do. 1 jan 2026: op ma. 1 jan 1945 verbleven er 1600 mannen in de Van Heutszkazerne (foto boven).
In een onverwarmd gebouw vaak zonder voldoende kleding, zonder goed schoeisel en zonder dekens. Wel onder de luizen en met bevroren voeten. Er heerste dysenterie en diarree en er waren 3 gevallen met difterie vastgesteld. Met te weinig toiletten voor te veel mensen bevuilden mannen zichzelf.
ma. 1 jan 1945: tuinder Teunis Haze berooft zich van het leven.
Hij laat een vrouw en dochter in radeloze toestand achter. Wie moet er nu voor de tuinderij zorgen? NSB-burgemneester Sandberg, hierop per brief gewezen door NSB-hopman L.J. Lageman, diende een verzoek in om Adolf van Warven, de verloofde van dochter Derkje, vrij te stellen van graafwerkzaamheden voor de bezetter. Of dit effect had, is niet bekend. Derkje en Adolf trouwden op 29 mrt. 1945.
vr 2 jan 2026: in de nacht van wo. 1 op do. 2 januari 1941 wordt bij rijksveldwachter D. Meyer
een brandende substantie in de brievenbus gedeponeerd. Meyer werd al voor de Duitse inval op 10 mei gewantrouwd, wegens zijn omgang met NSB-ers. Voor de brandstichting worden enkele mensen gearresteerd. Veel activiteit wordt ontplooid door de Gestapo-handlangers: hoofdagent Douwe Pijl en agent/rechercheur Jan Tuijp.
Het gedrag van Douw Pijl is opvallend. Hij was één van de agenten die in op 10 mei 1940 vooraanstaande NSB-ers van huis haalde en hen voor landverrader uitmaakte. Douwe Pijl werd nog in 1940 lid van de NSB en in december 1940 vrijwillige medewerker van de Sicherheitsdienst (SD).
za. 3 jan 2026: zo. 2 op ma 3 januari 1944, eerste luchtalarm van 1944
i.v.m. luchtgevechten boven Meppel. Een Engelse Lancaster bommenwerper (JA902 D-Dog) stortte op 3 januari 1944 neer bij wat nu de Lindeweg heet, tussen Marknesse en Emmeloord in de Noordoostpolder. Vier van de bemanningsleden zijn in Vollenhove begraven: de Australische piloot Jack Weatherill, de Australische bommenrichter Francis Looney, de Engelse boordwerktuigkundige Albert Cowell (allen 20 jaar oud) en de 25-jarige Australische boordschutter Colin Hemingway. Een klein monument op die plek herinnert hier aan. In 1973 werden nog enkele resten van het vliegtuig gevonden aan de Oosterringweg in de Noordoostpolder.
zo. 4 jan 2026: do. 4 jan 1945, dichters en verzetsstrijders,
waaronder H.M. van Randwijk en Theun de Vries, lazen een manifest voor via Radio Oranje om de eenheid binnen het verzet te versterken.
ma. 5 jan 2026: vr. 5 jan 1945 was een slechte dag voor Kampen:
Hendrik Jan Zand, 14 jr, vond een handgranaat en nam deze mee naar huis in de Geert van Woustraat, waar het projectiel ontplofte. Dat overleefde Hendrik Jan niet.
Hendrik Jan Zand (Kpn 1930) was het jongste kind in het gezin van sigarenmaker Berend Zand en Johanna Margaretha Scholten. Hij had twee oudere zussen en een broer.
Marinus Feijt, 21 jr en kantoorbediende, overlijdt na langdurig lijden. Zijn auto was door geallieerde vliegers onder vuur genomen. Marinus woonde op dat moment in de NOP.
Marinus Feith was het enigste kind van meteropnemer Jacobus Feith en Derkje van 't Veen.
Toon Slurink en Dirk van Wijk worden samen gearresteerd in de bakkerij van verzetsman Hilbert van Dijk aan de Oudestraat. Toon, drukker van Strijdens Nederland, lid LO en KP komt toevallig binnenlopen, als er een huiszoeken gaande is. Dirk is ook lid LO. Of hij samen met Toon binnenkwam of al aanwezig was, is niet bekend.
Toon, 28 jr, werd op 8 mrt. 1945 gefusilleerd bij Woeste Hoeve, als represaille voor ''een aanslag'' op Rauter, de hoogste SS-er in Ndl. Verspreid over heel het land worden 263 mannen doodgeschoten, waarvan 117 bij Woeste Hoeve.
