november 1943

het voorm. stadhuis van IJsselmuiden weinig subtiel op weg naar Koningsdag

Het tij keert steeds verder ten nadele van de as-mogendheden Duitsland, Italië en Japan. Tijdens de opmars van het Rode Leger in Oekraïne komen, door een actuele oorlog, voor ons bekende namen voorbij. 

1 nov. 1943 

De Sovjets bevrijden Perekop en Armjansk. De Duitsers op de Krim zijn hiermee volledig afgesneden van de overige Duitse legers.

2 nov. 1943

eerste nummer van Strijdend Nederland verschijnt

3 nov. 1943

•  De Sovjets beginnen hun aanval op Kiev, op 6 nov. wordt de stad bevrijd.

• Aktion Erntefest: meer dan 43.000  joodse mannen, vrouwen en kinderen in de concentratiekampen Trawniki, Poniatowa en Majdanek worden vermoord. Onder de slachtoffers bevonden zich honderden Nederlanders. Van hen is geen exacte sterfdatum bekend. De opdracht tot deze slachting was door Himmler gegeven, ter vergelding van de opstanden in de concentratiekampen Treblinka (2 aug. 1943) en Sobibor (14 okt. 1943).

4 nov. 1943

• In het Amerikaanse concentratiekamp Tule Lake (in het uiterste noorden van  Californië) wordt een opstand, veroorzaakt door overbezetting en problemen met de voedseldistributie, neergeslagen met hulp van tanks.  Tule Lake War Relocation Center / Tule Lake Segregation Center was een interneringskamp voor Japanse Amerikanen, wier trouw aan de VS werd betwijfeld of als gevaarlijk voor de binnenlandse veiligheid werden beoordeeld.

• voortaan alleen 's middags naar school. Om brandstof te besparen heeft in dezelfde lokalen de eene helft van de klassen 's ochtends les en de andere helft 's middags (dagboek Wim Helleman). 

• In Apeldoorn voert de RAF een aanval uit op de koninklijke stallen van paleis Het Loo, waar het hoofdkwartier van de SS gehuisvest is

5 nov. 1943

De Sovjets nemen het gehele gebied tussen de Krim en de Dnjepr in, met uitzondering van een Duits bruggenhoofd in Nikopol.

8 nov. 1943

Ter gelegenheid van de 20e gedenkdag van de Bierkellerputsch houdt Adolf Hitler een toespraak in München. Het zal zijn laatste publieke optreden zijn.

10 nov. 1943

Winston Churchill en de Britse regering weigeren het verschepen van voedsel naar het door hongersnood getroffen Bengalen, inclusief een aanbod van 100.000 ton graan van Canada. 

Om te voorkomen dat de Janpanners zouden doorstoten naar Brits-India, pasten de Engelsen in 1942 de tactiek van de verschroeide aarde toe. Er was geen voedsel meer en er waren geen vaartuigen meer in Bangalen. Het kostte miljoenen mensen het leven. ''Het Westen'' was niet geinteresseerd in hun lot. 

11 nov 1943, defile van Oyonnax

Meer dan 100 verzetsmensen marcheren door de gemeente Oyonnax om de wapenstilstand van 1918 te vieren, ondanks een verbod van de regering Pétain. Door dit Defilé van 11 november 1943 in Oyonnax ontving de gemeente na de oorlog het Croix de guerre en de médaille de la Résistance. 

12 nov 1943

 Instelling van de Nederlandse Landwacht, later Landstorm genoemd.

13 nov. 1943

198 Squadron RAF, bestaande uit 12 geallieerde jachtvliegtuigen vertrokken vanaf de Royal Air Force basis in Manston (Kent) in Engeland, valt twee veerboten aan bij Numansdorp, de SS Minister C. Lely en de SS Willemstad. Hierbij overlijden 13 Nederlandse burgers en een Duitse soldaat en 25 gewonden.

16 nov. 1943 

De Amerikanen bombardeerden een fabriek in Noorwegen waar zwaar water voor de Duitsers werd geproduceerd waarmee zij atoombommen wilden maken. Hierdoor werd het Duitse atoomprogramma voldoende vertraagd.

18, 22, 23 en 26 nov. 1943

Hevige bombardementen op Berlijn, begin van een maand vol bombardementen.

19 nov 1943

• vermoord omdat zij joods was:

Sophie Anna Dreesde, 42 jr, Auschwitz, werd op 30/10/1943 gearresteerd op haar onderduikadres Oudestraat 160, bij de fam. Eshuis.

• De Hollandsche Schouwburg wordt gesloten nadat de laatste groep opgepakte Joden uit de onderduik is afgevoerd. 

• eerste transport vanuit Westerbork naar Theresienstadt.

22 nov. 1943
De LO (Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers)  richt de Persoonsbewijzen-Sectie (PBS) op. Doel het vervalsen van persoonsbewijzen (verplicht vanaf 1941) voor onderduikers en verzetsmensen

23 nov. 1943

Louwrens v. Eekeren, huisschilder, met joodse onderduikers Kitty Bromet, Louis Bromet, Mozes Pach en Maria Pach-Bromet opgepakt.  Adres was Vloeddijk 84. Alleen Van Eekeren overleefde.

Als de naam Arend Eshuis valt als ''bemiddelaar voor Joden'' en wordt ook hij  gearresteerd. (zie hieronder). 

25 nov. 1943

Arend Eshuis opnieuw opgepakt en overgebracht naar Amersfoort, ontsnapte bij graafwerkzaamheden bij Zwolle. Hij duikt onder in zijn woning aan de Oudestraat. Arend houdt blijvende gezondheidsklachten over aan zijn verblijf in Amersfoort .Hij overleed op 15/4/1954.

27 nov. 1943

• Na de bloedige  Battle of Tarawa trekken de Japanners zich terug van de Gilberteilanden.

• De Italianen geven Santorini op.
  
  

28 nov. 1943, begin van de Conferentie van Teheran,

• een ontmoeting tussen Roosevelt en Stalin waarbij ook Churchill namens Engeland aanwezig is. Deze ontmoeting is het begin van de tegenaanval op Duitsland, operatie Overlord. De landing (D-day) op het vasteland vanaf Engeland wordt hier besproken en besloten. Gewacht zal worden totdat het weer beter is; lente 1944. Rusland zegt Amerika steun toe bij het ten val brengen van Japan.

• De Suez Maru, een Japans schip met zieke en gewonde soldaten en krijgsgevangenen aan boord, wordt door een geallieerd schip tot zinken gebracht. De overlevende Japanse opvarenden worden in een meevarend schip aan boord genomen, maar de krijgsgevangenen worden doelbewust doodgeschoten.
  
  

30 nov. 1943

• Gerrit van Oene, controleur Sociale Zaken, opgepakt wegens anti-Duitse uitlatingen. Hij werd op 7 dec. weer vrijgelaten, maar gedwongen ontslag te vragen.

• Max Blokzijl spreekt in de Buiten-Societeit. Alle jongens en meisjes tussen 12 en 14 jr. moeten verplicht komen. De brief met dit ''bevel'' werd om 13.45 bij de openbare scholen en het gemeentelijk lyceum bezorgd, men moet om 14.30 uur aanwezig zijn. Max Blokzijl was een begenadigd spreker en hij sprak over de Nationale Jeugdstorm. Op 25 sept. 1945  werd Max Blokzijl ter dood veroordeeld en op 16 maart 1946 werd het vonnis op de Waalsdorpervlakte voltrokken.

© cultuurZIEN 2026