JHWH mówił tak do Mojżesza: «Oznajmij Izraelitom następujące rozporządzenie: Czuwajcie nad tym, by składać Mi w określonym czasie dary ofiarne, moje pokarmy jako ofiary spalane, na miłą woń dla Mnie. Oznajmij im: Ofiary spalane, które winniście składać JHWH, są następujące: dwa roczne jagnięta bez skazy codziennie na nieustanną ofiarę całopalną. Jedno jagnię ma być złożone na całopalenie rano, a drugie wieczorem. Do tego jako ofiara pokarmowa dziesiąta część efy najczystszej mąki zaprawionej oliwą według miary jednej czwartej hinu oliwy wyciśniętej z oliwek. To jest ustawiczne całopalenie, które już na górze Synaj składano JHWH jako miłą woń ofiary spalanej. Do tego jako ofiara płynna wino, w ilości jednej czwartej hinu na każde jagnię. Sycera ma być wylana dla JHWH w obrębie świątyni. Drugie jagnię winieneś ofiarować o zmierzchu. Złóż w ofierze z tymi samymi ofiarami pokarmowymi, podobnie jak rano, należącą do nich ofiarę płynną jako miłą woń ofiary spalanej dla JHWH. (Lb 28, 1-8)

Księga Kapłańska szczegółowo opisała Prawo Liturgiczne ustanowione przez Boga za pośrednictwem Mojżesza (por. Kpł 23). Rozumienie tamtych rozporządzeń wymagało od nas dużego skupienia i zwracania uwagi na szczegóły. Myśleliśmy, że mamy to wszystko już za sobą, a przed nami dwa rozdziały doprecyzowujące prawo liturgiczne o ofiarach.

Nie będziemy zagłębiać się w szczegóły tego, co konkretnie ma być złożone na ołtarzu liturgicznym, bardziej zwraca naszą uwagę fakt, że liturgia kładzie wielką troskę o to, żeby nie była odbębniona raz od święta, ale żeby trwała nieustannie. Prawo liturgiczne zmieniało się też na przestrzeni lat: na początku liturgia świątynna składała się tylko z jednej ofiary rano i wieczorem (por. Ez 46). Z czasem kapłani dbali o to, żeby ogień ofiarny palił się nieustannie dniem i nocą przed Bogiem. Ta tradycja została przerwana przez prześladowania Antiocha Epifanesa i próbie hellenizacji Żydów. Zgaszenia wiecznego ognia ołtarza było wielkim bólem dla pobożnych Żydów, o czym świadczą piękne stronice Księgi Daniela.

W miarę pogłębienia się wiary Izraelitów doszli oni do rozumienia, że ofiara liturgiczna nie powinna być złożona jedynie jako zadośćuczynienie za popełniony grzechy, ale jest wyrazem wiary i gotowości całej wspólnoty do trwania w obecności Bożej. Już nie chodzi o indywidualistyczne praktykowanie wiary, chodzi o to żeby każdy wierzący przylgnął myślami i sercem do wiecznej liturgii sprawowanej w świątyni dla chwały Bożej. Chrześcijanie będą podtrzymywali tę tradycję, odpowiadając na Pawłową zachętę: “Zawsze się radujcie, nieustannie się módlcie! W każdym położeniu dziękujcie, taka jest bowiem wola Boża w Jezusie Chrystusie względem was.” (1 Tes 5, 16-18). Liturgia Godzin jest odpowiedzią na to przynaglenie: modlitwa brewiarzowa jest odprawiana nie w imieniu własnym każdego kapłana i zakonnika, ale w imieniu całego Ludu Bożego, siedem razy na dzień.

Tekst następnie krótko omawia ofiary złożone w każdy szabat:

W dzień szabatu winniście złożyć w ofierze dwa roczne jagnięta bez skazy z dwiema dziesiątymi efy najczystszej mąki zaprawionej oliwą, jako ofiarę pokarmową, i należącą do tego ofiarę płynną. To jest ofiara całopalna sobotnia na każdy szabat, oprócz całopalenia ustawicznego i ofiary płynnej. (Lb 28, 9-10)

W szabat składane są ofiary dodatkowe, oprócz ofiar codziennych. Ofiary świąteczne nie zastępują więc ofiar codziennych, co daje do zrozumienia że choć szabat jest szczególnym dniem modlitwy, reszta tygodnia nie może przebiegać bez więzi z Bogiem. Ciąg dalszy tekstu będzie doprecyzowywał również ofiary do złożenia we wszystkich świętach liturgicznych: co miesiąc w święto nowiu księżyca, oraz podczas trzech świąt pielgrzymich: na Paschę, Pięćdziesiątnicę i w październiku na święto namiotów.

