het voorm. stadhuis van IJsselmuiden in aanloop naar een koningsdagviering 

zo. 1 mrt 2026: zo. 1 mrt 1942, Japanse aanval op Java begint. 

Thijs Albertus Bos, 21 jr., voer als matroos op de torpedoboorjager Hr. Ms. Evertsen. Sneuvelde nabij het eiland Sebuku in Straat Sunda, Ndls Indië. Thijs was een zoon van Jacob Bos, (gemeente-) wagenmaker en Grietje Korenberg. Het gezin woonde in de Eenvoudstraat.

Hr. Ms. Evertsen werd op 1 mrt om 02.00 uur aangevallen door Japanners. Daarbij raakte de schipper, Willem Klaas Piet, zwaar gewond. Hij verloor zijn rechterbeen en overleed later op de dag. De bemanning zag kans het brandende schip bij het eiland Sebuku op het droge te zetten. Van de 35 bemanningsleden kwamen op 1 mrt. 32 om. De overige bemanningsleden werden op 9 mrt. krijgsgevangen gemaakt. Matroos Jan Eleveld overleed op 8 mrt.; sergeant-machinist Josephus Gerardus Antonius Kordelaar op 10 mrt.; Commandant Walburgis Marius de Vries overleed in krijgsgevangenschap op 25 mrt. onder nooit opgehelderde omstandigheden.

ma. 2 mrt 2026: do. 2 mrt 1944, overlijdt de burgemeester van Ijsselmuiden,

Jhr. Mr. Maurits Lodewijk Quarles van Ufford, 33 jr. 

di. 3 mrt 2026: di. 3 - do. 5 maart 1942, Slag bij Leuwiliang (West-Java)

Australische troepen, gesteund door Amerikaanse artillerie en Britse tanks, proberen Japanse troepen tegen te houden die naar Buitenzorg (nu Jakarta) willen oprukken. Doel is de terugtrekking van de Nederlandse troepen (KNIL) mogelijk te maken. Ze slagen erin de Japanners drie dagen lang op te houden, maar moeten zich dan zelf naar Buitenzorg terugtrekken.

wo. 3 maart 1943, de Italiaanse troepen aan het Oostfront 

zijn zich officieel aan het terugtrekken en evacueren na de catastrofale nederlaag bij Stalingrad. Het Italiaanse 8e Leger (ARMIR) was effectief vernietigd en de overgebleven manschappen werden terug naar Italië getransporteerd.

4 mrt 2026: di. 4 mrt 1941: ''Sabotageproces'' in Den Haag: 

18 doodvonnissen uitgesproken tegen 15 leden van het Geuzenverzet en 3 Februaristakers. Het doodschieten van de 18 mannen was de eerste grootschalige executie in Ndl tijdens wo2. Het voorval inspireerde schrijver Jan Campert tot zijn beroemde gedicht: De 18 doden.

di. 4 mrt. 1941, ondertussen in Kpn: 

opening van het gebouw "Eben-Haezer" in de voorm. Vrijmetselaarsloge aan de Boven Nieuwstraat, dat de Vereniging van Hervormden op Gereformeerde Grondslag kocht. Tijdesn de raadsvergadering 's avonds om 19.30 uur werd besloten om Vloeddijk nr 1 aan het Rijk (= Rijksdienst IJsselmeer Polders) te verhuren.

wo. 5 mrt 2026: do. 5 mrt 1942, Japanse troepen trekken zegevierend Batavia binnen

Na de Japanse bezetting in 1942 was er geen enkel contact meer mogelijk met Ned. Indië. De eersteverlieslijsten komen binnen in Den Haag in mrt. 42. Deze gaan door naar de burgemeesters (verantwoordelijk voor overbrengen info), die op hun beurt weer een geestelijke of lokale Rode Kruis.inschakelen (zie ook 3 mrt).

 do. 5 mrt 1942, ondertussen in Kampen:

Ds J. de Waard (had op 31/8/1931 (verjaardag Wilhelmina) het Wilhelmus laten zingen en bad regelmatig voor haar terugkeer, waarschuwde in zijn preken voor het nat-soc, de Arbeidsdienst en de Winterhulp en had opgewekt tot verzet in de schoolstrijd, had de bordjes ''verboden voor joden'' uit de vergaderzalen van de kerk laten verwijderen) en Ds C. N. Impeta (wegens het gebruikelijke bidden voor de koningin en voor Ndl. Indië en voor de terugkeer van collega Bavinck) ingesloten in Huis van Bewaring te Zwolle; later (10/5/42) ook naar kamp Amersfoort overgebracht.' Bavinck, de Waard en Impeta zagen elkaar weer in kamp Amersfoort.

