Mei 1943

Margrieten (zie 28 mei)

1 Mei 1943

• Politie-standrecht afgekondigd voor heel het land: om 8 uur 's avonds moet iedereen binnen zijn tot 06.00 uur 's ochtends.  SS- en politie-eenheden hebben het recht om direct te schieten op samenscholingen van meer dan vijf personen, zonder waarschuwing.

• De W.A.-man Woning gemolesteerd bij "bescherming" melkrijders. Zeven jonge mannen opgepakt, die woonden in de omgeving van de plek waar het voorval plaats vond. Zes werden op transport gezet naar Vught . Via kamp Oranienburg kwamen drie van hen op 16 okt. 1944 in Neuengamme aan. Daar overleden Hendrik Hertzenberg (1920-1945)  en Gerrit Albert van Heerde (1917-1945). Willem Beldman (1924-1945) overleed kort na de bevrijding van het kamp.

Tuinder Johannes (Hannes) Van Oene (1905-1943) moest als afschrikwekkend voorbeeld dienen. Hij werd op 2 mei 1944 in Hengelo ter dood veroordeeld en het vonnis werd nog de zelfde dag voltrokken. Zijn graf is nooit gevonden.

Gerrit Schinkel vertelt in zijn boek ''Het Koekoeksnest'' (blz 76) hoe melkrijder Jan van Assen op vrijdagmorgen 30 april melk ging ophalen bij de boeren. Op de melkwagen, toen nog een wagen met paarden, reed NSB-er Woning mee. Het resultaat was dat Van Assen nergens melk mee kreeg. Woning werd bovendien gemolesteerd en van de wagen getrokken door tuinder Hannes van Oene. Dat rapporteerde hij aan de Duitsers. 's Avonds volgde een razzia aan de Kamperzeedijk, in De Koekoek en De Mandjeswaard. Zeven jongeren werden opgepakt, waarvan 3 vrij snel weer werden vrijgelaten. De andere 3 overleden aan de gevolgen van een verblijf in een concentratiekamp. Van Oene werd gefusilleerd. Hij woonde aan de Kamperzeedijk (nr 27) tegenover De Mandjeswaardbrug.

• Arend Jan Reijers, gepensioneerd hoofdopzichter van Openbare Werken, overlijdt op 75-jarige leeftijd. Zijn naam zal voor altijd bekend blijven als deskundig restaurateur van historisch belangrijke gebouwen in Kpn. Talrijke publicaties op dit gebied verschenen van zijn hand; hij was bestuurslid van "Kunstzin", de "Stichting Campen" en van "Bouwvereniging Eenvoud".

3, 4 en 5 mei 1943

Executie van 19 mensen aan de Waterbergseweg in Arnhem als represaille voor de April-Meistaking. Het betreft zeven medewerkers van N.V. Verenigde Nederlandsche Rubberfabrieken Hevea te Heveadorp, drie medewerkers van N.V. Motorenfabriek Thomassen te Rheden, vier medewerkers van Vulcanus en IJzergieterij Industrie te Vaassen en vijf medewerkers van Meubelfabriek WEBE te Beneden-Leeuwen. 

5 mei 1943

• Studenten, die de loyaliteitsverklaring niet hebben getekend, moeten zich melden voor de Arbeitseinsatz. Max. 15 tot 20 % van de studenten had getekend. Ongeveer 3.000 studenten worden naar Duitsland gedeporteerd. Ook dit was een reactie op de april-meistaking.

• 's Avonds is de avondklok verruimd tot 21.00 uur (dagboek Wim Helleman).

6 mei 1943

Nederlandse mannen tussen de 18 en 35 jaar moeten zich melden bij de arbeidsbureaus. In vlot tempo volgen de strafmaatregelen van de bezetter zich nu op. Ook worden nog dagelijks stakingsleiders gedood.

13 mei 1943

• Nederlanders moeten hun radio's inleveren. Er werd een bonnetje gegeven zodat je later de radio weer terug kreeg, in werkelijkheid gingen de radio's naar Duitsland. Ook een pesterij in het kielzog van de april-meistaking.

• einde strijd in Noord-Afrika tussen de geallieerden en de troepen van de as-mogendheden (Duitsland, Italie en Japan). De laatste troepen van de asmogendheden geven zich over in Tunesië. 

De veldtocht in Noord-Afrika werd door beide partijen als een "schone" veldtocht gezien. Beide kampen hadden respect voor hun tegenstanders en vermeden oorlogsmisdaden. Er was ook vrijwel geen burgerbevolking die in de weg kon lopen. Gevechtspauzes voor de afvoer van gewonden werden wederzijds gerespecteerd.