Nie będziemy śledzili wszystkich tych przepisów, bo nadmiar szczegółów prowadzi do utraty wizji całości i jej duchowego sensu. Gdybyśmy zsumowali wszystkie ofiary składane z okazji święta namiotów, doszlibyśmy do liczby 70 i moglibyśmy z tego wywnioskować jakąś symbolikę, ale nie będziemy tego tutaj robić. 

Zwróćmy uwagę na duchowy sens święta pierwocin, które Septuaginta tłumaczy po grecku jako “dzień rzeczy nowych”. To kluczowe słowo nawiązuje do spełnienia całej idei wyjścia z Egiptu oraz powrotu z wygnania, idąc za Izajaszem: “Oto Ja dokonuję RZECZY NOWEJ: pojawia się właśnie. Czyż jej nie poznajecie? Otworzę też drogę na pustyni, ścieżyny na pustkowiu [jest to nawiązanie do powrotu z wygnania]. Sławić Mnie będą zwierzęta polne, szakale i strusie, gdyż na pustyni dostarczę wody i rzek na pustkowiu, aby napoić mój lud wybrany [jest to nawiązanie do Przymierza na Synaju]. Lud ten, który sobie utworzyłem, opowiadać będzie moją chwałę.” (Iz 43, 19-21)

Cała historia stworzenia, wyzwolenia i uświęcenia dąży więc do wspólnotowego wychwalania Pana w radości i w uniesieniu. To co zostało zapoczątkowane wraz z Mojżeszem zostanie spełnione przez zmartwychwstałego Chrystusa, jak to możemy przeczytać w przedostatnim rozdziale Księgi Apokalipsy: 

I rzekł Zasiadający na tronie: «Oto czynię WSZYSTKO NOWE». I mówi: «Napisz: Słowa te wiarygodne są i prawdziwe». I rzekł mi: «Stało się. Jam Alfa i Omega, Początek i Koniec. Ja pragnącemu dam darmo pić ze źródła wody życia». (Ap 21, 5-6)

Znowu słyszymy o źródle wody życia, które miało wytrysnąć z rąk Mojżesza na pustyni (por. Lb 20), ale które spełni się dopiero w Nowym Jeruzalem niebiańskim. Źródło wody wytryska dla zaspokajania pragnienia ludzi i zwierząt oraz dla użyźnienia gleby owocującej pierwocinami. “Wszystko nowe” posiada wymiar duchowy, jak to zapowiedział prorok Ezechiel: “dam wam serce nowe i ducha nowego tchnę do waszego wnętrza” (Ez 36, 26). Właśnie o takie pierwociny przede wszystkim chodzi, o owoce Ducha Świętego, którymi są “miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć, wierność, łagodność, opanowanie” (Ga 5, 22-23).

Nie pogardzajmy wszystkimi tymi przepisami liturgicznymi, bo one przygotowywały teren dla nadejścia Nowej Jerozolimy. Wszystkie święta liturgiczne wyznaczają upływ czasu jako proces podnoszący całe stworzenie ku Bogu, w wymiarze cielesnym i duchowym, wszystko przesiąknięte radością i pokojem. Nie chodzi więc o indywidualistyczne podnoszenie siebie samego ku Bogu dla radości własnej, ale o podnoszenie całego świata oraz wszystkich ludów dla chwały Bożej, jak to możemy kontemplować w ostatnich rozdziałach Apokalipsy świętego Jana.

Tyle tytułem wstępu, wytrwali słuchacze mogą zapoznać się ze szczegółami tych przepisów liturgicznych. 

Ofiary przy nowiu księżyca

Każdego pierwszego dnia waszego miesiąca macie złożyć JHWH na całopalenie: dwa młode cielce, barana i siedem jednorocznych jagniąt bez skazy. Do każdego cielca dodacie trzy dziesiąte efy najczystszej mąki zaprawionej oliwą jako ofiarę pokarmową, a do barana - dwie dziesiąte efy najczystszej mąki zaprawionej oliwą na ofiarę pokarmową; dalej, do każdego jagnięcia jako ofiarę pokarmową jedną dziesiątą efy najczystszej mąki zaprawionej oliwą; wszystko jako ofiarę całopalną, jako woń miłą JHWH. Przynależną ofiarą płynną będzie pół hinu wina na cielca, jedna trzecia - na barana i jedna czwarta hinu na jedno jagnię. To jest ofiara podczas nowiu księżyca, którą co miesiąc przez wszystkie miesiące roku macie składać. Wreszcie, poza stałą ofiarą całopalną i przynależną do niej ofiarą płynną, winien być złożony JHWH w ofierze kozioł jako ofiara przebłagalna.

