Eén van de gevaarlijkste momenten tijdens een oorlog is het machtsvacuüm tussen -in dit geval- bezetting en bevrijding. Op 17 april waren de Duitsers al uit Kampen vertrokken, maar zij vuurden vanaf Wittenstein in Kamperveen op de Canadezen in Ijsselmuiden (bevrijd op 14 april). Het maakt ook de angst van de Kpnaren begrijpelijk over een mogelijke terugkeer van de Duitsers. De feestvierende en vlaggende Kpnaren haalden op basis van dit gerucht gauw hun vlaggen weer binnen. Maar de Duitsers kwamen niet terug.
7.00 uur: man in uniform Leger des Heils
Op 17 april 1945, de dag van de bevrijding van Kampen, stond Mannus Koers om 07.00 uur in de deuropening van zijn onderduikadres bij de fam. Kerkhof aan de Kerkstraat. Een man in een uniform van het Leger des Heils fietst voorbij en verkondigt luid dat Kampen bevrijd is. Dat Leger des Heils-uniform is een opvallend detail, want Het Leger des Heils behoorde tot de eerste organisaties die door de Duitsers werden verboden, want Engels van oorsprong. Iemand heeft dus vijf jaar lang zijn uniform bewaard en gebruikt dit om de bevrijding van Kpn bekend te maken.
Staande in de deuropening vloog er iets rakelings langs Mannus hoofd. Het raakt de deurpost en valt daarna op straat. Het blijkt een nog nagloeiende scherf van een in de lucht ontplofte granaat te zijn.
vanaf ca. 08.00 uur: roeibootjes over de IJssel
Om 08.40 uur waagt een eerste groepje met een roeibootje vanaf de Spoorkade de oversteek en komt aan ter hoogte van de Marktgang. Aan boord de uit gedwongen arbeid in Duitsland (nabij Lingen) gevluchte Nico de Vries en Ep Kragt. Zij waren opgepakt bij de razzia van 17 op 18 nov 1944 in de NOP. In Duitsland werden zij eerder bevrijd dan Kpn. Achter de Canadese legers aan liepen zij terug naar huis.
Er zijn ook twee mannen in Canadese uniformen aan boord: Tobias van de Velde en Daan Ijzerman. Samen met Cornelis van der Vorst waren Tobias en Daan na operatie Market Garden door de linies naar het zuiden gevlucht om zich aan te sluiten bij het bevrijdingsleger. Nu keren zij naar Kpn terug als tolk voor de Canadezen. Aan de Kpr zijde worden zij opgewacht door enkele mensen w.o. G.J. Zielman (Vloeddijk) en Kees Schilder (8 jr, Groenestraat), en een BS-er.
Kort daarop volgt een tweede oversteek met o.a. Jan Hendrik Scholten aan boord, na een razzia te werk gesteld in Duitsland.
Ook Wim Helleman noteerde in zijn dagboek dat de eerste Canadezen rond 08.00 uur in Kampen zijn.
10.00 uur: de punter van Warner Pap
Rond 10.00 uur zet Warner Pap met zijn punter drie Canadezen en hun tolk, Frans de Hosson van de Spoorkade, over. Voor de Kpnaren betekent deze oversteek de bevrijding van de stad. Zij drommen samen ter hoogte van de oude Vismarkt en ontvangen de Canadezen met gejuich, nemen hen op de schouders en dragen hen de binnenstad in.
Bij de tweede oversteek komt de Squadron Commander van het 17th Duke of York Royal Canadian Husars Regiment, major J.O. Mac Arthur, mee. In het stadhuis ontmoeten de militaire en burgerlijke autoriteiten van Kampen en de bevrijders elkaar.
Volksfeest
Om 10.00 uur gaan de vlaggen definitief uit. Burgemeester Oldenhof is terug. Toespraken volgen vanaf het balkon.
Daarna barst een volksfeest los, waarin een groot deel van de opgekropte angst en woede uit de vijf oorlogsjaren kan worden gekanaliseerd. 's Avonds is er muziek op de Nieuwe Markt. Een week lang wordt er iedere avond gefeest in één van de wijken van Kampen.
Een feest met een zwart randje. Er zijn nogal wat families die een dode te betreuren hebben, ook in die laatste paar dagen voor de bevrijding. Er zijn veel gezinnen waar over het lot van familieleden nog niets bekend is. En wat is er toch geworden van het Joodse volksdeel?
foute elementen
Terwijl de toegestroomde bevolking luistert naar toespraken vanaf het balkon vanaf het stadhuis, is dit voor NSB-gemeentesecretaris J. Bottenberg het moment om er per fiets tussenuit te knijpen.
NSB-burgemeester Sandberg, politiechef Boesveld en andere NSB-ers worden geïnterneerd in de Van Heutzkazerne.
Agent Jan de Goede wordt geschorst en op 17 dec. 1945 met terugwerkende kracht vanaf 17 april 1945 ontslagen. Het was Jan de Goede die op 12 juni 1944 Henk Brunt verzocht zich te melden op het politiebureau, waar hij iov de Sicherheitsdienst in Enschede gearresteerd werd op verdenking van illegale acties.
© cultuurZIEN 2026