brief over afschaffen Gemeenteraad

protestbrief, 7 september 1941

Per brief van 7 september 1941 protesteerden burgemeesters Oldenhof (Kampen) en jhr. Quarles van Ufford (IJsselmuiden) fel bij de secretaris-generaal van binnenlandse zaken Mr. Dr. K.J. Frederiks tegen de aantasting van het Nederlandse gemeentebestuur. Kort samengevat:

de Raad is onttroond als hoofd der gemeente (afgeschaft);

de collegiale bestuurstaak van B&W beëindigd;

de zelfstandige positie van de burgemeester aangetast;

de gemeentelijke autonomie weggevaagd;

de democratische instelling van het gemeentebestuur is vervangen door het leidersbeginsel;

Volgens de burgemeesters was dit in strijd met het Landoorlogsregelement, dat tijdens een bezetting de eerbiediging van de in een land geldende wetten eiste. Blijkbaar werd de ingreep verantwoord met verwijzingen naar de openbare orde en veiligheid. Maar dit revolutionaire ingrijpen in het gemeentebestuur werd juist ervaren als een gevaar voor de openbare veiligheid.

De burgemeesters vinden het tijd voor een krachtig protest op basis van het Volkenrecht bij de verantwoordelijke instanties. Heeft een burgemeester de bevoegdheid om te protesteren of hebben alleen autoriteiten van het landsbestuur het recht te protesteren?

Vanuit Den Haag komt er geen antwoord.

protest van 39 Overijsselse burgemeesters, 12 november 1941

In november 1941 volgt een actie van vier Overijsselse burgemeesters, waaronder Oldenhof, tegen het bijwonen van een oprichtingsbijeenkomst van de Nederlands-Duitse ''Kulturgemeinschaft'' in Odéon in Zwolle. Uiteindelijk bedanken 39 Overijsselse burgemeesters voor de eer om op 15 november aanwezig te zijn. Dit doen zij door middel van een schrijven in het Duits aan de Beauftragte van de Reichskommissaris in Overijssel. In deze brief stellen de burgemeesters dat de reikwijdte van de op te richten ''Kulturgemeinschaft'' buiten hun taken valt en buiten de belangen van hun inwoners. 

De brief werd ondertekend door de burgemeesters van Steenwijk, Zwolle, Kampen en Zwollekerspel.

De brief wordt verstuurd namens de burgemeesters van:

Almelo;   Deventer;   Giethoorn; Hellendoorn;   Oldemarkt; Staphorst; Wanneperveen;    Zwartsluis;

Avereest;   Diepenheim;   den Ham; Hengelo;   Olst; Steenwijk; Weerselo;     Zwolle

Blokzijl;   Diepenveen;   Hardenberg;  Kampen;   Ommen; Steenwijkerwold; Wierden;     Zwollekerspel

Dalfsen;   Enschede;   Hasselt; Markelo;   Ootmarsum; Vollenhove (Ambt- en Stad);    Wijhe; 

Delden (Ambt – en Stad);  Genemuiden;    Heino; Nieuw-Leusen;  Rijssen; Vriezenveen; Ijsselmuiden

© cultuurZIEN 2025