Gerrit Pon, timmerman

hierboven: detail uit overlijdens advertentie van Gerrits voetbalclub SV ABS uit Bathmen

Gerrit Pon (Ijsselmuiden 1924) was een zoon van Gerrit Pon sr., hoofdonderwijzer van de openbare school in Grafhorst en Berendina Kappert, onderwijzeres en dochter van een schoolhoofd. In Grafhorst trouwden Gerrit en Berendina en er volgden 6 kinderen, waarvan Gerrit jr. de jongste was. 

Terwijl zijn oudere zussen en broers allemaal in Grafhorst werden geboren, was de geboorteplaats van Gerrit ijsselmuiden. Zijn vader Gerrit sr. was in sept. 1919 één van de oprichters (7 mannen in totaal) van woningstichting Beter Wonen in Ijsselmuiden. De kersverse corporatie begon met de bouw van 12 woningen ''nabij (begraafplaats) De Zandberg.'' Het werden de huisnummers Burgm. Meijerweg 1-17 (vernoemd naar de voorzitter van het stichtingsbestuur) en Plasweg 4 – 8. Plasweg 4 werd het woonhuis van de familie Pon. Vader Gerrit was tot 1945 secretaris van Beter Wonen.

Gerrit groeit uit tot een man met een flink postuur, een goede inborst en ''een graag geziene gast'' bij zijn vrienden. Net als zijn oudere broer Mijndert wordt Gerrit timmerman. In zijn vrije tijd speelt hij voetbal in clubverband, o.a. bij sportvereniging ABS uit Bathmen. 

arbeitseinsatz

In de loop van de oorlog weigert Gerrit zich te melden voor de Arbeitseinsatz en duikt onder. Dat gaat 1,5 jaar goed, maar dan maakt hij een fout en wordt alsnog opgepakt en afgevoerd naar Duitsland. Gerrit belandt in juni 1943 in Berlijn. Hij wordt betrapt tijdens het stelen van eten voor zijn uitgehongerde lotgenoten. Het komt Gerrit op een afranseling en een jaar gevangenisstraf te staan. Het voert hem langs diverse gevangenissen, eindigent in het tuchthuis te Coswig nabij Dessau.

bombardement op Dessau

In de nacht van 4 op 5 april 1945 wordt de gevangenis door de geallieerden gebombardeerd. Gerrit raakt zwaar gewond, wanneer zijn celdeur door de luchtdruk openspringt. Toch weet hij een bijl te bemachtigen en hakt daarmee de celdeuren open van twee mede-gevangenen. Hij dwingt hen om zonder hem te vluchten, omdat hijzelf te zwaar gewond is. Beiden overleven de oorlog. 

Gerrit blijft met een longbloeding achter in de gevangenis. Een dag later stikt hij, omdat het gevangenispersoneel hem iedere vorm van medische hulp weigert. Gerrit Pon jr. werd bijna 21 jr. oud. 

Op 1 mei werd Dessau en omgeving door het Rode Leger bevrijd.

thuis in IJsselmuiden

In Ijsselmuiden weet de fam. Pon niets over het lot van hun jongste zoon. Na de bevrijding wachten zij maandenlang op zijn terugkeer of op informatie over Gerrit. In september 1945 plaatst de familie een oproep in enkele dagbladen (Trouw, Het Parool en De Waarheid). Daarop meldt zich één van de door Gerrit geredde gevangenen. Hij doet zijn verhaal in Strijdend Nederland (hieronder).