Dirk van Wijk ging via kamp Amersfoort naar Neuengamme, onderkamp Sandbostel. Daar kwam hij op 18 mrt aan en overleed op 2 mei 1945. Hij werd 21 jr.
di. 6 jan 2026: ma. 6 jan 1941, President Franklin D. Roosevelt
houdt zijn ''State of the Union'' in het Amerikaanse Congres, later bekend geworden als zijn Four Freedoms-speech. Vrijheden die iedereen overal in de wereld zou moeten hebben:
vrijheid van spreken en meningsuiting,
vrijheid van godsdienst,
vrijheid van gebrek (=economische zekerheid)
vrijheid van vrees (=geen oorlog)
Op dit moment staan deze vrijheden onder druk, ook in Ndl. In Kpn zijn de Four Freedoms na wo2 nooit echt van de grond gekomen.
Tegenwoordig wordt jaarlijks op 6 januari bekend gemaakt wie de Four Freedoms Awards ontvangen. Uitgereikt aan hen die op inspirerende wijze invulling geven aan de vier vrijheden.
wo. 7 jan 2026: di. 7 januari 1941, bioscoop verboden voor Joden
De Nederlandse bioscoopbond (NBB) bepaalt dat joden niet meer tot bioscopen mogen worden toegelaten, wat op 12 januari in dagbladen wordt bekend gemaakt. Het verbod werd ook door de NBB zelf gehandhaafd.
De NBB is een voorbeeld van een Nederlandse organisatie, waarvan de accommodatie (= meewerken met de bezetter) op eigen initiatief op soepele wijze overging in collaboratie (= samenwerken met de bezetter). Hieronder de mededeling in het blad ''Vooruit'' van 8 jan 1941:
De reden dat Joden overlast zouden veroorzaken is ronduit weerzinwekkend. Helaas zijn anno 2025/2026 zijn dit soort leugens weer gangbaar.
Via de NBB werden vrijwel alleen nog Duitse films verspreid. Het City-theater in Kpn, officieel geopend op 22 nov. 1940, was hierop geen uitzondering. Hieronder een overzicht van de vertoonde films gedurende het eerste half jaar:
23/11/1940: Johann Strauss, een Walt Disney-tekenfilm en skisportfilm ''gevleugelde voeten''
14/12/1940: Die Fledermaus
21/12/1940: ''Ik ben Sebastiaan Ott''
30/12/1940: Vergeet-mij-niet''
15/03/1941: ''De Suikerfreule''
22/03/1941: ''Wiener Geschichten''
29/03/1941: ''Lajla''
25/4/1941: ''De laatste Wals''
01/05/1941: ''De drie Codonas''
09/05/1941: ''Jeugd''
15/05/1941: ''Gier-Wally''
19/05/1941: ''Zijn tweede moeder''
do. 8 jan 2026: do. 8 jan. 1942: de dir. Marktwezen in Amsterdam
vraagt het Kpr stadsbestuur om informatie over twee marktkooplieden, die vergunning hebben voor de Centrale Markt in Amsterdam. Dit in verband met de ''ariseringsplannen'' voor deze markt. In een antwoord van 19 jan. schrijft burgm. Oldenhof ''principiële bezwaren te hebben tegen de uitvoering van de ariseringsplannen en daarom geen informatie te geven over de Joodse afkomst van mensen''.
vr. 9 jan 2026: di. 9 jan 1945, opgepakt Marius Soetendal,
actief lid van knokploegen in de NOP en Zwartsluis en zoon van de Kpr stationschef, samen met W. Holtland en slager Rommert van de Meer. Rommert kwam op 13 jan weer vrij.
Marius trouwde in 1948 met Rommerts dochter Elisabeth. Hij werd later burgemeester.
Deze drie worden in één adem genoemd met Toon Slurink en Dirk van Wijk, maar die waren al op 5 jan. gearresteerd (zie hierboven).
za. 10 jan 2026: 10 januari 1941, alle Joden of personen met tenminste één Joodse grootouder
moeten zich laten registreren bij de bevolkingsadministratie. Daarnaast moeten alle Nederlandse Joden zich in Amsterdam vestigen.
Binnen vier weken na afkondiging moeten alle gemeenten opgave hebben gedaan, wat niet overal lukt. Dat gaf geen problemen, omdat de Duitsers de gewenste gegevens ook konden verkrijgen vanuit de bevolkingsregisters en de administratie van de joodse gemeenten.
Slechts een enkeling (twintig volgens dr. Lou de Jong) binnen de Joodse bevolking weigert.
Er staan officieel 160.820 Joden geregistreerd, waarvan 15.549 half-Joden en 5.719 kwart-Joden
11 jan 2026: za.11 jan 1941, terwijl op ijsbaan TOG door vrouwen
wordt gereden voor het korte baan kampioenschap van Ov. (gewonnen door Antje Koopmans uit Oldebroek), wordt in de UK de Prinses Irenebrigade opgericht. Zo'n 300 gevluchte marechaussee's vormden de basis van de brigade.
zo. 11 jan. 1942, start oorlog in Nederlands Indië
Japan verklaart Nederland de oorlog en Japanse troepen landen op Borneo (nu Kalimantan) en Celebes (nu Sumatra).
do. 11 jan 1945: Piet Dohmen wordt gearresteerd.
