سعدی

گلستان سعدی

دیباچه: بِسم اللهِ الرَّحمنِ الرَّحیم

باب اول در سیرت پادشاهان

حکایت: پادشاهی را شنیدم به کشتن اسیری اشارت کرد

حکایت: یکی از ملوک خراسان محمود سبکتکین را

حکایت: ملک زاده ای را شنیدم که کوتاه بود و حقیر

حکایت: طایفه دزدان عرب بر سر کوهی نشسته بودند

حکایت: سرهنگ زاده‌ای را بر در سرای اغلمش دیدم

حکایت: یکی را از ملوک عجم حکایت کنند

حکایت: پادشاهی با غلامی عجمی در کشتی نشست

حکایت: هرمز را گفتند وزیران پدر را چه خطا دیدی

**1**

حکایت: یکی از ملوک عرب رنجور بود در حالت پیری

حکایت: بر بالین تربت یحیی پیغامبر(ع) معتکف بودم

حکایت: درویشی مستجاب الدعوة در بغداد پدید آمد

حکایت: یکی از ملوک بی انصاف پارسایی را پرسید از عبادت

حکایت: یکی از ملوک را شنیدم که شبی در عشرت روز کرده

حکایت: یکی از پادشاهان پیشین در رعایت مملکت سستی کردی

حکایت: یکی از وزرا معزول شد و به حلقه درویشان درآمد

حکایت: سیه‌گوش را گفتند

**2**

حکایت: یکی از رفیقان شکایت روزگار نامساعد به نزد من

حکایت: تنی چند از روندگان در صحبت من بودند ظاهر ایشان

حکایت: ملک زاده ای گنج فراوان از پدر میراث یافت

حکایت: آورده‌اند که نوشین‌روان عادل را در شکار‌گاهی

حکایت: غافلی را شنیدم که خانه‌ی رعیت خراب کردی

حکایت: مردم‌آزاری را حکایت کنند که سنگی بر سر صالحی

حکایت: یکی را از ملوک، مرضی هایل بود

حکایت: یکی از بندگان عمرولیث، گریخته بود

حکایت: ملک‌زوزن را خواجه‌ای بود کریم‌النفس، نیک محضر

**3**

حکایت: یکی از ملوک عرب شنیدم که متعلقان را همی‌گفت

حکایت: ظالمی را حکایت کنند که هیزم درویشان خریدی

حکایت: یکی در صنعت کشتی‌گرفتن سرآمده بود،

حکایت: درویشی مجرد به گوشه ای نشسته بود

حکایت: یکی از وزرا پیش ذوالنون مصری رفت

حکایت: پادشاهی به کشتن بیگناهی فرمان داد

حکایت: وزرای نوشیروان در مهمی از مصالح مملکت، اندیشه

حکایت: شیّادی گیسوان بافت یعنی علویست

**4**

حکایت: یکی از وزرا به زیردستان رحم کردی

حکایت: یکی از پسران هارون الرشید پیش پدر آمد خشم آلود

حکایت: با طایفه‌ی بزرگان به کشتی در نشسته بودم

حکایت: دو برادر یکی خدمت سلطان کردی

حکایت: کسی مژده پیش انوشیروان عادل آورد

حکایت: گروهی حکما به حضرت کسری

حکایت: هارون الرشید را چون ملک دیار مصر مسلم شد

حکایت: یکی را از ملوک، کنیزکی چینی آوردند

حکایت: اسکندر رومی را پرسیدند

**5**

باب دوم در اخلاق درویشان

حکایت: یکی از بزرگان گفت پارسایی را

