maart 1941

hierboven: ''Het lied van de 18 doden'' geschreven door Jan Campert, klik hier voor een video waarin zijn zoon Remco Campert  het gedicht voorleest (2019)

1 maart 1941

• De Amsterdamse Gemeenteraad wordt volledig buitenspel gezet. Waarschijnlijk een represaille voor deelname van veel Amsterdamse ambtenaren aan de Februaristaking.

• Bulgarije sluit zich aan bij het Driemogendhedenpact (Duitsland-Italie-Japan)

2 maart 1941

• • met ingang van vandaag is  het telefoonkantoor op zondag de gehele dag geopend

  • politiecommissaris Van der Drift is weer vrijgelaten, maar zijn ambt mag hij niet langer uitoefenen.

  • 
    

4 Maart 1941

• Opening van het gebouw "Eben-Haezer" als vergaderlokaal van de Vereniging van Hervormden op Gereformeerde Grondslag. Zij kochten het voormalige Vrijmetselaarslgebouw aan de Boven-Nieuwstraat.

• Raadsvergadering 19.30 uur, punt 13: voorstel tot verhuur van perceel Vloeddijk nr 1 aan het Rijk (= Rijksdienst IJsselmeer Polders, zie ook 21 januari 1941)

• ''Sabotageproces'' in Den Haag: 18 doodvonnissen uitgesproken

• Operatie Claymore: Britse commandotroepen landen op de Lofoten (Noorwegen). Tien Duitse schepen worden tot zinken gebracht, meer dan 200 Duitsers worden gevangen genomen en 300 Noorse vrijwilligers naar Groot-Brittannië overgebracht. Codeboeken en rotors van de tot dan toe onbreekbare Enigma-machine van de Kriegsmarine worden buitgemaakt. De Duitsers reageren met harde vergeldingsmaatregelen tegen de lokale bevolking.

11 maart 1941

Leen- en pachtwet (Lend-Lease Act) goedgekeurd door het Amerikaanse Congres: de Amerikaanse regering heeft nu de discretionaire bevoegdheid om defensiematerieel ter beschikking te stellen aan staten waarvan de Amerikaanse president de defensie van vitaal belang acht voor de verdediging van de VS.

12 maart 1941 

Verwijdering van Joden uit het Nederlandse bedrijfsleven:  afkondiging van een tweede verordening (VO 48/1941) bepalende dat kleine Joodse ondernemingen geliquideerd en grote of economisch belangrijke Joodse ondernemingen ge-ariseerd moesten worden, dat wil zeggen voortgezet door niet-Joden. Bij grote bedrijven wordt een bedrijfsleider (= Verwalter) benoemd. Kleine bedrijfjes werden geliquideerd door de Omnia Treuhandgesellschaft in samenwerking met door de Omnia aangestelde Liquidationstreuhändler.

13 maart 1941

• Waalsdorpervlakte 17.30: executie van 18 gevangenen voor een Duits vuurpeloton (zie ''Sabotageproces'' 4 mrt 1941). Geen van de betrokkenen verwachtte dat de doodvonnissen zouden worden voltrokken. Met deze executie start de Duitse terreur in Nederland. Het ging om de volgende mensen:

3 communistische Februaristakers: 

Hermanus Coenradi, Joseph Eijl en Eduard Hellendoorn

15 leden van de verzetsgroep De Geuzen: 

Jan Wernard van den Bergh, George den Boon, Reijer Bastiaan van der Borden, Nicolaas Arie van der Burg, Jacob van der Ende, Albertus Johannes de Haas, Leendert Keesmaat, Arij Kop, Dirk Kouwenhoven, Jan Kijne, Leendert Langstraat, Frans Rietveld, Johannes Jacobus Smit, Hendrik Wielenga en Bernardus IJzerdraat. 

Als reactie op deze executieS schreef Jan Campert het gedicht ''Het lied van de achttien doden''. Het werd een van de bekendste gedichten over de oorlog en het verzet.