Keerde op 28 febr weer terug uit het Huis van Bewaring te Zwolle. Piet Dohmen en verschillende van zijn zoons waren betrokken bij het (katholieke) verzet. Zij hielpen o.a. Joodse Nederlanders onderduiken.
ma 12 jan 2026: di. 12 jan 1943: operatie Iskra
Sovjet-troepen slagen erin om een bres te slaan in de Duitse belegering van Leningrad, die al anderhalf jaar duurt. Dit doorbrak de volledige omsingeling en maakt de aanvoer van meer voorraden mogelijk.
Het Beleg van Leningrad maakte deel uit van de Duitse aanval op de Sovjet-Unie: Operatie Barbarossa.
De Sovjets startten een nieuwe tegenoffensief op 12 januari 1943: twee Russische legers trokken in elkaars richting op. Op 14 jan was de afstand nog 5 km; op 16 jan nog 1200 meter. Op 18 januari maakten de legers contact met elkaar en was de omsingeling van Leningrad doorbroken. Op 7 febr. reed de eerste trein met voedsel Leningrad in.
di. 13 jan 2026: za. 13 jan 1945: Irawan Soejono wordt tijdens een razzia doodgeschoten
op de Boommarkt in Leiden. Irawan, geboren op Java (1920) en student in Leiden, sloot zich aan bij het Ndlse verzet en verzorgde de verschijning van het verzetsblad ''De Bevrijding''.
wo. 14 jan 2026: di. 14 jan 1941: de Belg Victor de Laveleye
roept via de BBC alle Belgen op om de letter V te gebruiken als teken van verzet. V= Victorie (Frans), Vrijheid (Nederlands). V's verschenen in Belgie, Nederland en Noord-Frankrijk.
do. 15 jan. 2026: ma. 15 jan 1940, brief van burgm Oldenhof aan bewoners nabij de Stadsbrug.
Hij waarschuwt voor het opblazen van de brug. Iedereen in een straal van 500 m rond de brug moet zich voorbereiden op de explosie. Het advies was: 1. blijf binnen en 2. zet ramen open.
Later kregen de bewoners de opdracht om noodadressen te zoeken en deze door te geven aan de gemeente.
do. 15 januari 1942, Noodgeld
Kwartjes, dubbeltjes, stuivers, halve stuivers en centen van zink worden in grote hoeveelheden in de roulatie gebracht.
Het was een logisch vervolg op het verbeurd verklaren van voorwerpen van nikkel, tin, lood of koper per 18 juni 1941. Vanaf sept. 1941 werden door de Rijksmunt zinken muntstukken aangemaakt. Zij kwamen samen met de gewone munten in roulatie. In mrt. 1942 kwam het bevel bronzen centen en nikkelen stuivers in te leveren, in augustus gevolgd door halve stuivers en in sept. door al het zilvergeld (guldens en rijksdaalders). Gemiddeld werd nog geen 8% van het muntgeld ingeleverd.
Op 14 mrt 1943 werden de biljetten van f 500 en f 100 ongeldig verklaard. Het resultaat was een enorme toeloop van spaarders en een grote stijging van de inleg (bron: Spaarbanken in Nederland).
ma. 15 jan. 1945: vermoord omdat zij joods was:
Regina Koritzer (Boekarest 7/1/1891-15/1/1945 Ravensbrück), 54 jr, gehuwd met Philipp Hefter.
Het Roemeense gezin Herfter woonde tot 1934 decennia lang in Berlijn. Hun zoon Berthold Siegfried werd er in 1913 geboren. Vader Philipp was er koopman en Berthold bezocht het gymnasium. Daarna studeerde hij 2 jr rechten. De machtsovername van Hitler (1933) was blijkbaar het sein om vanuit Berlijn naar Amsterdam. Daar werden zij per 24 mei 1934 ingeschreven. Berthold volgde vrijwillig een opleiding tot onderofficier bij het regiment Kustattilerie. Op 10 april 1938 werd hij bevorderd tot sergeant.
Vanaf okt 1941 kregen de Hefters Kpn als woonplaats toegewezen en de Kpr Joodse gemeenschap kreeg zorgplicht voor hen opgelegd. De fam. Hefter vond onderdak aan de Geerstr. Berthold werkte als huisknecht.
