Asse Nijboer, tuinder

Een fietstochtje over de IJsseldijken van Kampen naar Zwolle en weer terug, brengt de fietser vlak langs het oorlogsmonument aan de Geldersedijk bij Katerveer. Op deze plek werden op 10 april 1945 10 mensen door de Duitsers doodgeschoten, waaronder Asse Nijboer uit Kampen. 

Asse Nijboer (Wilsum 1919) werd geboren aan de Dorpsweg in Wilsum. Hij was de oudste zoon van Aart Nijboer, boerenarbeider en Jantje Jager, voor haar trouwen dienstbode. In 1921 werd broer Dirk geboren. 

Asse trouwde in 1941 in Kampen met Petronelli Huisman (Kpn 1917), samen kregen zij twee kinderen. Van beroep is hij dan los werkman. Het gezin woonde in de Buiten Nieuwstraat.

Naast tuinder / los werkman was Asse lid van de verzetsgroep Kroeze in Mastenbroek, die o.m. het gemaal van Mastenbroek in sept 1944  met boerenwagens blokkeerde om te voorkomen dat de polder door de Duitsers onder water werd gezet. Klaas Hengeveld maakte het mee en vertelt:

 
“Maar het openzetten van het gemaal ging niet zonder meer”, herinnert Klaas zich. ‘’De Duitsers zetten op 17 september 1944 het gemaal open, maar ‘s nachts kwam de ondergrondse. Die kwam de sleutel van het gemaal halen bij Kloosterman die driehonderd meter verderop op de Prinsenkeet woonde. Hij beheerde de sluizen voor het Waterschap en gaf de sleutel af aan de ondergrondse die de sluizen weer sloot. Overal van de boerenerven werden wagens gehaald en die werden voor de sluizen in het water gezet zodat de sluizen niet meer open konden. Maar de volgende morgen, toen de Duitsers erachter kwamen wat er gebeurd was, waren ze woedend. Ze gingen naar het huis van Kloosterman en staken het in brand. Gelukkig was de familie Kloosterman gevlucht en met hun zes kleine kinderen ondergedoken.

Daarna pakten de Duitsers mensen uit de buurt op en ze zeiden: ‘jullie weten wie de sluizen weer dicht gedaan heeft. Als jullie het niet zeggen zetten we je tegen de muur’. Nou had Mol van de Kamperzeedijk een kokosfabriek en men zei dat hij een NSB’er was. Maar hij heeft mensen uit zijn fabriek gehaald en die hebben de wagens weer uit het water gehaald. Daarna lieten de Duitsers de gijzelaars los.

“Maar om te voorkomen dat de ondergrondse weer zoiets zou doen haalden ze mannen uit Genemuiden. Twee mannen moesten dag en nacht wachtlopen,” zegt Klaas.

bron: https://www.poldermastenbroek.nl/toen/trefwoord/oorlogsperiode

Ook vernielde de verzetsgroep Kroeze graafmachines die nodig waren voor het uitgraven van tanklinies. Ook hierover vertelt de website poldermastenbroek.nl: 

Na de bevrijding van Parijs door de geallieerde troepen besloot Hitler eind augustus 1944 de Westwall verder te versterken en via de zogenaamde IJssellinie door te trekken tot aan het IJsselmeer. Langs de gehele oostelijke oever van de IJssel werden stellingen en andere militaire werken aangelegd. Zwolle werd versterkt door middel van tankgrachten, muren, loopgraven, mitrailleurnesten en kazematten tot in het hart van de stad.

De aanleg van deze verdedigingswerken stond onder leiding van de Organisation Todt, een Duitse organisatie die zich sinds 1943 ook in Nederland bezighield met verschillende militaire bouwwerken. De Organisation Todt maakte daarbij gebruik van grote aantallen dwangarbeiders uit omliggende dorpen en steden, waaronder Kampen. 

Intussen is de tankgracht in de polder Mastenbroek bij de aanleg van de nieuwbouwwijk Stadshagen voor een deel vergraven en gedempt. Zeer waarschijnlijk omdat ten tijde van de planvorming niet bekend was dat het hier om een bijzonder element in het landschap ging. Dit is jammer; in de eerste plaats omdat de gracht in de woonwijk zowel ecologisch als ruimtelijk een mooie verbinding van het Zwarte Water naar de IJssel had kunnen vormen. Maar bovenal omdat de gracht op zich een monument is voor de gravers van weleer. 

bron: https://www.poldermastenbroek.nl/toen/trefwoord/oorlogsperiode

Verder was Asse waarschijnlijk betrokken bij wapentransporten. Hij zou ook clandestien hebben geslacht, een deel van het vlees belandde in het Kamper ziekenhuis. 

Als verzetsman leidde Asse een zwervend bestaan. Asse Nijboer werd op 7 maart 1945 gearresteerd in zijn ouderlijk huis in Wilsum. Op 10 apr. 1945, slechts enkele dagen voor de bevrijding van Zwolle op 14 apr., werd Asse met 9 andere geïnterneerden in het Huis van Bewaring te Zwolle doodgeschoten aan de Gelderse dijk nabij Katerveer.

© cultuurZIEN 2026