vr. 6 mrt 2026: vr. 6 mrt 1942, Japans bombardement op Soekaboemi op Java in Ned. Indië.

za. 6 mrt. 1943, in Athene, Griekenland,

vindt een grootschalige en succesvolle staking plaats in protest tegen de gedwongen Arbeitseinsatz: verplicht werken in Duitsland wordt niet ingevoerd in Griekenland.

wo. 6 mrt 1946: in de Nieuwe Kerk spraken 2 voormannen van de LO,

de Organisatie voor hulp aan Onderduikers: de gereformeerde predikant F. Slomp (Frits de Zwerver) en de rooms-katholieke pastoor N. Apeldoorn. Het was de afrondende bijeenkomst over ''de geestelijk achtergrond van het verzet''. Wanneer de LO er niet was geweest, aldus Slomp, zouden vele onderduikers gedwongen naar Duitsland zijn gegaan, met alle gevolgen van dien. Men kon God nooit dankbaar genoeg zijn dat door het werk van dergelijke organisaties het volk wakker was geworden. Met klem bestreed hij dat dit avontuurlijk, sensationeel kwajongenswerk was geweest. Om dit te verduidelijken verwees hij naar Johannes Post, die als vader van acht kinderen zijn verzetswerk met de dood had moeten bekopen. Deze was het slachtoffer geworden van verraad toen hij poogde een aantal gevangen verzetsmensen uit de gevangenis aan de Weteringschans te Amsterdam te bevrijden. Het was weliswaar vrede, maar er ging alweer een nieuwe revolutiegolf door de wereld: het communisme, welke eveneens het christendom bedreigde. Daarom moesten christenen van verschillende kerken samengaan in de voetstappen van hen, die zich offerden voor ons, en strijden voor hetzelfde geweldige ideaal.

Hoewel dit het einde van de tournee betekende, zou Slomp zijn verdere leven nog ontelbare malen voor jongeren en ouderen spreekbeurten over de geestelijke kant van het verzet en de oorlog houden. De redevoeringen van Slomp zijn belangrijk geweest voor de beeldvorming over wat het verzet heeft betekend. Vijf jaar na de bevrijding waren er nog steeds mensen, die de LO verguisden en hoonden als een organisatie van ‘profiteurs’ en ‘avonturiers’. Slomp was van oordeel dat men tegenover de nabestaanden van gesneuvelde verzetsstrijders verschuldigd was, dat zij nooit mochten denken, dat de door deze gebrachte offers voor niets waren geweest. Al vroeg ging hij inzien dat de Nederlandse politiek tegenover Indonesië, verkeerd was geweest. Frederik Slomp overleed op 13 december 1978 in Apeldoorn.

za. 7 mrt. 2026: za. 7 mrt. 1942,  aanbesteding voltooien van het wegvak Kampen-Ramspol 

op het Kampereiland. Laagste inschrijver is de fa. W. Schotanus te Harlingen, voor f 279.000. Waarschijnlijk is dit Wieger Schotanus, die op 5 aug. 1944 bij Kuinre in zijn auto werd doodgeschoten door een Amerikaanse vlieger.

wo. 7 maart 1945, aanslag op Hans Albin Rauter

Hanns Albin Rauter was de hoogste SS'er in Nederland. Het verzet pleegde een aanslag op hem, maar hij overleefde. Als vergelding vermoordden de nazi's 300 Nederlanders, onder hen op 8 mrt 1945:

• Anthonie Slurink, 28 jr, verzetsman, gefusilleerd bij Woeste Hoeve, hij woonde Marktgang 4

• Jacobus Barend de Goede, 36 jr, verzetsman en waarschijnlijk in Kampen gearresteerd, gefusilleerd bij Woeste Hoeve.