Per abuis (Roemenië was een bevriende natie van Duitsland) werden zij samen met de Kpr Joden opgepakt en naar Westerbork vervoerd. Naar Duitsland gestuurd en weer teruggekomen in Westerbork. Daar trouwde Berholt op 25 nov. 1943 met verpleegster Elisa Nanetta Leefsma uit Amsterdam. Wanneer Roemenië in 1944 ook in oorlog raakt met Duitsland, worden de Herfters alsnog vermoord. Alleen Elisa overleefde de oorlog.
vr 16 jan. 2026: za. 15 op zo. 16 jan 1944: bunkerdrama in Vught
Eén van de ergste oorlogsmisdaden op Ndls grondgebied is het bunkerdrama in Vught. Vrijwel onbekend is dat één van de vrouwen in de bunker Annechien Salomons was, de vrouw van Marinus Post. Annie overleefde het bunkerdrama en werd in 1944 doorgestuurd naar Ravensbrück. Ook dat overleefde zij. Maar voor een vernoeming van Annechien Post was geen plaats in het ''verzetswijkje'' in Hagenbroek, waar alleen enkele (witte) mannen vernoemd zijn, w.o. Marinus Post.
do. 16 januari 1941, extra maatregelen voor Joden in Amsterdam
Voor Amsterdam, de stad waar verreweg het grootste deel van de Joodse bevolking woont, volgt een extra maatregel. Joodse inwoners dienen ook op te geven hoeveel huizen en hoeveel winkels zij bezitten, waar hun scholen en synagogen zich bevinden, welke tram- en buslijnen naar die wijken lopen, welke culturele instellingen er zijn.
za 17 jan 2026: vr. 17 Januari 1941, overdracht gebouwen Molenstraat:
De gemeente draagt officieel de gebouwen aan de Molenstraat over aan de Polder-directie van de N.O.-polder voor de huisvesting van de verschillende bureau's en de Iaboratorta, in aanwezigheid van Ir S. Smeding, dir. van de Wieringermeer, de ingenieurs van diverse afdelingen en vele genodigden.
ma. 17 Januari 1944: aan Jan Haverkamp, de gemeente-landbouwkundige,
wordt op zijn verzoek ontslag uit zijn functie verleend.
wo. 17 januari 1945, de Russen bereiken Warschau
en de Duitsers horen dat de Russen ook Auschwitz naderen en starten de Dodenmarsen, ongeveer 60.000 totaal uitgeputte mensen beginnen aan een vele kilometerslange tocht.
ook wo. 17 jan. 1945: de dag dat Raoul Wallenberg verdween in Boedapest, Rechtvaardige onder de Naties.
zo. 18 jan 2026: zo. 18 januari 1942, de ramp met De Imhoff
Bij Sumatra wordt stoomschip van Imhoff door Japanse vliegtuigen tot zinken gebracht. De 48 bemanningsleden en 62 Ndlse militairen overleven de aanslag en kunnen via reddingssloepen wegkomen. Er zitten ook 477 Duitse krijgsgevangenen aan boord, op weg van Ndl-Indië naar Ceylon. Van hen komen 413 om het leven.
Over deze ramp wordt na de oorlog lang gezwegen, omdat de gevangenen veelal onschuldigen waren, onder andere veel Joden. De Nederlanders hadden een groot aantal mensen mee kunnen nemen, maar deden dat niet.
ma. 18 januari 1943, de eerste opstand van de Joden in Warschau is een feit,
de Poolse stad was toen een getto.
Ondertussen in Nederland worden de rantsoenen op vlees en melkproducten verlaagd.
ma 19 jan. 2026: ma. 19 jan 1942, priester en hoogleraar Titus Brandsma gearresteerd.
Titus Brandsma (Oegeklooster 1881-1942 Dachau) wordt eerst gevangen ghouden in Arnhem Dan volgen Scheveningen (Oranjehotel) en kamp Amersfoort. Daarna ging het via Kleef door naar concentratiekamp Dachau. Daar werd hij door een injectie om het leven gebracht.
In 1985 werd Titus Brandsma zaligverklaard en in 2022 volgde de heilig verklaring.
za. 19 jan 1946: Centrale Keuken opgeheven
Met het oog op een mogelijke oorlog en het in gedrang komen van de voedselvoorziening werd al in 1937 een landelijke organisatie opgezet, met als doel de voedselvoorziening voor de minderbedeelden te garanderen. Aan het einde van de oorlog waren meer dan 170 Centrale Keukens actief.
