Mówił JHWH do Mojżesza na stepach Moabu w pobliżu Jordanu, naprzeciw Jerycha te słowa: «Rozkaż Izraelitom, niech oddadzą lewitom w dziedziczne posiadanie miasta, w których by mieszkali, i pastwiska dokoła miast. Miasta będą im służyć za mieszkanie, a należące do nich pastwiska będą dla ich bydła, trzód i wszelkich zwierząt. Pastwiska miast, które oddacie do użytku lewitom, mają się rozciągać na tysiąc łokci dokoła jego murów. Odmierzcie poza miastem dwa tysiące łokci od strony wschodniej, dwa tysiące łokci od strony południowej, dwa tysiące łokci od strony zachodniej i dwa tysiące łokci od strony północnej, by samo miasto leżało w środku - to będą pastwiska owych miast. Z miast, które oddacie lewitom, będzie sześć miast ucieczki, by zabójca do nich mógł się schronić, a prócz tego oddacie im jeszcze czterdzieści dwa miasta. Liczba zatem miast, które wraz z pastwiskami należeć mają do lewitów, wynosić będzie czterdzieści osiem. Przy wyborze miast, które oddacie z dziedzictwa Izraelitów, weźmiecie z większego pokolenia większą ich liczbę, a z mniejszego - mniejszą. Każde pokolenie winno odstąpić stosownie do otrzymanego dziedzictwa odpowiednią liczbę miast lewitom». (Lb 35, 1-8)

Zakończenie Księgi Liczb kładzie wielki nacisk na podział Ziemi Obiecanej między poszczególnymi klanami, przyszła pora na omówienie losu Lewitów, którzy nie otrzymują ziemi ponieważ są przeznaczeni do służby liturgicznej i sam Bóg jest ich dziedzictwem (por. Lb 18). Co nie zmienia faktu, że Lewici żyją w świecie materialnym i potrzebują miejsca do egzystencji, stąd oddanie przez każde pokolenie czterech miast jako miejsce egzystencji Lewitów, wraz z otaczającymi pastwiskami.

Rozrzucenie Lewitów po całej Ziemi Obiecanej trochę stoi w sprzeczności z wymową Księgi Kapłańskiej, która sankcjonuje prawomocność jednej jedynej świątyni Jerozolimskiej. W rzeczywistości centralizacja kultu do Jerozolimy dokona się dopiero od reformy Ezdrasza po powrocie z wygnania babilońskiego. Księga Jozuego wymieni nazwy 48 miast lewickich (Joz 21), patrząc na mapie można zauważyć, że położone są wokół zewnętrznej granicy Ziemi Obiecanej, tworząc jakby duchową tarczę chroniącą od wrogów. Kapłani mają misję sprawowania sakramentów w świątyni, Lewici mają misję nauczycielską, czyli uczą Izraelitów przestrzegania Prawa Bożego, oraz chronią Wspólnotę przed duchowymi wrogami.

Ciąg dalszy tekstu dodaje, że niektóre miasta Lewickie pełnią również funkcję miasta ucieczki dla ludzi winnych popełnienia nieumyślnego zabójstwa. Posłuchajmy:

Tak mówił dalej JHWH do Mojżesza: «Powiedz Izraelitom, co następuje: Gdy wejdziecie przez Jordan do ziemi Kanaan, wybierzcie sobie miasta, które służyć wam będą za miasta ucieczki; tam będzie mógł się schronić zabójca, który zabił drugiego nieumyślnie. Miasta te będą dla was schronieniem przed mścicielem krwi, by zabójca nie poniósł śmierci, aż stanie przed sądem społeczności. Co do miast, które macie ustanowić, to powinniście mieć sześć miast ucieczki. Trzy miasta za Jordanem i trzy w ziemi Kanaan będą służyć za miasta ucieczki. Owych sześć miast winno służyć za schronienie zarówno Izraelitom, jak i przybyszom osiadłym wśród was; tam może uciekać każdy, kto zabił drugiego nieumyślnie. Jeżeli kogoś jednak tak pobił przedmiotem żelaznym, iż tamten umarł, jest zabójcą, a jako taki musi zostać zabity. Gdy kogoś uderzył kamieniem, którym można zabić, i ten uderzony umarł, jest zabójcą i jako taki musi zostać zabity. Gdyby kogoś jakimś przedmiotem drewnianym tak pobił, iż ów człowiek umarł, a można było tym narzędziem śmierć zadać, jest zabójcą i jako taki musi umrzeć. Zabójcę winien zabić mściciel krwi; gdziekolwiek go spotka, może go zabić. Gdyby ktoś drugiemu zadał cios z nienawiści albo rzucił się na niego w zbrodniczym zamiarze, tak iż tamten umarł, albo gdyby w złości zadał ręką cios śmiertelny, wtedy ten, który uderzył, musi być zabity; jest bowiem zabójcą i mściciel krwi może go zabić, kiedy go spotka. Gdy mu jednak zadał cios nie z nienawiści albo gdy rzucił na niego jakimkolwiek przedmiotem, ale nie w zamiarze zabicia, lub też nie widząc, spuścił na niego kamień, który może zabić, tak iż tamten rzeczywiście umarł, chociaż nie był mu nieprzyjazny i nie chciał mu nic złego uczynić, wtedy według powyższych zasad społeczność rozstrzygnie pomiędzy zabójcą a mścicielem krwi. Społeczność zabezpieczy go przed zemstą mściciela krwi i przyjmie go z powrotem do miasta ucieczki, gdzie się schronił, i będzie tam przebywał aż do śmierci arcykapłana, który jest namaszczony olejem świętym. Gdy jednak zabójca opuści obręb swego miasta ucieczki, do którego się schronił, i gdy go mściciel krwi spotka poza obrębem miasta ucieczki, wtedy mściciel krwi nie ponosi winy, gdy zgładzi zabójcę. Do śmierci bowiem arcykapłana winien zabójca przebywać w swoim mieście ucieczki. Natomiast po śmierci arcykapłana może wrócić do swojej dziedzicznej posiadłości. Te nakazy powinny być dla was prawem po wszystkie pokolenia i na wszystkich miejscach waszego pobytu. (Lb 35, 9-29)

