Henk Brunt, verzetsman

Hendrik Brunt (Haarlem 1921-1945 kamp Rathenau) is waarschijnlijk de meest bekende naam onder de Kamper verzetsmensen. Direct na de oorlog veranderden de Kamper Zeeverkenners hun naam in Henk Bruntgroep. Hierdoor leeft zijn naam tot op de huidige dag voort. Door zijn overlijden in een concentratiekamp in Duitsland zal nooit meer duidelijk worden waaruit zijn verzetswerk precies bestond.

Het gezin Brunt

Henk Brunt werd geboren in Haarlem in een militair gezin. Zijn ouders Hendrik Brunt sr, fourier bij de infanterie en zoon van politie-rechercheur Jacob Brunt, en kruideniersdochter Elisabeth Drupsteen waren in 1917 getrouwd. Henk jr was hun derde kind. Uiteindelijk kwamen er negen kinderen. Als militair werd vader Brunt regelmatig overgeplaatst. Het gezin ging vanuit Haarlem enkele jaren naar Ede om in september 1925 in Kampen te belanden. In Kampen werd Henk jr rond 1935 lid van de zeeverkenners. In 1937 werd hij groepsleider en in 1939 zamelde zijn zeeverkennersgroep voedsel en kleding in voor Finland: humanitaire hulp voor de Finnen tijdens de Winteroorlog tegen Rusland.

Werken bij de politie

Op 31 augustus 1939 begon Henk Brunt als klerk-typist bij de gemeentepolitie in Kampen. Een jaar later werd zijn vader overgeplaatst naar Den Haag. Henk jr. ging in de kost bij de familie Pit aan de Wilhelminastraat. 

Als op 10 mei 1940 een hevig vuurgevecht ontstaat rond de Ijsselbrug, tussen Nederlandse soldaten in Kampen en Duitse verkenners aan Ijsselmuider kant, waarbij de kogels door de ramen van de telefooncentrale aan de Ijsselkade vliegen, is het Henk Brunt die de taak van de telefonistes overneemt. Zo blijft het contact met het opperbevel in het westen van het land in stand. 

Wanneer een dag later, 11 mei 1940, de Nederlandse troepen vertrokken zijn en de Duitse bezetter nog niet is gearriveerd, behoren Henk Brunt en zijn vriend Gerrit van der Drift tot het groepje mensen die helpen bij het in veiligheid brengen van achtergelaten militair materieel en militaire voorraden. 

Op 24 januari 1941 wordt Henk Brunt, samen met Gerrit en Pieter van der Drift, zoons van de politiecommissaris, gearresteerd. Men verdenkt hen ervan 's avonds om 20.15 uur een ruit te hebben ingegooid bij de Duitse Hafen-überwachungsstelle aan de Ijsselkade (nr 21).  Alle drie hebben een sluitend alibi en geurproeven met een hond leveren niets op. Het drietal wordt weer in vrijheid gesteld. 

Via zijn werk bij de Kamper politie raakt Henk Brunt betrokken bij (het uitlokken) van zwarthandel. In 1942 loopt dit uit op een intern onderzoek, waarbij wordt vastgesteld dat Henk Brunt wel betrokken is, maar niet schuldig. Het maakte de weg vrij voor zijn benoeming tot agent van politie in vaste dienst in Almelo. Hoewel politieman worden een grote wens is van Henk Brunt, bevalt Almelo als woonplaats maar matig. Een grote domper volgt in februari 1943 als hij wegens een reorganisatie eervol ontslag krijgt als agent. In plaats daarvan krijgt Henk Brunt een bureaubaantje in tijdelijke dienst, dat is een flinke stap achteruit.

Arrestatie

In de zomer van 1944 is Henk Brunt met ziekteverlof. Hij verblijft dan bij zijn ouders thuis, die weer in Kampen wonen in de Emmastraat (in de oorlog was dit om de hoek bij de familie De Boer in de Mauritsstraat). Op 12 juni wordt hij met een smoes naar het politiebureau in Kampen gelokt en op verzoek van de SD in Enschede gearresteerd. Men verdenkt hem van illegale acties. Blijkbaar is Henk Brunt zich van geen gevaar bewust, want op zak heeft hij een menukaart van 3 juni 1944 ter gelegenheid van het 25-jarig huwelijksfeest van voorm politiecommisaris Van der Drift en zijn vrouw. Op de menukaart staan de handtekeningen van alle aanwezigen bij het huwelijksfeest: de ondergedoken Van der Drift en zijn vrouw, huisgenoten van Van der Drift, de afgezette burgemeester Oldenhof en zijn vrouw, Henk Brunt. Jan Willem Siebrand doet nog een poging Henk Brunt vrij te krijgen, maar dat levert niets op. Op 13 juni wordt Henk Brunt naar Arnhem overgebracht. Ondanks zware verhoren en mishandelingen laat hij niets los over zijn activiteiten voor en contacten in het verzet. Henk Brunt wordt daarop ter dood veroordeeld, wat omgezet wordt in 12 jaar tuchthuis. Op 2 september wordt hij overgebracht naar kamp Vught. Omdat de geallieerden vanuit het zuiden oprukken moet kamp Vught ontruimd worden. Henk Brunt behoort tot degenen die op transport worden gesteld naar Duitsland. Op 8 september wordt hij, samen met Koert Bavink, te werk gesteld bij de Heinkelfabriek in Oranienburg. Op 14 september worden beiden overgebracht naar kamp Rathenau, een onderdeel van het concentratiekamp Sachsenhausen. Brunt en Bavink moeten werken in de Aradofabrieken. Henk Brunt wordt veel geslagen door de kapo's. Door de mishandelingen is zijn moreel in maart 1945 volledig geknakt. Hij heeft medische zorg nodig, maar krijgt deze niet. Op 15 maart 1945 overlijdt Henk Brunt aan de gevolgen van uitputting en hongeroedeem, hij is 23 jaar oud. Koert Bavink overleeft de oorlog en kan later Henk Brunts ouders over de laatste maanden van hun zoon vertellen.

terug naar Kampen

Op 16 juni 1945 bereikt het bericht van zijn overlijden zijn ouders, dat is drie weken na het overlijden van hun 17-jarige  dochter Jeannette op 25 mei 1945. Op 28 juni 1945 wijst de plaatselijke commandant van de Binnenlandse Strijdkrachten, Wessel Herman de Boer,  het slordige gedrag van de ondergedoken politiecommissaris Van der Drift aan als hoofdoorzaak van het oppakken van Henk Brunt. 

Op 24 september 1947 wordt het stoffelijk overschot van Henk Brunt geidentificeerd en 8 maanden later, op 29 mei 1948, komt zijn kist met een dodentransport vanuit Duitsland aan in Nederland. Op 12 juni 1948, precies 4 jaar na zijn arrestatie, wordt Henk Brunt bij zijn jongere zus begraven op begraafplaats De Zandberg. 

verzetswerk

Henk Brunt kan ons niet meer vertellen waaruit zijn verzetswerk precies bestond. Van der Drift schreef er in Strijdend Nederland (18 juni 1945) over: uit kazematten halen van wapens en munitie (tijdens de meidagen 1940, zodat dit niet in vijandige handen zou vallen); op pad gaan met zendapparatuur; hulp en bijstand aan gevangenen; vervoeren van joden; koeriersdiensten. Met Gerrit van der Drift bracht Henk Brunt op 11 maart 1944 zes piloten met twee auto's van Dalfsen via Vollenhove naar Drachten.

© cultuurZIEN 2025