Op 31 mrt 1942 werd begonnen met het leggen van de fundering voor een gebouw op de Plantage, waarin een Centrale keuken zou worden ingericht. Op 2 nov. kon de Centrale keuken in gebruik genomen worden. Op 3 plaatsen. n.l. op Zuid, in Brunnepe en in IJsselmuiden werd ook eten uitgedeeld tegen een geringe vergoeding.
foto hieronder: de overkapping van stadsarchitect P. Bondam uit 1861, waarin tijdens de oorlog de gaarkeuken was ondergebracht (1942-1946). Afgebroken in 1956 (foto coll Stadsarchief Kampen).
di. 20 jan 2026: di. 20 januari 1942, de Duitsers beslissen in een villa aan de Duitse Wannsee
dat er vernietigingskampen komen met gaskamers en verbrandingsovens om alle Joden in de bezette gebieden te vermoorden. De Endlösung staat op het punt van beginnen.
za. 20 Januari 1945, overval op de illegale krant ''Strijdend Nederland", Oudestraat 65
Jacobus Barend (Piet) de Goede (Zwartsluis 1908-8/3/1945 Woeste Hoeve) gearresteerd terwijl hij aan het stencillen was. Op 8/3/1945 bij Woeste Hoeve gefusilleerd, als represaille voor de aanslag op Rauter. Hij werd 36 jr.
Op 2 nov 1943 verscheen het eerste nummer van -toen nog- ''De stem van strijdend Nederland ', een idee van journalist Gerrit Spanhaak en goedgekeurd door rector dr. Roelof Dam. Het was een reactie op het verschijningsverbod voor alle Ndlse kranten, met uitzondering van nationaal-socialistische bladen. Er werd in Strijdend Nederland alleen algemeen nieuws gebracht, geen lokaal nieuws, om de herkomst van de krant te verbloemen. Bij de 3e uitgave van 20 nov. 1943 was de titel ingekort tot ''Strijdend Nederland''.
Eén van de eerste medewerkers was Toon Slurink. Hij gaf daarvoor zijn eigen illegale krant, ''God zal het doen gelukken'' (een geuzenspreuk), op. Daarnaast was Jaap de Goede actief. Beiden kwamen uit Zwartsluis en beiden werden op 8 mrt 1945 geëxecuteerd bij Woeste Hoeve.
wo 21 jan 2026: zo. 21 jan. 1940, Arend de Jong, 24 jaar, en vrijwilliger bij de Luchtwacht Kampen,
valt omstreeks middernacht in het donker van het dak van de HBS en overlijdt aan zijn verwondingen.
do. 21 januari 1943, Het Apeldoornsche Bos.
Ontruiming van de Joodse instelling voor verstandelijk gehandicapten Het Apeldoornsche Bos. Op ruwe wijze worden de verpleegden en een groot deel van het personeel met hun gezinnenn rechtstreeks naar Auschwitz vervoerd. Tot op de dag van vandaag is onzeker hoevel mensen in dat transport zaten.
Volgens de laatste cijfers konden ca. 170 medewerkers van de instelling onderduiken, waarvan later nog velen werden gevonden. Eén van hen was Sara Daglooner. Onder de schuilnaam Lucie Werner zat zij afwisselend ondergedoken aan de Kalverhekkenweg of aan de Kerkstraat bij één van de zussen Hanekamp. Op zaterdag 24 okt. 1943 werd Sara / Lucie, na een tip uit Apeldoorn, opgepakt door agent Spenkelink. Dan gaat het snel: op 28 oktober wordt Sara overgebracht naar Westerbork, op 30 oktober vertrekt een trein naar Auschwitz, waar zij op 2 november wordt vermoord.
do. 22 jan. 2026: vr. 22 jan. 1943: krijgsgevangenen in Malakka
In de Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant verschijnt opnieuw een bericht over krijgsgevangenen in Malakka, met een lijst met verhaspelde en daardoor nog niet geïdentifideerde, namen (het eerste bericht verscheen op 11 januari)
vr 23 jan. 2026: do. 23 jan 1941: comm van politie W.F.O. Van der Drift gearresteerd
als gevolg van een Nieuwjaarstoespraak. Volgens een andere overlevering omdat hij weigerde het portret van Koningin Wilhelmina uit het politiebureau te verwijderen.
Wel werd hij op zo. 2 mrt weer in vrijheid gesteld, maar zijn ambt mocht hij niet langer uitoefenen. Op aanwijzing van de Commissaris-Generaal voor de openbare veiligheid werd hem per vr. 30 mei 1941 ongevraagd eervol ontslag gegeven.
vanaf vr. 23 januari 1942 hadden alle Joodse burgers twee grote zwarte J’s
gestempeld in hun persoonsbewijs. Het was een algemene verplichting en dus in die zin geen typische anti-Joodse maatregel, maar het document was wel een belangrijke administratieve schakel in de onderdrukkingspolitiek van de Duitse bezetter, gericht op de arrestatie van Joden en de opsporing van mensen in het verzet.
di. 23 jan 1945: Willem van Oostenbrugge, 51 jr, overlijdt in Neuengamme
Opgepakt wegens het verlenen van een onderduikadres aan joden. Hij woonde aan de Tuinstraat in Ijsselmuiden.
