Citytheater, 1940-1994

eigenaar Jan Deutekom

Jan Deutekom (Scharwoude 1895-1951 Kampen) was de zoon van een groentehandelaar. In 1917 trouwde hij met Judith Berkhout (Scharwoude 1897-1955 Alkmaar). Als beroep gaf Jan bij zijn huwelijk groentenhandelaar op. Later stapte hij over van groenten op het exploiteren van filmtheaters. Het medium film begon in de jaren 1930 aan een opmars en Jan Deutekom bezat in 1939 meerdere bioscopen in Noord-Holland. Gezien de gunstige financiële vooruitzichten, gekoppeld aan een advies van de Nederlandse Bioscoopbond (NBB), viel de keus voor de bouw van een volgend filmtheater op Kampen.

Boven Nieuwstraat 115

Voor de bouw van de biscoop werd een monumentaal pand aan de Boven Nieuwstraat aangekocht. Dit huis was twee erven breed, wat getuigd van de voornaamheid van de oorspronkelijke bouwheer en de latere bewoners. Het huis werd in het verleden bewoond door verschillende burgemeesters van Kampen. Eind 18e eeuw woonde stadssecretaris J.A. Uitenhage de Mist in het voorname huis. Hij was één van de oprichters van de Kamper Vrijmetselaarsloge ''Le profond Silence''. Uitenhage de Mist zou ook de opdrachtgever geweest kunnen zijn van de verbouwing van het pand in Lodewijk XIV-stijl. Een bouwstijl die in Kampen ook bij enkele andere voorname panden is toegepast. In 1939 was het vervallen huis nog steeds een voorbeeld van deze in Kampen relatief weinig voorkomende 18e eeuwse bouwkunst.

Hiernaast: !8e eeuwse gevel van Boven Nieuwstraat 115

Op het moment van aankoop was het huis in eigendom van Petrus Paulus van Zelst en in gebruik bij de Vereniging ter bevordering van Christelijke Belangen, met als doelstelling Christelijke kennis en Christelijk leven te bevorderen. Van Zelst was eigenaar en uitbater van het naastgelegen Hotel De Moriaan, Boven Nieuwstraat 113.

De Kamper architect Wim Koers maakte het ontwerp voor de bioscoop en de bouw werd opgedragen aan aannemer H.J. A Westerhof. In de laatste herkennen we één van de vooraanstaande Kamper NSBers, die in de meidagen 1940 door politiecommissaris Van der Drift was opgepakt en in Rotterdam terecht kwam.

architect Wim Koers

Waarschijnlijk begon Wim Koers zijn loopbaan bij het bureau van de in Kampen alomtegenwoordige architect G.B. Broekema (1866-1946). Begin jaren 1930 begon hij samen met Hein Boer, een andere leerling van Broekema, een zelfstandig bureau, wat slechts enkele jaren bestond. Het waren moeilijke jaren na de beurskrach in 1929, gevolgd door een economische crisis.

Uit de opdracht tot het ontwerpen van een bioscoop blijkt dat Wim Koers in korte tijd als architect een goede naam had opgebouwd. Wim Koers kwam in december 1939 al met een eerste ontwerp, dat daarna nog aan de nieuwste ontwikkelingen werd aangepast: er kon ook televisie gekeken worden in de bioscoop.

De bioscoop verschool zich achter een wat stijve, massieve, symmetrisch ingedeelde bakstenengevel. Op de gevel, en zeker tot in de jaren 1980 ook op het dak, stonden de letters CITY. Deze letters werden aan weerszijde vergezeld door een flinke vlaggenmast. Boven de ingang bevind zich een groot houten bord, waarop de programmering kon worden vermeld. Links va de ingang, in het midden boven de ingang en rechts van de ingang bevinden zich een aantal ramen, voorheen allen voorzien van glas-in-lood.

Het interieur was ook zo veel mogelijk symmetrisch ingedeeld. In de vierkante zaal pasten 224 mensen en op het fraai gewelde zwevende balkon nog eens 184. Via een binnendeur kon men voor een nazit naar het naastgelegen hotel De Moriaan. De zaal en het overige interieur bleven tot aan de sloop in 2004 in oorspronkelijke staat.

hiernaast de gevel van het City-theater en rechts hotel (nu café) De Moriaan

Start bouw City-theater

Door het uitbreken van de oorlog ging de bouw van het Citytheater wat later van start dan gepland. In juni was het dochter Jacqueline Deutekom die de feestelijke handeling van het leggen van de eerste steen verrichtte. Deze steen bevindt zich nog steeds in de middenpilaar van de oorspronkelijke toegang tot het City-theater (op de foto valt het zonlicht er net op). Aanwezig ware haar ouders, hoogwaardigheidsbekleders, architect, aannemer en de toekomstige directeuren van de nieuwe bioscoop. Onder hen Pieter Cornelis Blokker, de verloofde van Jacqueline Deutekom.

Op 22 november werd de bioscoop geopend. Namens de Nederlandse Bioscoopbond hield onder-voorzitter J. Miedema een toespraak, waarin hij refereerde aan het feit dat de NBB recent onder het ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschap viel. In 1941 werd een reorganisatie doorgevoerd bij de NBB, waarbij de voorzitter en ondervoorzitter (J. Miedema) werden vervangen door één NSBer.

Arrestatie van exploitant P.C. Blokker

Eind 1941 ging de programmering in het Citytheater van start. In september 1944 werd onder nimmer volledig opgehelderde omstandigheden mede-directeur P.C. Blokker gearresteerd en met enkele andere Kampenaren gefussilleerd. Dit als strafmaatregel wegens het niet-opkomen van voldoende mannen om graafwerkzaamheden voor de Duitsers te verrichten. De bedrijfsvoering werd voortgezet door mede-exploitant C. Falkenburg. Vanaf 1947 tot zijn overlijden enkele jaren later nam eigenaar Jan Deutekom de exploitatie zelf ter hand. In deze tijd kocht hij ook het naastgelegen hotel De Moriaan aan.

Einde Citytheater

Wegens teruglopende bezoekers aantallen werd de Kamper bioscoop in 1990 gesloten. Reddingspogingen, zoals van de lokale filmclub Fitzcarraldo, redden het niet. Nadat was vastgesteld dat bij de bouw van het pand asbest was gebruikt, werd de bioscoop in 2000 direct gesloten.

In 2004 bleef alleen nog de gevel aan de Boven Nieuwstraat staan. Daarachter kwam een geheel nieuwe bioscoop, met een hoofdingang aan het pleintje de Plantage. Dit nieuwe bioscoopcomplex ging op zijn beurt in april 2025 failliet. Of een reddingspoging van Kamper ondernemers -hoe sympathiek ook, maar niet financieel onderbouwd- het gaat halen valt nog te bezien.

Page updated

Google Sites

Report abuse