حکایت: درويشی را ديدم سر بر آستان کعبه همی‌ماليد

حکایت: عبدالقادر گیلانی را رحمة الله علیه دیدند

حکایت: دزدی به خانه‌ی پارسایی در آمد

حکایت: تنی چند از روندگان متفق سیاحت بودند

حکایت: زاهدی مهمان پادشاهی بود چون به طعام بنشستند

حکایت: یاد دارم که در ایام طفولیت متعبد بودمی

حکایت: یکی را از بزرگان به محفلی اندر همی‌ستودند

**6**

حکایت: یکی از صلحای لبنان که مقامات او در دیار عرب

حکایت: یکی پرسید از آن گم‌کرده فرزند

حکایت: در جامع بعلبک وقتی کلمه ای همی‌گفتم

حکایت: شبی در بیابان مکه از بی خوابی پای رفتنم نماند

حکایت: پارسایی را دیدم بر کنار دریا که زخم پلنگ داشت

حکایت: درویشی را ضرورتی پیش آمد

حکایت: پادشاهی پارسایی را دید

حکایت: یکی از جمله‌ی صالحان به خواب دید پادشاهی را

**7**

حکایت: پیاده‌ای سر و پا برهنه با کاروان حجاز

حکایت: عابدی را پادشاهی طلب کرد

حکایت: کاروانی در زمین یونان بزدند

حکایت: چندان که مرا شیخ اجلّ ابوالفرج بن جوزی

حکایت: لقمان را گفتند ادب از که آموختی

حکایت: عابدی را حکایت کنند که شبی ده من طعام بخوردی

حکایت: بخشایش الهی گم شده‌ای را در مناهی

حکایت: پیش یکی از مشایخ گله کردم

**8**

حکایت: یکی را از مشایخ شام پرسیدند از حقیقت تصوف

حکایت: یاد دارم که شبی در کاروانی همه شب رفته بودم

حکایت: وقتی در سفر حجاز طایفه‌ای جوانان صاحب دل

حکایت: یکی را از ملوک، مدّت عمر سپری شد

حکایت: ابوهریره رضی الله عنه، هر روز به خدمت مصطفی

حکایت: یکی را از برزگان، بادی مخالف در شکم پیچیدن گرفت

حکایت: از صحبت یاران دمشقم ملالتی پدید آمده بود

حکایت: یکی از پادشاهان عابدی را پرسید که عیالان داشت

**9**

حکایت: یکی از متعبّدان در بیشه زندگانی کردی

حکایت: مطابق این سخن، پادشاهی را مهمی پیش آمد

حکایت: یکی را از علمای راسخ پرسیدند چه گویی در نان

حکایت: مریدی گفت پیر را چه کنم کز خلایق برنج اندرم

حکایت: فقیهی پدر را گفت هیچ ازین سخنان رنگین دلاویز

حکایت: یکی بر سر راهی مست خفته بود

حکایت: این حکایت شنو که در بغداد

حکایت: یکی از صاحبدلان زور آزمایی را دید

**10**

حکایت: بزرگی را پرسیدم از سیرت اخوان صفا

حکایت:لبش نه انبانست

حکایت: آورده اند که فقیهی دختری داشت به غایت زشت

حکایت: پادشاهی به دیده استحقار در طایفه درویشان نظر کرد

حکایت: دیدم گل تازه چند دسته

حکایت: حکیمی را پرسیدند از سخاوت و شجاعت

**11**

باب سوم در فضیلت قناعت

حکایت: خواهنده‌ی مغربی در صف بزّازان حلب میگفت:

حکایت: دو امیر‌زاده در مصر بودند؛ یکی علم آموخت

حکایت: درویشی را شنیدم که در آتش فاقه میسوخت

حکایت: یکی از ملوک عجم، طبیبی حاذق به خدمت

حکایت: در سیرت اردشیر بابکان آمده است

حکایت: دو درویش خراسانی ملازم صحبت یکدیگر سفر کردندی

حکایت: یکی از حکما پسر را نهی همی‌کرد از بسیار خوردن

حکایت: بقالی را درمی چند بر صوفیان گرد آمده بود

حکایت: جوانمردی را در جنگ تاتار جراحتی هول رسید

حکایت: یکی از علما خورنده بسیار داشت و کفاف اندک

**12**

حکایت: درویشی را ضرورتی پیش آمد

حکایت: خشکسالی در اسکندریه عنان طاقت درویش از دست رفت

حکایت: حاتم طایی را گفتند از تو بزرگ همت تر

حکایت: موسی علیه السلام درویشی را دید

حکایت: اعرابی را دیدم در حلقه‌ی جوهریان بصره

حکایت: یکی از عرب در بیابانی از غایت تشنگی می‌گفت

حکایت: همچنین در قاع بسیط، مسافری گم شده بود

حکایت: هرگز از دور زمان ننالیده بودم

حکایت: یکی از ملوک با تنی چند خاصان در شکارگاهی

حکایت: گدایی هول را حکایت کنند که نعمتی وافر اندوخته

**13**

حکایت: بازرگانی را شنیدم که صد و پنجاه شتر بار داشت

حکایت: مال‌داری را شنیدم که به بخل چنان معروف بود

حکایت: صیادی ضعیف را ماهی قوی به دام اندر افتاد

حکایت: دست و پا بریده‌ای هزار پایی بکشت

حکایت: ابلهی را دیدم سمین خلعتی ثمین در بر

حکایت: دزدی گدایی را گفت شرم نداری

حکایت: مشت زنی را حکایت کنند که از دهر مخالف

حکایت: درویشی را شنیدم که به غاری درنشسته بود

**14**

باب چهارم در فواید خاموشی

حکایت: یکی را از دوستان گفتم امتناع سخن‌گفتنم

حکایت: بازرگانی را هزار دینار خسارت افتاد

حکایت: جوانی خردمند از فنون فضایل، حظی وافر داشت

حکایت: عالمی ‌معتبر را مناظره افتاد با یکی از ملاحده

حکایت: جالینوس، ابلهی را دید دست در گریبان دانشمندی زد

حکایت: سحبان وائل را در فصاحت بی نظیر نهاده‌اند

حکایت: یکی را از حکما شنیدم که می‌گفت هرگز کسی به جهل

حکایت: تنی چند از بندگان محمود گفتند حسن میمندی را

حکایت: یکی از شعرا پیش امیر دزدان رفت و ثنایی برو بگفت

حکایت: منجمی به خانه در آمد یکی مرد بیگانه را دید

حکایت: خطیبی کریه‌الصوت، خود را خوش‌آواز پنداشتی

حکایت: یکی در مسجد سنجار به تطوّع بانگ گفتی

حکایت: ناخوش‌آوازی به بانگ بلند قرآن همی‌خواند

**15**

باب پنجم در عشق و جوانی

حکایت: حسن میمندی را گفتند سلطان محمود

حکایت: گویند خواجه‌ای را بنده‌ای نادرالحسن بود

حکایت: پارسایی را دیدم به محبت شخصی گرفتار

حکایت: یکی را دل از دست رفته بود و ترک جان کرده

حکایت: یکی را از متعلمان، کمال‌بهجتی بود

حکایت: شبی یاد دارم که یاری عزیز از در درآمد

حکایت: یکی دوستی را که زمانها ندیده بود

حکایت: یاد دارم در ایام پیشین که من و دوستی

حکایت: دانشمندی را دیدم به کسی مبتلا شده

حکایت: در عنفوان جوانی، چنان که افتد و دانی

**16**

حکایت: یکی را پرسیدند از مستعربان بغداد

حکایت: یکی را از علما پرسیدند که یکی با ماه‌روییست

حکایت: طوطیی با زاغ در قفس کردند

حکایت: رفیقی داشتم که سالها با هم سفر کرده بودیم

حکایت: یکی را زنی صاحب‌جمال جوان در گذشت

حکایت: یاد دارم که در ایام جوانی گذر داشتم به کویی

حکایت: سالی که محمد خوارزمشاه

حکایت: خرقه‌پوشی در کاروان حجاز همراه ما بود

حکایت: یکی را از ملوک عرب حدیث مجنون لیلی

حکایت: قاضی همدان را حکایت کنند

حکایت: جوانى پاک‌باز پاک‌رو بود

**17**