Willem Van Oostenbrugge (Amersfoort 1893) was de middelste in een gezin met 5 kinderen, 2 zussen boven hem en onder hem een jonger zusje en broertje. Zijn vader Albert van Oostenbrugge overleed in 1898 op de jonge leeftijd van 41 jr. Een maand later werd het jongste kind, zoon Albert, geboren. Willem was toen ruim 5 jr oud. Zijn moeder Elisabeth Buijs bereikte de hoge leeftijd van 97 jr. en overleed in 1956.
Willem werd rijksambtenaar en trouwde in 1923 in Baarn met Sophia Elisabeth van Verseveld. Een jaar later werd hun oudste zoon Albert Willem geboren. Willen en zoon Albert Willem werden werd op 1 juli 1944 gearresteerd en naar kamp Amersfoort overgebracht. Willem van Oostenbrugge kwam op 14 okt. 1944 aan in Neuengamme, waar hij op 23 jan. 1945 overleed.
za. 24 jan 2026: vr. 24 jan. 1941, ca 20.15 uur ingooien ruit Hafenüberwachungsstelle
aan de Ijsselkade (nu nr 20). Drie jonge mannen, waarvan wordt aangenomen dat zij iets met de zaak te maken hebben, worden gearresteerd: Pieter en Gerrit van der Drift, zoons van de politiecommissaris, en Henk Brunt. Omdat geurproeven met een hond niets opleveren en zij alle drie een kloppend alibi hebben, weer in vrijheid gesteld.
Vader van der Drift was een dag eerder gearresteerd en kreeg op 30/5/1941 eervol ontslag.
Zoon Gerrit van der Drift zat later bij de fam. Gunnink ondergedoken.
ma. 24 jan. 1944, arrestatie van vijf Nederlandse militairen
Jan v. d. Bent, Jan Jochem ten Napel, ? van Dijk, Egbert Buitenhuis en Cornelis van Weele worden tijdens een feestje opgepakt en afgevoerd naar krijgsgevangenenkamp Stalag IV B Mühlberg. Zij hadden zich niet gemeld na april 1943. In Stalag IV B Mühlberg kwamen zij op 14 febr. 1944 aan. In het kamp zaten soldaten uit 33 landen, bij de bevrijding door het Rode Leger op 23 april 1945 waren dat er ca. 30.000. Toen waren al z 'n 3000 soldaten bezweken aan ziekten en de slechte levensomstandigheden.
Jan van de Bent, (Heino 1893-1968 Kpn)was slager aan de Oudestraat, naast bakkerij Noordhof en trouwde in Zwolle in 1917 met dienstbode Froukje Kornelia Schuurhuis.
Jan Jochem ten Napel (Kpn 21/3/1908) was slager Rund- of Varkensvleesch, (Oudestr 212, bij de kazerne) en trouwde in 1929 in Kpn met vissersdoohter Harmtje Dekker uit Genemuiden
Egbert Buitenhuis (Kpn 25/7/1909-8/11/1966) was slager en trouwde op 11/6/1931 in Kpn met Elisabeth Hagen.
Cornelis van Weele (Doetinchem 7/2/1918-14/10/1989 Amsterdam?), was fotograaf en sergeant luchtdoelattilerie. Zus Adriana van Weele was bestuurslid van de lyceumclub (1940/41), samen met Nico Dohmen. Vader Adriaan van Weele, oud-sergeant, was hoofd luchtbescherming in wijk 1 (1941). Het gezin woonde in de Van Hasseltstr.
Ondertussen in Kampen werd op ma 24 januari 1944: ''De Wijde Blick", het huis van burgemeester Oldenhof, gevorderd voor het Bau-Pionier-Bataillon 822 o.l.v. Hauptman Murza
wo. 24 jan 1945: vermoord omdat hij joods was:
Salomon Boektje (Blokzijl 1890-24/1/1945 Auschwitch,) 54 jr, koopman en voorzitter van de N. I. Gemeente te Kampen. Hij woonde aan de Oudestraat.
Salomon arriveerde op 3/12/1943 met vader Jozef, vrouw Esther Cohen en dochters Saartje en Betje in Auschwitch-Birkenau. Waarschijnlijk overleed Salomon in het onderkamp Blechhammer door uitputting/ziekte.
zo. 25 jan 2026: za. 25 - wo. 29 jan 1941, IJsselvloed
Door de sterke was (stijging) van de Ijssel wordt veel overlast ondervonden en moeten maatregelen worden genomen ivm eventuele ijsgang. Aan de IJsselkade staat het water tot bij de huizen en lopen vele kelders onder. Door het bestuur van het waterschap Zalk worden dijkwachten ingesteld en de dijk met schuin liggende rails versterkt. Enkele boerderijen in het Buitendijks zijn geheeI qeisoleerd en andere reeds ontruimd.
