Martinus Dirk Gijsman, dominee

Martinus Dirk (Rien) Gijsman (Leiden 1893-1962 Den Haag) werd in 1893 geboren in Leiden als zoon van Hendrik Gijsman, huisschilder en Martha Vink. Rien had een oudere broer: Hendrik (1892), die later verffabrikant werd. 

Rien Gijsman studeerde theologie in Amsterdam. Hij was vanaf 1927 dominee in Nieuwe Pekela en deed vanaf 1933 zendingswerk in Drachten. In 1935 werd Gijsman benoemd  in Kampen, waar hij op 13 okt. 1935 zijn intrede deed. Als extra taak kreeg Gijsman het leiding geven aan het kerkenwerk in de NOP.  

Gijsman, inmiddels 43 jr, trouwde in 1937 met Geziena Haspers, dochter van een predikant. Het stel vestigde zich aan de Hendrik van Viandenstraat op Zuid. Er lijkt geen sprake van kinderen.

verzet

De Kamper predikanten spraken zich uit als er zaken gebeurden die volgens hen niet door de beugel konden. Als op 13 juli 1942 de gemeentelijk landbouwkundige Jan Haverkamp en de voorm. Kamper politiechef Willem van der Drift worden gearresteerd, is dat voor dr. Klaas Schilder en ds. Rien Gijsman het signaal om onder te duiken. Rien Gijsman zat o.a. bij zijn broer Henk, de verffabrikant. Daar was ook een vriend van de familie ondergedoken en hun oudste zoon van 18 jaar. Ondanks drie huiszoekingen werd ''oom Rien'' niet opgemerkt achter de stapels verfblikken. Neef Joop (2023), de jongste zoon van broer Henk, vertelde hierover aan de Stem van Leiden (12 dec. 2016): 

''Mijn oom, de dominee (oom Rien, ds. Martinus Dirk Gijsman), die had kennelijk wat verkeerds gezegd of onderduikers geholpen. Die werd gezocht. Dus die stond boven op zolder achter lege verfblikken. Ja, nou ja, dat verhaal met die landwachters die dan hun geweer beneden lieten en dan hadden we een vertegenwoordiger, die haalde daar de kogels uit. Dat vond hij wel handig, dan konden ze niet schieten. En voordat ze weer beneden waren had hij die kogels er weer in gedaan. Ja, dat is ongelofelijk riskant geweest natuurlijk. 

Stem van Leiden: Weet u ook waarom de dominee gezocht werd? 

neef Joop: Nou hij was ook dominee van de ‘Oostvliet’polder. Hij stond in Kampen en de Oostvlietpolder (bedoeld wordt dat deze oom ook belast was met de kerkelijke belangen van de in opbouw verkerende Noordoostpolder en daar zaten veel onderduikers). Ik denk dat hij daar toch een verkeerde preekgehouden heeft. Ja, of onderduikers heeft geholpen of iets. Nee, dat is nooit duidelijk geworden.''

Wanneer Jan Haverkamp op 12 apr. 1943 weer terugkeert uit zijn gijzeling in St. Michielsgestel, is het voor Rien Gijsman ook weer veilig genoeg om naar Kampen terug te keren. Op 10 januari 1945 werd Rien Gijsman gearresteerd, waarvan hij op 13 januari weer terugkwam. 

na de oorlog

In april 1945 werd op advies uit Den Haag door burgm. Oldenhof een Commissie van Vertrouwensmannen ingesteld. Zij moesten een kiescollege samenstellen, die op zijn beurt weer een noodgemeenterad moest benoemen. Rien Gijsman was een van de zes Vertrouwensmannen, samen met o.a. Piet Dohmen, G.W. Harmsen en A. Velzel.