् अश्नासि, 

यज् जुहोषि ददासि यत् ।

यत् तपस्यसि कौन्तेय, 

तत् कुरुष्व मदर्पणम् ॥ ९-२७॥

शुभाशुभफलैर् एवं, 

मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः ।

संन्यासयोगयुक्तात्मा, 

विमुक्तो माम् उपैष्यसि ॥ ९-२८॥

समोऽहं सर्वभूतेषु, 

न मे द्वेष्योऽ(अ)स्ति न प्रियः ।

ये भजन्ति तु मां भक्त्या, 

मयि ते तेषु चापि अहम् ॥ ९-२९॥

अपि चेत् सुदुराचारो, 

भजते माम् अनन्यभाक् ।

साधुरेव स मन्तव्यः, 

सम्यग् व्यवसितो हि सः ॥ ९-३०॥

क्षिप्रं भवति धर्मात्मा, 

शश्वत् शान्तिं निगच्छति ।

कौन्तेय प्रतिजानीहि, 

न मे भक्तः प्रणश्यति ॥ ९-३१॥

मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य, 

येऽपि स्युः पापयोनयः ।

स्त्रियो वैश्यास् तथा शूद्रास्, 

तेऽपि यान्ति परां गतिम् ॥ ९-३२॥

किं पुनर् ब्राह्मणाः पुण्या, 

भक्ता राजर्षयस् तथा ।

अनित्यम् असुखं लोकम्, 

इमं प्राप्य भजस्व माम् ॥ ९-३३॥

मन्मना भव मद्भक्तो, 

मद्याजी मां नमस्कुरु ।

मामेव एष्यसि युक्त्वा एवम्, 

आत्मानं मत्परायणः ॥ ९-३४॥

ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु

ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे

राजविद्याराजगुह्ययोगो नाम नवमोऽध्यायः ॥ ९॥