Begin februari begon het water te vaIlen (dalen) en liep terug tot achter de meerpalen.
do. 25 januari 1945, het door de Duitsers ingezette Ardennenoffensief is mislukt,
de Duitsers zijn teruggedrongen naar waar het offensief in december 1944 begon.
ma 26 jan 2026: op zo 26 jan. 1941 wordt in de Rkkerken een herderlijk schrijven
van de bisschoppen voorgelezen. Daarin protesteren zij tegen de nationaal-socialistische ideologie; verbieden zij katholieken om lid te werden van de NSB; proberen zij RK organisaties te beschermen tegen nazificatie. Dit laatste op advies van Titus Brandsma.
vr 26 jan 1945: Lourens Hendrik Bordewijk, overlijdt door ziekte en uitputting in Amersfoort
Lourens was binnenvaartschipper, had een woonaders aan de Oudestraat en werd 24 jr oud.
Lourens woonde aan boord van het vrachtschip, waarvan zijn vader Hendrik Bordewijk de schipper was. In september 1944 kreeg vader Hendrik de opdracht om een grote hoeveelheid huisraad naar Duitsland te vervoeren. Lourens wist zijn ouders ervan te overtuigen deze opdracht niet uit te voeren. Het gezin verliet daarop het schip en dook onder in Veessen (GL). Lourens kwam zo in aanraking met een verzetsgroep in Apeldoorn. In oktober 1944 werd hij wegens ondergrondse activiteiten gearresteerd en overgebracht naar kamp Amersfoort. Daar overleed hij op 26 januari 1945 in ziekenhuis De Lichtenberg.
Zijn lichaam werd in kamp Amersfoort begraven. Na de oorlog is hij opgegraven en overgebracht naar begraafplaats De Zandberg in IJsselmuiden. Daar rust hij in een graf, samen met zijn ouders.
di 27 jan 2026: wo. 27 jan 1943, start sloop Schokkerbuurt
De laatste zichtbare herinnering aan Schokland in Kampen, de zgn "Schokkersbuurt" in Brunnepe, wordt gesloopt. Deze buurt, in 1859 gebouwd, toen de Schokkers het eiland moesten verlaten, met het materiaal van de afgebroken huizen op Schokland, moet nu verdwijnen door nieuwbouw in de omgeving.
za. 27 januari 1945, de Russen bevrijden Auschwitz.
Otto Frank is een van de overlevenden die wordt aangetroffen. Tienduizenden andere gevangenen lopen inmiddels in een dodenmars.
Ondertussen in Kpn op za. 27 jan 1945, aankomst jongerentransport:
170 kinderen tussen 15 en 18 jr.
Omdat het Ijsselmeer is dichtgevroren, komen zij per trein uit Amsterdam aan. De kinderen zijn half verhongerd en slecht gekleed. Zij hadden gedurende hevige vorst en harde wind gebivakkeerd in de tochtige loodsen aan de Surinamekade in Amsterdam, waar op de vloer alleen wat platgetrapt en vervuild stro lag. Velen komen met bevroren voeten in Kpn aan. Voorheen kon dokter Kolff jongeren onder de 17 jr. nog wel vrij krijgen, maar nu antwoordde Oberleutnant Kehrer dat ''het mooi was dat de kinderen dankzij hun tocht naar Duitsland zo nog iets van de wereld zagen''. Stabartz Carl keurde de kinderen tot 1 mei af, met de woorden ''Dann sind wir längst kaput und Sie lachen sich kaput''.
De jongeren werden verzorgd en in Kpn en omgeving ondergebracht tot ze zich in een betere conditie bevonden. Daarna gingen zij naar de NOP.
wo. 28 jan 2026: vr 28 jan 1944, vermoord omdat zij Joods waren:
Mozes Pach, 47 jr, Auschwitch; Maria Pach – Bromet, 42 jr, Auschwitch; Kitty Bromet, 17 jr, Auschwitch, werden op 23/11/1943 gearresteerd op hun onderduikadres aan de Vloeddijk, bij de fam van Eekeren
Sientje Martha Elzas, 15 jr, Auschwitch, werd op 11/1/1944 gearresteerd op haar onderduikadres aan de Willem de Zwijgerstr, bij de fam Van der Klip.
zo. 28 jan. 1945: Aart Schilder, 31 jr, overleden in Berlijn-Charlottenburg:
Aart Schilder (Kpn 1914) was de middelste van 5 kinderen van veehouder Kornelis Schilder en Dirkje Fien. Hij werd geboren aan de Groenestraat. Eerder woonden het gezin Schilder aan de Grafhorsterdijk. Aart werd vernoemd naar een ouder broertje (1908), dat in 1910 verdronk in een sloot aan de Grafhorsterdijk. Van beroep was Aart timmerman. Hij trouwde met Derkje Worst (Kpn 1913-2008) en woonde in de Spuistraat. Volgens overlevering werd Aart neergeschoten tijdens een woordenwisseling met een lid van de Hitler-jugend. Hij overleed in Siemens-krankenlager door bloedverlies na een schotwond in de buik. Dit laatste zou er op kunnen wijzen dat Aart op dat moment werkzaam was voor Siemens. Aart werd begraven in in Berlijn-Spandau.
