maart 1943

hierboven de kop van het illegale blad Medisch Contact, jan 1945 (zie 24 mrt)

Arbeitseinsatz. 

In maart vinden in Nederland ingrijpende economische maatregelen plaats om de Nederlandse economie om te vormen tot een oorlogseconomie. Dit gebeurde in het kader van de Arbeitseinsatz.  Nederlandse bedrijven worden doorgelicht om mannen te selecteren voor gedwongen werk in Duitsland. Bedrijven dienen goederen te produceren die esstentieel zijn voor  de Duitse oorlogseconomie. Als gevolg hiervan ontstaat er schaarste aan andere goederen voor de Nederlandse bevolking. De Nederlandse  economie werd steeds verder gecentraliseerd en onder Duits toezicht geplaatst.

In maart protesteert de Noorse Kerkeraad tegen de Duitse arbeidsinzetmaatregelen. Enkele leiders worden gearresteerd. 

In maart vindt in Griekenland een staking plaats tegen de Arbeitseinsatz, waarna deze niet in het land wordt ingevoerd. 

1 maart 1943, Stop Hitler Now demonstration, New York

• In New York gebeurt iets opmerkelijks: tijdens een eerste grootschalig protest in de VS eisen Amerikaanse Joden dat de Amerikaanse regering iets doet om de vernietiging van het Joodse volk in Europa te stoppen. De regering doet niets. 

• Zware geallieerde luchtaanval op Berlijn: een luchtvloot van 302 bommenwerpers, bestaande uit Lancasters, Stirlings en Halifaxes van de Royal Air Force en de Amerikaanse luchtmacht, voerde een 30 minuten durende nachtelijke aanval uit: 486 doden en 377 zwaargewonden. Aan geallieerde zijde gaan 17 toestellen verloren, waaronder ''de Halifax van Voorst''.

• Bloedbad van Koriukivka: als vergelding voor een actie van Russische Partizanen een maand eerder, wordt de volledige bevolking van het dorp Koriukivka in Oekraïne (circa 6700 personen) uitgemoord. Op 19 mrt .1943 wordt het dorp door de Russische troepen bevrijd. Het bloedbad van Koriukivka is een van de grootste oorlogsmisdaden onder het Nazi-regime. 

2 maart 1943
De eerste groep Joden wordt van de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam naar het nieuwe vernietigingskamp Sobibor gedeporteerd.

3 maart 1943

De Italiaanse troepen aan het Oostfront zijn zich officieel aan het terugtrekken en evacueren na de catastrofale nederlaag bij Stalingrad. Het Italiaanse 8e Leger (ARMIR) was effectief vernietigd en de overgebleven manschappen werden terug naar Italië getransporteerd.  

5 maart 1943 

• Vermoord omdat zij Joods waren:

Elias Jacob Polak, 24 jr, Sobibor, werd verraden en op 15/2/1943 (zie febr 1943) door de politie gearresteerd op het station Kampen, terwijl hij onder valse naam op weg was naar de NOP.

Francis Barend Swartberg, 19 jr, Sobibor, werd verraden en op 15/2/1943 door de politie gearresteerd op het station

Kampen, terwijl hij onder valse naam op weg was naar de NOP.

• start van ''de slag om het Ruhrgebied'' door de RAF, gericht op de Duitse industrie, met name de Krupp-fabrieken in Essen. Het eerste bombardement duurt ca 40 minuten en eist ca. 500 doden, 3000 huizen vernietigd en zware schade aan de Krupp-fabrieken, het hoofdstation en de gasfabrieken.

6 maart 1943  

• In Athene, Griekenland, vindt een grootschalige en succesvolle staking plaats in protest tegen de gedwongen Arbeitseinsatz: verplicht werken in Duitsland wordt niet ingevoerd in Griekenland. 

• De Joegoslavische partizanen, ingesloten tijdens een Duits offensief om de partizanenbeweging olv Joseph Tito te vernietigen, voltooien hun geimproviseerde brug over de rivier de Neretva. In 2 dagen trekt het grootste deel van de partizanen met hun gewonden onder zware luchtbombardementen over de rivier, weg van de Duits-Italiaanse aanval. Door deze heroische ontsnapping konden de partizanen de strijd voortzetten.

7 maart 1943

• Griekse verzetsstrijders verslaan de Italianen in de Slag bij Fardykambos (4-7 maart).