Mściciel krwi to nikt inny niż Goel (por. Kpł 25, 25; Pwt 25, 6), czyli najbliższy krewny mający za zadanie odkupienie rodziny, która popadła w niewolnictwo, na przykład z tytułu długów. Tutaj dowiadujemy się, że Goel ma również prawo zemsty na zasadzie prawa talionu (“oko za oko, ząb za ząb”). Prawo talionu jest zbawienne ponieważ chroni przed morderczymi zapędami i bezsensowną vendettą. Chroni oskarżonego przed dzikim zlinczowaniem. 

W przypadku zabójstwa nieumyślnego, nieszczęśliwy zabójca ma prawo chronić się do któregoś z miast ucieczki. Usłyszane wersety bardzo starannie definiują słowo “nieumyślnie”. Jeśli na przykład ktoś nosi przy sobie broń i żywi w sercu nienawiść do swojego brata, trudno traktować wypadek z bronią jak gdyby był “nieumyślny”. Nawet jeśli zabójstwo nie było obmyślane, to jednak stworzenie warunków umożliwiających zajście wypadku pociąga za sobą pełną odpowiedzialność. Gdy jednak wypadek śmiertelny jest spowodowany przez osobę nie żywiącą w sercu nienawiści, wówczas nieszczęśliwy zabójca może uciec do miasta ucieczki, gdzie przebywa w charakterze więźnia aż do śmierci arcykapłana.

Bardzo znamienne są ostatnie wersety rozdziału, posłuchamy:

Jeżeli ktoś popełni zabójstwo, skazuje się go na śmierć na podstawie zeznań świadków; jednak zeznanie jednego świadka nie wystarczy do wydania wyroku śmierci. Nie możecie przyjmować żadnego okupu za życie zabójcy, który winien jest śmierci. Musi zostać zabity. Nie możecie również od tego, który się schronił do miasta ucieczki, przyjmować żadnego okupu w tym celu, by mógł wrócić przed śmiercią arcykapłana i mieszkać w swojej ojcowiźnie. Nie będziecie bezcześcili kraju, w którym mieszkacie. Krew bezcześci ziemię i nie ma innego zadośćuczynienia za krew przelaną, jak tylko krew tego, który ją przelał. Nie plamcie przeto ziemi, w której mieszkacie, pośrodku której jest również moje mieszkanie. Ja bowiem, JHWH, mieszkam wśród Izraelitów». (Lb 35, 30-34)

Te wspaniałe wersety mówią nam kilka ciekawych rzeczy, na przykład że spowodowanie śmiertelnego wypadku nie mieści się w pojęciu przelania krwi i dlatego nie ma wymogu przelania krwi zabójcy. Tym niemniej każdy nieporządek wymaga naprawy. Skąd może przyjść zadośćuczynienie za śmierć zadaną nieumyślnie? Otóż śmierć arcykapłana będzie tym wydarzeniem, które uwolni zabójcę od ciężaru winy. Dowiadujemy się tutaj, że śmierć arcykapłana posiada wartość ekspiacyjną! Śmierć arcykapłana posiada wartość ofiary ołtarza! Co stawia w nowym świetle śmierć Jezusa Chrystusa, który jako arcykapłan wiecznego przymierza dobrowolnie złożył swoje życie w ofierze za nas, po sprowadzeniu naszych przewinień do kategorii grzechów nieumyślnych:

«Ojcze, przebacz im, bo nie wiedzą, co czynią» (Łk 23, 34)

Dzięki tym kluczowym słowom okrutne zabójstwo niewinnego baranka Bożego zostało obniżone do kategorii grzechów nieumyślnych, od których winni mogą być uwolnieni skutkiem śmierci arcykapłana, która sama w sobie ma moc zadośćuczynienia tego grzechu dla przywrócenia Bożej sprawiedliwości… Po raz kolejnym możemy przekonywać się, że Nowego Testamentu nie można zrozumieć bez znajomości Starego Testamentu. 

Tym zaskakującym wnioskiem zakończyliśmy nasze czytanie Księgi Liczb. Zanim otworzymy Księgę Powtórzonego Prawa zajrzymy do Pieśni nad Pieśniami, tej krótkiej, tajemniczej i kluczowej Księgi. 

© Père Alain Dumont, La Bible en Tutoriel, https://www.bible-tutoriel.com/  Dernières touches aux principes de partage de la Terre