14 mei 1943

Vermoord omdat zij joods was:

Aaltje Nijstad ( Diepenheim 1868 – 14/5/1943 Sobibor), 74 jr, weduwe van Louis Goudsmid. Moeder van Herman, Leentje en Simon†. Ook dochter Leentje Heijman-Goudsmid en haar gezin uit Rijssen kwamen om (Sobibor 2/7/1943). Aaltje zij woonde Gallestr 18 (nu Apeldoornsestr 18). 

16 mei 1943

Via een herderlijk schrijven, vanaf de kansel in alle RKkerken voorgelezen, protesteert de RKkerk tegen de gedwongen tewerkstelling van Ndlers in Duitsland. Er wordt zelfs opgeroepen tot burgerlijke ongehoorzaamheid.

17 mei 1943

Joseph Goebbels verklaart Berlijn Judenfrei, hoewel nog 3000 Joden   -met Duitse echtgenoten of op hun werk onvervangbaar-   in de stad zijn overgebleven.

20 Mei 1943

• 17 "zwarthandelaren" naar Ommen gebracht. Door de toenemende schaarste bloeide de zwarthandel op: bon fraudeurs, illegale slachters en zwarthandelaren. Overtreders van de distributiewetten werden opgepakt en gevangen gezet in gevangenissen. Het aantal overtreders nam echter zo toe, dat de gevangenissen overvol zaten. Op 5 juni 1942 werd het besluit genomen om overtreders van de distributiewetten op te sluiten in kamp Erica bij Ommen. Kamp Erica was ondergebracht in een gebouwencomplex uit de jaren 1920 van de theosofische beweging. De eerste  gevangenen arriveerden op 19 juni 1942. 

Later werden er ook studenten, ontduikers van de arbeidsinzet en asocialen vastgehouden. 

• Ook de Joden in Amsterdam moeten zich melden voor deportatie naar Westerbork.

22 mei 1943

• Het SDAP-raadslid W. Bos, samen met 4 andere Kampenaren op 11 april 1943 opgepakt en gegijzeld, is weer thuis uit kamp Vught. De andere keerden op 12 juni terug.

• door een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep is Kampen eindelijk verlost van foute politieman Douwe Pijl.
  
  

23 mei 1943

• politiemannen Jansen, Marra en Verheijen "entlassen" (ontslagen). Zij waren op 2 april gearresteerd en gingen via Vught naar Duitsland.

• Zwaar geallieerd bombardement op Dortmund in het kader van De slag om het Ruhrgebied. Voor het eerst werd 2.000 ton aan bommen op een doel geworpen. Het resulaat was dat grote deel van het cerntrum, het noorden en oosten van de stad waren vernietigd. De productie in de Hoesch-staalfabriek was stilgelegd. 599 mensen kwamen om en 1.275 raakten gewond. 

24 mei 1943

• Karl Dönitz trekt zijn vloot van U-boten terug uit het noordelijk deel van de Atlantische Oceaan. De Slag om de Atlantische Oceaan is voor de Duitsers verloren. Dit is echter niet het einde van de U-bootoorlog. Een jaar later (mei 1944) zal de eerste U-boot met een Schnorkelvoorziening in dienst treden.

• Josef Mengele komt aan in kamp Auschwitz. Waarschijnlijk zorgde Otmar Freiherr von Verschuer, zijn mentor,  ervoor dat Mengele in Auschwitz geplaatst kon worden. Het onderzoek dat Mengele deed werd door de Deutsche Forschungsgemeinschaft gefinancierd. In Auschwitz nam hij deel aan, en leidde verscheidene experimenten. Hij infecteerde gevangenen met allerlei ziektes om vervolgens het ziekteverloop te bestuderen. Ook onderzocht hij welke medicijnen al dan niet werkzaam waren. Het meest bekend is hij echter om zijn onderzoek naar tweelingen. 

26 mei 1943 

• Razzia in Amsterdam omdat te weinig opgeroepen Joden zich op 25 mei hadden gemeld: er worden ca. drieduizend Joden opgepakt en naar Westerbork en kamp Vught overgebracht. Tijdens het urenlange wachten op het Muiderpoortstation werd een fotoreportage gemaakt door de SS. 

• In Peenemünde worden testen uitgevoerd met de V1 en V2.

28 Mei 1943

Margrieten in den tuin van het Stadsziekenhuis op last van NSB-politiechef Boesveld afgemaaid.

29 mei 1943

Bij een zwaar geallieerd bombardement op Wuppertal ontstaat een vuurstorm: 3400 mensen komen om. Vanaf nu rijzen er vragen over de  ethiek van militaire strategieeen en de morele aspecten van het bombarderen van burgerdoelen.