11 maart 1945

• Instelling van de Nederlandse Landwacht, later Landstorm genoemd.

• Het grootste deel van de Joden uit het door Bulgarije bezette Macedonië en Thracië wordt opgepakt om naar Treblinka te worden getransporteerd.

13 maart 1943

• De liquidatie van het getto van Krakau begint. Duizenden Joden worden vermoord of op transport naar Auschwitz gestuurd. Oskar Schindler, eigenaar van een emaillefabriek Emalia waar de inwoners van het getto dwangarbeid verrichten, zorgt dat zijn medewerkers als 'noodzakelijke arbeidskrachten' van transport worden vrijgesteld, en zal zich in het vervolg voor redding van Joden inzetten.

Krakau was vanaf het begin van de Tweede Wereldoorlog in sept. 1939 bezet door de Duitsers. Wegens de strategische ligging beweerden de Duitsers dat de stad Germaans was en een Pruisische oorsprong kende. Zij maakten Krakau tot hoofdstad van het door hen bestuurde deel van Polen.  De stad werd daarom zwaar beveiligd.  

Ver weg van het centrum op de zuidoever van de rivier de Wista bevond zich het Joodse getto. Hier verbleven de 65.000 Joodse inwoners van de stad, ongeveer een kwart van de totale bevolking. De meesten overleefden de oorlog niet.

• Een groep legerofficieren onder Henning von Tresckow pleegt een aanslag op Adolf Hitler. Ze plaatsen een tijdbom op Hitlers vliegtuig, maar deze gaat niet af, omdat het ontstekingsmechanisme bevroor.

• Bankbiljetten van 500 en 1.000 gulden zijn per direct ongeldig.

• Publicatie van de loyaliteitsverklaring, die van de Nederlandse studenten geëist gaat worden.

15 maart 1943 

De Duitsers constateren dat zo’n 25.000 Joden ergens in Nederland zijn ondergedoken. In een bijeenkomst in Den Haag besluiten Wilhelm Harster, Willi Zöpf en Willi Lages te gaan werken met premies om ondergedoken Joden op te sporen. Harster bepaalt de premie op zeven gulden en vijftig cent per Jood, een bedrag dat kan worden verdubbeld als de Jood de verordeningen heeft overtreden.

17 maart 1943

Het parlement van Bulgarije weigert de eigen Joden te laten deporteren naar de nazi-vernietigingskampen.

18 maart 1943

Politieman Karel de Geus, sinds 17 okt. 1942 geschorst omdat hij het nationaal-socialistische weekblad ''Signaal'' weigerde te lezen,  wordt met wachtgeld ontslagen.

21 maart 1943 

Rudolf-Christoph von Gersdorff tracht een zelfmoordaanslag op Adolf Hitler te plegen. Hitler vertrekt echter alweer voordat zijn bom afgaat (zie ook hierboven 13 maart).

24 maart - 1 april 1943, Artsenstaking

5.300 (van de 6.500) Nederlandse artsen protesteren tegen het verplichte lidmaatschap van de Nederlandsche Artsenkamer. De boete voor het niet-lid worden bedraagt f 1000, -. Op advies van de illegale artsenorganisatie ''medisch Contact''  sturen de doktoren een brief naar de president van de Artsenkamer met de mededeling dat zij afstand doen van hun bevoegdheid tot het uitoefenen van het beroep arts. Naambordjes werden verwijderd en het woord arts afgedekt. De Duitsers waren woest over deze collectieve weigering. In de zomer van 1943 verbleven 285 weiger-artsen wekenlang in kamp Amersfoort (begin 1942 waren al eens 11 artsen opgepakt en naar kamp Amersfoort gestuurd). 

27 maart 1943 

• Aanslag op het bevolkingsregister in Amsterdam. Een verzetsgroep, (onder wie Gerrit van der Veen) blies het gebouw op. Van der Veen gaf ook leiding aan een vervalsersgroep. Op 12 mei 1944 werd hij gearresteerd en op 10 juni 1944 ter dood veroordeeld. Het vonnis werd nog diezelfde dag in de Overveense duinen voltrokken.

• Grote aanval van de RAF op Berlijn met als doel de Siemensfabrieken te raken.

31 maart 1943

Rotterdam weer hevig gebombardeerd door de Amerikanen. Er vallen 326 doden.