Ofiary na Święto Paschy

W czternastym dniu pierwszego miesiąca jest Pascha JHWH. Piętnastego zaś dnia tegoż miesiąca jest święto, i odtąd przez siedem dni można jeść tylko przaśny chleb. W dniu pierwszym będzie zwołanie święte, i nie wolno wykonywać żadnej pracy. Jako ofiarę spalaną, jako całopalenie dla JHWH, winniście wtedy złożyć dwa młode cielce, barana i siedem jednorocznych jagniąt, a wszystkie one mają być bez skazy. Przynależna do tego ofiara pokarmowa ma się składać z najczystszej mąki zaprawionej oliwą: trzy dziesiąte efy na cielca, dwie dziesiąte na barana, a jedna dziesiąta na każde z siedmiu jagniąt. Wreszcie jeden kozioł na ofiarę przebłagalną, by dokonać za was przebłagania. Wszystko to ma być złożone oprócz porannego całopalenia, które jest ustawicznym całopaleniem. Takie ofiary macie składać codziennie przez siedem dni jako pokarm, jako ofiary spalane, jako woń miłą JHWH: winny być one składane oprócz codziennej ofiary całopalenia i przynależnej do niej ofiary płynnej. Dzień siódmy będzie znowu dniem świętego zwołania, i wtedy żadnej pracy wykonywać nie będziecie.

Ofiary Święta Tygodni

Także w dniu pierwocin, gdy składacie JHWH ofiarę z nowego zboża w Święto Tygodni, ma być dla was zwołanie święte; wtedy nie będziecie wykonywać żadnej pracy. Złóżcie wtedy na ofiarę całopalną, jako woń miłą JHWH, dwa młode cielce, barana i siedem jednorocznych jagniąt, do tego przynależną ofiarę pokarmową: najczystszą mąkę zaprawioną oliwą - mianowicie trzy dziesiąte efy na każdego cielca, dwie dziesiąte na barana i po jednej dziesiątej na każde z siedmiu jagniąt. Wreszcie kozła jako ofiarę przebłagalną, by dokonać za was przebłagania. To wszystko macie złożyć w ofierze oprócz codziennego całopalenia i przynależnej do niego ofiary pokarmowej i ofiar płynnych.

Ofiary siódmego nowiu

W pierwszym dniu siódmego miesiąca będziecie mieć zwołanie święte; wtedy nie wolno wykonywać żadnej pracy. Będzie on dla was dniem dźwięku trąb. Złożycie wtedy na ofiarę całopalną, jako woń miłą JHWH, jednego młodego cielca, barana i siedem jagniąt jednorocznych bez skazy, do tego odpowiednią ofiarę pokarmową: najczystszą mąkę zaprawioną oliwą, a mianowicie trzy dziesiąte efy na jednego cielca, dwie dziesiąte na barana i jedną dziesiątą na każde jagnię. Wreszcie kozła jako ofiarę przebłagalną, by dokonać za was przebłagania. A to ma być złożone oprócz stałej ofiary całopalnej na nowiu wraz z ofiarą pokarmową i oprócz stałej ofiary całopalnej z przynależnymi do niej ofiarami pokarmowymi i płynnymi, według przepisu, jako miła woń ofiar spalanych dla JHWH.

Ofiary w Dzień Przebłagania

Również dziesiątego dnia tegoż siódmego miesiąca będziecie mieć zwołanie święte i post; nie wolno też wykonywać żadnej pracy. Na ofiarę całopalną macie złożyć, jako woń miłą JHWH, młodego cielca, barana i siedem jednorocznych jagniąt, wszystkie one będą bez skazy. Następnie należącą do tego ofiarę pokarmową: najczystszą mąkę zaprawioną oliwą, a mianowicie trzy dziesiąte efy na cielca, dwie dziesiąte na każdego barana i po jednej dziesiątej na każde z siedmiu jagniąt. Wreszcie kozła jako ofiarę przebłagalną, oprócz ofiary przebłagalnej z powodu Dnia Przebłagania i ustawicznej ofiary całopalnej oraz przynależnej do niej ofiary pokarmowej i ofiar płynnych.