• De omroepen worden opgeheven.

• De grootmeester van de Orde van Vrijmetselaars onder het Grootoosten der Nederlanden, oud-generaal Hermannes van Tongeren overgebracht naar concentratiekamp Sachsenhausen, waar hij 14 dagen later overleed, bijna 65 jaar.
  
  

16 maart 1941
Rost van Tonningen wordt door de bezetter aangesteld als President van de Nederlandse Bank.

17 maart 1941

De nieuwe Hagenpoortbrug is vandaag voor voetgangers en wielrijders opengesteId, een belangrijke verbetering voor het verkeer.

21 maart 1941

Raadsvergadering, 19.30 uur:

• ingekomen stukken, punt 3: rapport d.d. 18 maart 1941 van het hoofd gemeentewerken over de verkoop van meubilair, gebruikt door de Duitse Wehrmacht. Besloten wordt het rapport voor nader onderzoek in handen te stellen van een commissie ad hoc. De commissie zal verslag uitbrengen aan de Raad.

• punt Gemeentebegroting 1941: De gemeenteraad keurt in zijn vergadering goed de post uitgetrokken voor de benoeming van een derde wethouder.
  
  

22 maart 1941

Bijeenkomst van de NSB in de Buitensocieteit, waarbij kameraad Hollander prof. Klaas Schilder de maat neemt.

25 maart 1941

•  In Hattem overleed de bekende landschapsschilder Jan Voerman, geboren in Kampen op 25 januari 1857. Hij werd 84 jaar oud.

• Joegoslavië sluit zich aan bij het Driemogendhedenpact (zie ook 27 september 1940).

26 maart 1941 

• Burgemeester Oldenhof vaardigt, ter voorkoming van verstoring van de openbare orde, een verbod uit, waarbij samenscholingen van meer dan 3 personen op de openbare weg worden verboden. Hij wordt hiertoe van hogerhand ''uitgenodigd''.

• In de Sovjet-Unie worden de troepen langs de westgrens in hoogste graad van paraatheid gebracht en de verdediging versterkt.
  
  

27 maart 1941

Jan Albertus Pit, 21 jr, overleden als gevolg van een slechte behandeling tijdens de mobilisatie. Jan was het oudste kind en de enige zoon van de Kamper politie-agent Klaas Pit en zijn vrouw Margje Heinen. Na Jan kwamen nog twee meisjes. Het gezin woonde aan de Wilhelminalaan in de Oranjewijk in Brunnepe. 

28 maart 1941

Alle Duitse schepen die zich in Amerikaanse havens bevinden worden in beslag genomen.

31 maart 1941

• Bij de sluiting van den cursus van de Nijverheidsavondschool neemt de heer Ir. J. Snoep afscheid als directeur der school. Snoep wordt eervol ontslag verleend door de gemeenteraad, ingaande op 1 oktober 1941 en met dank zegging voor het vele werk dat hij voor de school heeft gedaan. 

• Op last van Seyss-Inquart wordt het 'Centraal bureau voor Joodse emigratie' (Zentralstelle für jüdische Auswanderung) in Amsterdam in gebruik genomen. Doel is om zoveel mogelijk Joden in kaart te brengen en te deporteren naar de concentratiekampen. Het kantoor in Amsterdam organiseerde vanaf van de oprichting, die nooit officieel werd afgekondigd, tot het najaar van 1943 de deportatie van de Joden uit Nederland naar de concentratiekampen in Duitsland en Polen. De Nederlandse Zentralstelle werd op bevel van Reinhard Heydrich en op verzoek van Arthur Seyss-Inquart opgericht. 

Laurent Binet schreef over Reinhardt Heidrich het boek HhhH (Himmlers hersens heten Heidrich), het boek vormde de basis voor de indrukwekkende documentaire HhhH van de VPRO.

© cultuurZIEN 2025