Na de oorlog werd Rauter ter dood veroordeeld en geëxecuteerd.

zo. 8 mrt 2026: zo. 8 mrt 1942, Japanse troepen bezetten Soerabaja  op Oost-Java;

het Nederlandse leger capituleert.

ma. 9 mrt 2026: ma. 9 mrt 1942, generaal Ter Poorten ondertekent de capitulatie van het KNIL

in Kalidjati bij Bandoeng. Hij brengt om 7.45 uur de bevolking via de radio op de hoogte. Japan neemt het bestuur van Ndls Indië over. 

Bijna 4000 manschappen, vooral KNILmilitairen, werden krijgsgevangen gemaakt. Zij werden op verschillende plekken in Oost-Azië te werk gesteld, bijv. aan de Birma-spoorweg.

Tot het einde van zijn leven streed Hein ter Poorten om erkenning van zijn diensten voor Nederland, omdat hij er steeds weer mee geconfronteerd werd dat hij voor de capitulatie van de KNIL op Java verantwoordelijk was. 

di.10 mrt 2026: zo. 4 tot za. 10 maart 1945, Amerikanen krijgen een rijnbrug in handen:  de Ludendorffbrug, een 398 meter lange stalen spoorwegbrug bij het stadje Remagen, tussen Koblenz en Bonn.  

vr. 9 op za. 10 mrt 1945,  Amerikaans bombardement op Tokio: 

1700 ton bommen. Het ging om brandbommen, een deel daarvan bevatten napalm (vet met benzine). De daardoor veroorzaakte branden eisen 83.793 doden en een onbekend aantal gewonden en vermisten. Het was het meest dodelijke bombardement uit de geschiedenis.

wo. 11 mrt 2026: di. 11 maart 1941, Leen- en pachtwet (Lend-Lease Act) 

goedgekeurd door het Amerikaanse Congres: de Amerikaanse regering heeft nu de discretionaire bevoegdheid om defensiematerieel ter beschikking te stellen aan staten waarvan de Amerikaanse president de defensie van vitaal belang acht voor de verdediging van de VS.

do. 11 maart 1943, in het door Bulgarije bezette Macedonië en Thracië

wordt het grootste deel van de Joden opgepakt en naar Treblinka getransporteerd.   Dit was onderdeel van een overeenkomst met nazi-Duitsland om 20.000 Joden te deporteren. In Macedonië ging het om 7.341 mensen en in Thracië om ca. 4000 personen. Van de Joden uit Macedonië overleefden 200 de oorlog.

do.12  mrt 2026: wo. 12 maart 1941, verwijdering van Joden uit het Nederlandse bedrijfsleven:

afkondiging van een tweede verordening (VO 48/1941) bepalende dat kleine Joodse ondernemingen geliquideerd en grote of economisch belangrijke Joodse ondernemingen ge-ariseerd moeten worden, dat wil zeggen voortgezet door niet-Joden. Bij grote bedrijven wordt een bedrijfsleider (= Verwalter) benoemd. Kleine bedrijfjes werden geliquideerd door de Omnia Treuhandgesellschaft  in samenwerking met door de Omnia aangestelde Liquidationstreuhändler.

vr. 13 mrt 2026: vr. 13 mrt 1942, koffiesurrogaat gaat op de bon 

en in Amsterdam overlijdt, 80 jr oud, Jan Valk, een bekend aannemer in Kampen. Naar hem is de Valkstraat genoemd, die hij ontwierp en bouwde.

za. 13 mrt 1943, de liquidatie van het getto van Krakau begint

Duizenden Joden worden vermoord of op transport naar Auschwitz gestuurd. Oskar Schindler, eigenaar van een emaillefabriek Emalia waar de inwoners van het getto dwangarbeid verrichten, zorgt dat zijn medewerkers als 'noodzakelijke arbeidskrachten' van transport worden vrijgesteld, en zal zich in het vervolg voor redding van Joden inzetten. Er waren ca. 65.000 Joodse inwoners, ongeveer een kwart van de totale bevolking. De meesten overleefden de oorlog niet.

ook op za 13 mrt 1943, een groep legerofficieren olv Henning von Tresckow 

pleegt een aanslag op Adolf Hitler. Ze plaatsen een tijdbom op Hitlers vliegtuig, maar deze gaat niet af, omdat het ontstekingsmechanisme bevroor.

ook op za 13 mrt 1943, bankbiljetten van 500 en 1.000 gulden zijn per direct ongeldig.

