Johannes van den Belt, sigarenmaker

hierboven: de oude bebouwing aan de Pannekoekendijk (foto coll. Stadsarchief Kampen)

Johannes (Jan) van den Belt (IJsselmuiden 1918) was een zoon van Dries van den Belt en Femmigje van Dijk, een tuindersdochter. Ook vader Dries van den Belt was aanvankelijk tuinder (1905), maar vanaf 1907 is zijn beroep fabrieksarbeider. Jan werd vernoemd naar een ouder broertje, dat in in 1913 overleed, 21 mnd oud.

Jan van den Belt was werkzaam als sigarenmaker. In 1942 trouwde hij in Kpn met Cornelia Bastiaannet (Kpn 1913). Zij was de dochter van sigarenmaker Harm Bastiaannet en Johanna van Weezep uit de Heiligedwarssteeg. Een straatje in het ''sigarenmakerskwartier'' in Kampen, gelegen achter de 1e Ebbingestraat. Jan en Cornelia kregen een zoontje, Dries. Het jonge gezin woonde aan de Pannekoekendijk in Brunnepe (foto bovenaan). 

Cornelia's vader en oom Teunis Bastiaannet werden in 1942 tewerkgesteld in Duitsland.

werken in de NOP

Tijdens de oorlog werkte Jan als grondwerker in de NOP. Waarschijnlijk om aan de Arbeitseinsatz in Duitsland te ontkomen. Hij werd opgepakt tijdens de grote razzia van 17 op 18 nov. 1944. Uiteindelijk kwam hij terecht in kamp Hannover-Muhlenberg (ook kamp Hanau  / kamp Hano(mag) / kamp Hannover-Linden).

kamp Hannover-Muhlenberg

Kamp Hannover-Muhlenberg heeft slechts 2 maanden bestaan. Het werd begin febr. 1945 gebouwd in Hannover, als een satellietkamp van concentratiekamp Neuengamme, en was in gebruik tot 6 april 1945. Er werkten ca 3.000 dwangarbeiders voor Hanomag (Hannoversche Machinenfabrik AG, foto hieronder), waar treinen, auto's, vrachtwagens, tractoren en grondverzetmachies en andere werktuigen werden gemaakt. De dwangarbeiders werkten in 2 ploegen van ieder 12 uur. De huisvesting was zeer slecht, met barakken waarin deuren en ramen gedeeltelijk ontbraken en waar de sanitaire voorzieningen meestal defect waren. Er mocht niet met elkaar gesproken worden. Wie betrapt werd, werd doodgeknuppeld. Het kamp stond olv van SS-ers. Tot de ontruiming van het kamp op 6 april kwamen zeker 79 gevangenen om.

transporten uit andere kampen

Een deel van de gevangenen kwam uit satellietkampen van Auschwitz, dat werd opgeheven vanwege de opmars van het Rode Leger. Tijdens de 6-daagse reis van Auschwitz naar Hannover-Muhlenberg bezweken veel gevangenen, maar 500 van hen kwamen aan. In Hannover-Muhlenberg werden zij in 4 barakken van de in totaal 40 barakken ondergebracht. In maart 1945 kwamen er nog meer gevangenen binnen, nu  o.a. uit Neuengamme. 

het laatste transport vanuit Amersfoort

Een groot aantal slachtoffers zat in het laatste transport dat op 15 mrt 1945 vanuit kamp Amersfoort via Assen en Groningen naar Neuengamme ging. Een transport van 173 mannen, waarvan maar 42 levend terugkeerden naar Nederland.

ontruiming Kamp Hannover-Muhlenberg

Toen kamp Hannover-Muhlenberg werd geëvacueerd op 6 april, moesten de gevangenen die nog konden lopen afmarcheren naar Bergen Belsen, waar zij op 8 april aankwamen. Op 15 april werd Bergen Belsen bevrijd.

Ca. 50 gevangenen bleven in Kamp Hannover-Muhlenberg achter omdat zij te ziek waren voor de lange mars naar Bergen Belsen. Zij werden op 6 april doodgeschoten door de SS-bewakers. Gerhard Grande, administrateur in het kamp, was hier getuige van: 

"Op 6 april 1945 wordt dit kamp ontruimd en de gevangenen naar Bergen-Belsen getransporteerd. De zieke kameraden worden door een nekschot gedood. Deze kameraden zijn door de Commissie na de bevrijding op de Ehrenhain van de begraafplaats Seelhorst herbegraven '' 

Onder de mannen die op 6 april vermoord werden, waren 7 Nederlanders. Eén van hen was Johannes van den Belt uit Brunnepe, sigarenmaker.

Een aantal dwangarbeiders wist aan de massamoord te ontkomen door te vluchten, door zich te verstoppen of door alsnog met een SS-wagen naar Bergen Belsen te worden gebracht.