In 1953 stelde politieman Pieter Kapenga een weinig lovend rapport op over Aart Schilder. Hij vertelt het volgende:
Aart Schilder was op 14 jan. 1942 vrijwillig naar Duitsland vertrokken. Waarschijnlijk probeerde Aart zo aan een politieonderzoek wegens diefstal en aan strafvervolging te ontkomen. Hij werd te werk gesteld bij de bouwfirma E. Hegefeld te Spandau. Politiek was Aart onbetrouwbaar en toonde hij voor de gang van zaken tijdens de bezetting weinig belangstelling. Aart koos voor de weg van de minste weerstand. Zijn naam komt niet voor op de ledenlijst van de NSB, afd Kpn.
Bouwbedrijf E. Hegefeld was vanaf 1938 betrokken bij de aanleg (verbetering) van een renbaan in Berlijn-Spandau. Tijdens de oorlog werkte de firma met dwangarbeiders. In 1967 gefuseerd tot HUTA-Hegefeld AG. HUTA bouwde o.a. de crematoria in Auschwitz. De bouwonderneming bestaat nog steeds.
do. 29 jan 2026: op za. 29 januari 1944 noteert Jan Jansen (= Jan van der Kamp) in zijn dagboek:
'‘Vanmorgen zaten we bij de hospita (= mevr. Elbers) van onzen hoofdredacteur “V.V.” gezellig koffie te drinken en te arbeiden. Gerrit (Spanhaak) redigeerde ‘t laatste nieuws, Toon (Slurink) telde en verdeelde een aantal inlegvellen en Jan Jansen voerde een opdracht voor Jacques (van der Horst) uit. Ineens telefoon van Reinout (Roukema) uit Zwolle: "Kees (= L. van Zelst) ernstig ziek!" Met grote snelheid kozen we het hazenpad. Binnen drie minuten was de woning schoon en binnen tien minuten Jacques en Hilbert (van Dijk) gewaarschuwd''.
De redactie van Strijdend Nederland was gevestigd in Psalm 65 (= Oudestraat 65/hoek Olieslagerssteeg), waar mevr. Groen-Elbers een winkel in baby-artikelen had onder de naam ''Margriet''.
ma. 29 jan 1945, vermoord omdat zij joods was:
Clara Marianne Slager (Rotterdam 1925), 19 jr. Op 27/7/1943 gearresteerd op haar onderduikadres bij fam Post. Overleden in omgeving Auschwitch-Birkenau, tijdens de dodenmars.
Clara was tot in 1941 leerling (klas 3) aan het Erasmiaans Gymnasium in Rotterdam. Zij was een dochter en enigste kind van dierenarts Marcus Slager (†Birkenau 1942, 45 jr) en Helena Roos (†Zwolle 1985). Het gezin woonde aan de Straatweg 246 in Rotterdam-Hilligersberg.
di. 29 jan 1946, Stadsbrug Kpn hersteld en in gebruik genomen.
De Duitse troepen hadden voor hun vertrek uit Kpn op 14 apr. 1945 de Stadsbrug (opnieuw) opgeblazen. Daarna werd de overtocht (opnieuw) onderhouden met veerboten.
De (her-)opening, die werd verricht door de directeur-generaal van Rijkswaterstaat ir. W.J.H. Harmsen, hield in dat een muziekkorps en een groep genodigden die middag als eersten over de brug liepen
vr. 30 jan 2026: ma. 30 jan.1939, Hitler houdt in de Reichstag een toespraak
waarin hij een oorlog aankondigt waarin alle Joden vernietigd zullen worden.
za. 31 jan 2026: ma. 31 jan 1944, Kamper verzetsmensen gearresteerd
en in hun woning huiszoeking verricht. Spanhaak logeerde elders en ontkwam.
Op 31 mei 1944 kwamen Koen Schulting, Douwe Jan Buwalda en Petter weer terug uit kamp Amersfoort
26 nov 1944: D. Van Eekeren, D. Van Ommen en A. Scholten vrijgelaten.
© cultuurZIEN 2026