ma. 13 mrt 1944: journalist Wolf van der Hoeden, 

een van de laatste Joden in Kpn, meldt zich niet maar ''verdwijnt''.

di. 13 mrt 1945: Roelof Jan Dam (Barneveld 1896-1945 Assen) per fiets op weg naar een spreekbeurt 

gearresteerd nabij Assen. Hij was onder de naam Maas een van de leiders van het verzet in Kampen en redacteur van Trouw in de drie noordelijke provincies. Ook zijn vrouw, Maartje Kruiswijk, wordt op 17 mrt. gearresteerd. Het bericht van zijn overlijden werd op 19 april bekend in Kpn, hij liet een vrouw en 3 jonge kinderen na.

za. 14 mrt 2026: za. 14 mrt 1942, Burgemeester Oldenhof weer vrij, 

maar uit Kampen verbannen. Hij vestigt zich per 1 april te Apeldoorn. Op 17 april 1945 was Oldenhof weer terug in Kampen en werd in zijn functie hersteld. 

zo. 15 mrt 2026: do. 15 mrt 1945, Hendrik Brunt, 23 jr, overleden 

als gevolg van uitputting en hongeroedeem in kamp Rathenow, een onderkamp van concentratiekamp Sachsenhausen.

ma. 16 mrt 2026: vr. 16 mrt 1945 overlijdt  Gerrit Post in Bergen Belsen, 58 jr.  

Opgepakt bij de razzia van 28 sept 1944, omdat hij zijn huis weigerde af te staan aan de Wehrmacht. Hij woonde Jan van Arkelstr 8

di. 17 mrt 2026: ma. 17 mrt. 1941, de nieuwe Hagenpoortbrug wordt opengesteld 

voor voetgangers en wielrijders, een belangrijke verbetering voor het verkeer. De brug verving een oude brug met gietijzeren balustrade.

di. 17 maart 1942, start van massamoorden in Bełżec, 

het derde vernietigingskamp, na Auschwitz-Birkenau en Sobibór. In de eerstvolgende 4 weken worden hier 75.000 Poolse Joden vermoord.

wo. 17 maart 1943, het parlement van Bulgarije weigert 

de eigen Joden te laten deporteren naar de nazi-vernietigingskampen.

wo. 18 mrt 2026: do. 18 mrt 1943, terwijl politieman Karel de Geus 

in Kampen ontslagen wordt wegens het niet willen lezen van nationaal-socialistische lectuur, overlijdt in een concentratiekamp bij Siegburg Albert Antoon de Boer (Kpn 12 apr. 1917). Ab werd 26 jr oud en woonde in de Mauritsstraat.

do. 19 mrt 2026: zo. 19 mrt 1944, de nazi's bezetten Hongarije, 

tot dan toe een bondgenoot van Duitsland. Voor 89 gevluchte Hongaars-Nederlandse Joden was Nederland niet meer veilig

19-23 mrt 1945: bombardementen op Doetinchem 

Uitgevoerd door de geallieerde luchtmacht. Het historische stadscentrum werd onherstelbaar beschadigd en het stadhuis, de synagoge en de Catherinakerk gingen in vlammen op. Er vielen ca. 170 doden en honderden gewonden.

vr. 20 mrt 2026: ma. 20 maart 1933 opening Dachau

het eerste permanente concentratiekamp van nazi-Duitsland opgericht. Dit was slechts 50 dagen nadat Adolf Hitler aan de macht was gekomen.

di. 20 maart 1945,  het laatste 'publieke' optreden van Adolf Hitler 

als hij in de tuin van de Reichskanzlei in Berlijn een aantal leden van de Hitlerjugend ontvangt, die worden onderscheiden voor hun inzet tegen de oprukkende Russen.

za. 21 mrt 2026: 21 Maart 1941, 19.30 uur, de Gemeenteraad 

keurt in zijn vergadering goed de post uitgetrokken voor de benoeming van een derden wethouder. Bij de ingekomen stukken een rapport d.d. 18 maart inzake de verkoop van meubilair, in gebruik geweest bij de Duitsche Weermacht. Een comissie ad hoc wordt ingesteld. De verkoop olv het hoofd gemeentewerken en NSBe-er Roest van Limburg blijkt niet correct te zijn verlopen, maar de heren dekten elkaar.

zo. 22 mrt 2026: do. 22 mrt 1945, Johannes Korteschiel en Theodorus Spaans

komen om bij een geallieerd bombardement op Hamburg. Zij waren op 18 nov. 1944 opgepakt bij een razzia in de NOP. 