Święto Namiotów

Piętnastego dnia siódmego miesiąca będziecie mieli zwołanie święte; nie wolno wtedy wykonywać żadnej pracy, lecz przez siedem dni macie obchodzić święto JHWH. Na ofiarę całopalną, ofiarę spalaną, jako woń miłą JHWH, złożycie trzynaście młodych cielców, dwa barany i czternaście jednorocznych jagniąt bez skazy. Do tego odpowiednią ofiarę pokarmową: najczystszą mąkę zaprawioną oliwą, a mianowicie: trzy dziesiąte efy na każdego cielca; dwie dziesiąte na każdego z dwóch baranów; i po jednej dziesiątej na każde z czternastu jagniąt; ponadto kozła jako ofiarę przebłagalną, oprócz ustawicznej ofiary całopalnej, przynależnej ofiary pokarmowej i ofiary płynnej. Drugiego dnia: dwanaście młodych cielców, dwa barany i czternaście jagniąt jednorocznych bez skazy, do nich przynależną ofiarę pokarmową i ofiary płynne, dołączone do ofiar z wołów, baranów i jagniąt, stosownie do ich liczby - według przepisów. Wreszcie kozła jako ofiarę przebłagalną, oprócz ustawicznej ofiary całopalnej i przynależnych do niej: ofiary pokarmowej i ofiar płynnych.

Trzeciego dnia: jedenaście młodych cielców, dwa barany i czternaście jednorocznych jagniąt bez skazy, do tego przynależną ofiarę pokarmową i ofiary płynne dołączone do ofiar z cielców, baranów i jagniąt, stosownie do ich liczby - według przepisów. Wreszcie kozła jako ofiarę przebłagalną, oprócz ustawicznej ofiary całopalnej i przynależnych do niej: ofiary pokarmowej i ofiar płynnych.

Czwartego dnia: dziesięć młodych cielców, dwa barany i czternaście jednorocznych jagniąt bez skazy, do tego przynależną ofiarę pokarmową i ofiary płynne dołączone do ofiar z cielców, baranów i jagniąt, stosownie do ich liczby - według przepisów. Wreszcie kozła jako ofiarę przebłagalną, oprócz ustawicznej ofiary całopalnej i przynależnych do niej: ofiary pokarmowej i ofiar płynnych.

Piątego dnia: dziewięć młodych cielców, dwa barany i czternaście jednorocznych jagniąt bez skazy, do tego przynależną ofiarę pokarmową i ofiary płynne dołączone do ofiar z cielców, baranów i jagniąt, stosownie do ich liczby - według przepisów. Wreszcie kozła jako ofiarę przebłagalną, oprócz ustawicznej ofiary całopalnej i przynależnych do niej: ofiary pokarmowej i ofiar płynnych.

Szóstego dnia: osiem młodych cielców, dwa barany i czternaście jednorocznych jagniąt bez skazy, do tego przynależną ofiarę pokarmową i ofiary płynne dołączone do ofiar z cielców, baranów i jagniąt, stosownie do ich liczby - według przepisów. Wreszcie kozła jako ofiarę przebłagalną, oprócz ustawicznej ofiary całopalnej i przynależnych do niej: ofiary pokarmowej i ofiar płynnych.

Siódmego dnia: siedem młodych cielców, dwa barany i czternaście jednorocznych jagniąt bez skazy, do tego przynależną ofiarę pokarmową i ofiary płynne dołączone do ofiar z cielców, baranów i jagniąt, stosownie do ich liczby - według przepisów. Wreszcie kozła jako ofiarę przebłagalną, oprócz ustawicznej ofiary całopalnej i przynależnych do niej: ofiary pokarmowej i ofiar płynnych.

Ósmego dnia będzie dla was uroczyste zgromadzenie i nie możecie wykonywać żadnej pracy. Na ofiarę całopalną, ofiarę spalaną, jako woń miłą JHWH złożycie: jednego cielca, jednego barana i siedem jednorocznych jagniąt bez skazy, do tego przynależne do nich: ofiarę pokarmową i ofiary płynne dołączone do ofiar z cielców, baranów i jagniąt, stosownie do ich liczby - według przepisów. Wreszcie kozła jako ofiarę przebłagalną, oprócz ustawicznej ofiary całopalnej i przynależnych do niej: ofiary pokarmowej i ofiary płynnej. To macie czynić dla JHWH w czasie waszych świąt, niezależnie od tego, co ofiarujecie na mocy waszych ślubów lub jako wasze dobrowolne dary na ofiary całopalne, ofiary pokarmowe, płynne oraz na wasze ofiary biesiadne». (Lb 28,11 - 29,39)

© Père Alain Dumont, La Bible en Tutoriel, https://www.bible-tutoriel.com/  Les Offrandes des grandes fêtes