Hendrik Bakker, gemeentesecretaris

Hendrik Bakker (Giethoorn 14/6/1897-14/12/1982 Zwolle) was het zevende en jongste kind van Wicher Bakker, veehouder en eendenkooiker en Aaltje Doze. Hij trouwde op 14 november 1924 in Giethoorn met Hendrikje Bakker (Giethoorn 27/6/1902), ze hadden verweg (groot- en overgrootouders) gemeenschappelijke voorouders. Er lijken geen kinderen te zijn gekomen. Hendrik Bakker was lid van de SDAP en hij was bevriend met mede-sociaaldemocraat Wolf van der Hoeden, journalist en typograaf.

benoeming tot gemeentesecretaris van Kampen

Hendrik Bakker werd tijdens de raadsvergadering van 20 augustus 1940 met 8 stemmen benoemd tot gemeentesecretaris. Dat was vreemd, want er stonden twee namen van andere juristen op de voordracht aan de Raad. Voor Kampen als grootgrondbezitter was het van belang dat minstens  één lid van het college van B&W een juridische opleiding had gevolgd. 

Er waren in totaal 23 sollicitanten, waaronder Hendrik Bakker. De voordracht van  twee juristen werd door de Kamper gemeenteraad ter zijde geschoven. Hendrik Bakker was al 10 jaar werkzaam op de Kamper gemeentesecretarie. In die tijd had hij een indrukwekkende staat van dienst opgebouwd. Na een urenlange geheime zitting besloot de raad Hendrik Bakker aan te stellen tot gemeentesecretaris. Een unicum, gezien de politieke verhoudingen, omdat Bakker socialist was. Op 3 september 1940 werd Hendrik Bakker officieel geinstalleerd, waarbij hij zei ''met moed en animo het ambt te aanvaarden''.

Gemeentesecretaris Bakker en burgemeester Oldenhof kenden elkaar al enkele jaren en hun onderlinge vertrouwen was van het grootste belang voor het kunnen functioneren van burgemeester Oldenhof in bezettingstijd. Een samenwerking die eindigde met het ontslag van Oldenhof op 25 februari 1942.  Volgens de Kampenaren wegens Oldemhofs weigering om de straatnamen in de Oranjewijk te wijzigen. De Strafgevangenis in Scheveningen geeft als reden  onvoldoende medewerking aan voor Joden beperkende maatregelen. Dit laatste zal de werkelijke reden zijn van Oldenhofs opsluiten.

burgemeester Sandberg

Op 30 april 1942 werd jhr ir. E.F. Sandberg tot burgemeester van Kampen benoemd, de installatie vond op 30 mei plaats. Omdat niemand de nieuwe burgemeester wilde installeren, werd gemeentesecretaris Bakker gedwongen de benoemingsakte voor te lezen. Hierna hing Sandberg zichzelf de ambtsketen om. Na afloop verantwoordde Bakker zich bij zijn mede-ambtenaren: ''Op dat moment voelde ik me nog niet rijp voor het concentratiekamp''.

Op 30 oktober 1942 legde NSB-burgemeester Sandberg tijdelijk zijn functie neer om te vertrekken naar het Oostfront. Het burgemeesterschap werd daarop waargenomen door de directeur gemeentewerken Roest van Limburg, een NSBer en collega-diensthoofd. De werkomstandigheden werden hiermee voor gemeentesecretaris Bakker nog ingewikkelder. 

De kluis in het stadhuis met het bevolkingsregister werd een tijd bewaakt door de WA en later door de politie. Op 30 april 1943 staakte het personeel van de secretarie, de gemeentereiniging, gemeentewerken, gasfabriek en waterleiding. Het was NSB-politiechef Boesveld die met wapengeweld de werknemers van de openbare nutsbedrijven (gasfabriek en waterleiding) dwong door te werken.

ontslag

Op 1 juni 1943 kwam voor gemeentesecretaris Hendrik Bakker het moment om ontslag te nemen. Volgens hem zou langer aanblijven te veel samenwerking met het NSB-bewind betekenen. Het is een week voordat een aantal gemeenteambtenaren naar Vught werd overgebracht wegens het stichten van brand in de gemeentekluis op 9 juni 1943.

Hendrik Bakker ging aan de slag bij de firma Samsom, drukker van gestandaardiseerde formulieren voor gemeentelijke administratieve taken en van publicaties van wetsteksten en wetscommentaren. Hij verrichtte ook werkzaamheden voor het verzet.

in functie hersteld 

Na de bevrijding werd Hendrik Bakker, samen met burgemeester Oldenhof en politiechef Van der Drift, hersteld in zijn functie. Het zou van korte duur zijn. Op 1 september 1946 volgde zijn benoeming tot gemeentesecretaris van Zwolle. Raadslid Kwakkel, als oudste lid van de tijdelijke gemeenteraad, merkte bij het afscheid op dat ''bij de heer Bakker de belangen van Joden en onderduikers, die van distributiebescheiden moesten worden voorzien, veilig waren''.

In Zwolle was Bakker vanaf 1963 namens de PvdA lid van Gedeputeerde Staten. 

Op 28 april 1982 verscheen bij Kok Kampen het boekje '' De ambtseed getrouw'', met de correspondentie tussen burgemeester Oldenhof en de bezetter. Deze correspondentie was niet mogelijk geweest zonder de inzet en juridische kennis van  Hendrik Bakker. Hendrik Bakker overleed op 14 december 1982 op 85-jarige leeftijd.

© cultuurZIEN 2025