Ook op 22 mrt 1945 stierf Koos Postuma op zijn onderduikadres bij een Amerikaans vergisbombardement op Nijverdal. Lees over het drietal hier meer.

ma 23 mrt 2026: ma. 23 mrt 1942: terwijl het Joden verboden wordt 

om vervoermiddelen te bezitten of te besturen, ontvangt de fam. van Putten aan de Wilhelminalaan via het Rode Kruis eindelijk een bericht van zoon Arend, die aan het begin van de oorlog bij de marine diende en daarna vermist raakte. Hij blijkt in goede gezondheid in Engeland te verblijven. 

di. 24 mrt 2026: wo. 24 maart - do. 1 april 1943, Artsenstaking

5.300 (van de 6.500) Nederlandse artsen protesteren tegen het verplichte lidmaatschap van de Nederlandsche Artsenkamer. De boete voor het niet-lid worden bedraagt f 1000, -. Op advies van de illegale artsenorganisatie ''Medisch Contact''  sturen de doktoren een brief naar de president van de Artsenkamer met de mededeling dat zij afstand doen van hun bevoegdheid tot het uitoefenen van het beroep arts. Naambordjes werden verwijderd en het woord arts afgedekt. De Duitsers zijn woest over deze collectieve weigering. In de zomer van 1943 verbleven 285 weiger-artsen wekenlang in kamp Amersfoort (begin 1942 waren al eens 11 artsen opgepakt en naar kamp Amersfoort gestuurd). 

Ook Kamper artsen werden in de zomer van 1943 opgepakt: Pel (18 juni); Bogaards en Blanken (26 juni); Kattenwinkel en Altena (29 juni). Allen keerde na enkele weken weer terug.

wo. 31 mrt. 1943, Rotterdam weer hevig gebombardeerd 

door de Amerikanen. Er vallen 326 doden. 

vr. 31 mrt. 1944, vermoord omdat zij joods waren: 

Emanuel Andriesse (R'dam 1914-31/3/1944 Auschwitz), 30 jr, fotograaf, op 30 okt. 1943 gearresteerd op zijn onderduikadres bij de fam. Eshuis aan de Oudestr; 

Louis Goudsmid (Kpn 1892-31/3/1944, Midden-Europa (datum en plaats niet bekend)), 51 jr, slager in het huis met de mageen Dawied in de Venestr. en secretrais van de Joodse gemeente in Kampen; 

Jacob Vos (Kpn 1896-31/3/1944 Midden Europa (datum en plaats niet bekend)), 47 jr, metaalhandelaar, Hendrik van Viandenstr op Zuid; 

Simon Hartog (Siep) Rudelsheim (Kpn 1919-31/3/1944 Midden-Europa (datum en plaats niet bekend)), 24 jr, geboren aan de Oudestr. en ondergedoken in Leiden. Gepakt tijdens een vluchtpoging naar Zwitserland. 

za. 31 mrt 1945, gefusilleerd aan de Meppelerstraatweg in Zwolle: 

Johannes Albertus Muller (R'dam 1890-31/3/1945 Zwolle), 54 jr., marechaussee, Boelstr. Gearresteerd wegens spionage. Verzorgde ook het rondbrengen van distributienbonnen rond De Zande en in Kamperveen en ondersteunde een ''pilotenlijn''. Werd op de IJsselbrug bij Zwolle gepakt.

Berend IJzerman (Kpn 1911-31/3/1945 Zwolle), 34 jr, bedrijfschef, Vingboonstr. Gearresteerd wegens spionage (het in kaart brengen van de tankgrachten in de Mastenbroekerpolder)

Gerrit Albert van Heerde (Genemuiden 1917- 3/1945 Neuengamme (datum niet bekend)), 28 jr, landbouwer, Mandjeswaard erf 107. Hij was 1 van de 7 jongemannen die op 1 mei 1943 gearresteerd werden vanwege het molesteren van WA-man Woning, toen deze melkrijders ''beschermde''. Van de 7 mannen overleefden 3 hun arrestatie niet. Het bericht van Gerrit's overlijden bereikte Kampen op 17 juli 1945.

© cultuurZIEN 2026