Teraa Raoi te
Rairannano?
Teraa ae nanonaki ba kona raira nanom? Ko na “butimaea” Kristo n maium? Te rairannano bon te kanamakin? Ao e bon kainanoaki ba kona rairananom i bukin te kamaiuaki? Kaekaan titiraki aikai a bon kuneaki n am B’aibara.
__________________________________________________________
Mairouia Atam ma Nei Ewa, ao ni kabaneia aomata, tiaki Iesu Kristo, a tia n kakaaitaraa Ana kawai te Atua i bukin te maiuraoi. Ti bon bane n karikirakea ana bure te aonaaba (I-Rom 5:12).
Tia boni bane n karaoa “ana makuri te rabata” – kakoroa bukin kukurein ara iango ma rabatara – ba ti a tia n nakonako n kawain te aonaaba aio n aron are kateaki iroun “te mataniwi are e maeka n te ang” (Ebeto 2:2-3).
Bukina ba ti boni bane ni bure ao e a tei tuaara (penalty) ae tuaan te bure, are te mate n aki totoki (eternal death) – tokin te maiu n aki totoki! N aron ae e taekinna te Abotoro Bauro: “Tera te uaa ae e reke iroumi ngkoa ni baike kam maamaa iai ngkai? ba tokini baikekei te mate. . . . Ba boon te bure te mate” (I-Rom 6:21, 23).
Ni kabaneia aomata aika a tuai n rainanoiia (repent) man aia bure a “kabureaki” ngkai nte tamnei (spiritual death row) n tataningaa tuaaia are te kabanea n tuaa. Te tuaa ae akea tokina aio e bon reke ngkai ti bon “iriraa nanora n aomata” – kakaraoan te bure!
Kabaran Bure Ae M’aaka
Ma te Atua n korakoran Ana akoi nakoia aomata, E karekea te kawai teuana are ti na konaa iai n aki kabakaa boon tuaara are te kabane n tuaa: “Ba koron tangiraia aomata iroun te Atua, ao E kaburea Natina ae te Rikitemanna, ba e aonga n aki mate ane onimakinna, ma e na reke i rouna te maiu are aki toki” (Ioane 3:16).
Te Atua ae tangira E tangiria ba ti na bane ni konaa n butimaea Ana karea Natina, Iesu Kristo, i bukin kabaraan ara bure ni kakatabemaniira nako. “Ma e kakoauaki ana tangira te Atua i bukira n aei: ba e mate Kristo i bukira ngke bon tani bure ngaira, Ngkai ti a tia ni karikaki n raoiroi i matana, ao e bae n tauraoi riki ni kamaiuira man ana karekekai te Atua. Ti a tia n raoiakinaki ma te Atua ni maten Natina, ngke bon ana kairiribai ngaira. Ngkai ti a tia n raoiakinaki ma te Atua, ao ti kai kamiuaki riki ni maiun Natina” (Roma 5:8-10).
Bon tii teuana te anga ae ena konaa iai ni kamaunaaki are bure – ti teuana te kawai are tina konaa n rin n Abanuean te Atua n riki ba kaain Aba Utu te Atua ae mimitong. Ao te kawai aio e bon rekereke ma te rairannano (repentance)!
Te kibu n Makuri 2:38 e boni kabaraa nako te kawai nakon te kamaiuaki n ti teuana te kibu. Ao te moan taeka nte kibu bon ”Raira nanomi”! Uringnga ba e taku naba Kristo: “Ba ngkana kam aki rairi nanomi, ao kam na bane ni mate naba n ai aroia” (Ruka 13:3, 5). Ngaia are te rairannano bon te maneka ae kakawaki i bukkin te kamaiuaki.
Ma teraa raoi te rairannano i matan te Atua, n aron ae e kaotaki n te B’aibara? Teraa ae e rekereke ma ngaia – teraa ae ti riai ni KARAOIA?
Te Riaki
“Kam na raraoma (repent), ma n rairi nanomi (be converted), ba a na kamaunaaki ami bure . . . “ e taku Bauro nakoia taan ongora i Ierutarem (Makuri 3:19).
E tuangira ikai te Atua ba iai te bai ae ti riai ni karaoia i mwaain ae E kabongana Ana karea (sacrifice) Kristo ba kabakaan boon ara bure. Ti na kaotia (demonstrate) ba ti aki manga tangira te aekan maiu ae ena kairiira nakon te mate ae akea tokina (eternal death). Ti karaoa aio rinanon ibitakin aron maiura. Te ibitaki (change of direction) aio bon te “rairannano.”
Ma, teraa raoi, ae ti na rairaki mai iai?
Te Bure!
Makuri ma iango aika a kaitaraa Ana Tua te Atua bon “buure.” Te bure bon uruan ke riaon Ana Tua te Atua. Noora kabarabaraan te bure man te B’aibara: “Ane e karaoa ae bure ao e eka nako te tua; ao bon te eeka nako te tua te bure” (I Ioane 3:4).
Te rairaki man te bure ngkanne bon te ibitaki (change). Ti ibita arora n “ananai” (get) nakon te “angaanga” (give). Ti ibita arora n “tauti” (selfishness) nakon te “aki-taatauti” (selflessness). Ti ibita ara kawai nakon Ana kawai te Atua.
Ngkan ti kaotia mai nanora ba ti kan rairaki, ao ti butiia te Atua ba E na kabaraa ara bure aika nako, ao E na kabongana Ana karea Kristo i bukira. E a bara ngkanne ara bure ao ti kainaomataaki (freed) man ara namakin (guilt) ao man tuaara (penalty) i bukin ara bure aika nako (past sins). Te tuua are te mate ae akea tokina ea aki tinetine i etan atuura.
E kabarabaraa Bauro nte aro aei: “Ai bati ra riki makan rarani Kristo ngkai e a tia n kareanna boni ngaia nakon te Atua, ba te karea ae e kororaoi, iroun te Tamnei ae akea tokina. E na kaitiaki nanora man ara makuri aika mate, ba ti aonga n toro iroun te Atua ae maiu (Ebera 9:14, n aia B’aibara Katorika).
Ai akoira ara Tia Karikibai ae onrake nte tangira!
Tina uaakina ara reirei i aon te maneka nakon te kamaiuaki aei.
Ma, uringnga kabongana am B’aibara n I-Kiribati ni kauoua ao teuana te B’aibara n I-Matang. Kiibu ake nte reirei aio bon te B;aibara n Kiribati teuana are te kabane ni kaan nanona ma te Revised [King James] Version. Wareki kiibu ba ana bon ibuobuoki nakon am kamatebai.
_______________________________________________________________________________________________________________________________
LESSON 9
Te rairannano ni koaua e tangira te ibita mai nanora. Ma ti na ibitaki ibukin teraa? Ao n ibita teraa? I bukin kaekaan aikai ao e tangiraki ba ti na ataa teraa raoi “aron” (natural state) te aomata.
1. Te Atua E karika te burabeti Ieremia ba e na kabarabaraa ba teraa aron ana iango te aomata (human mind). E kangaara te Tia Karikibai n taraa ana iango ke “nanon” (heart) te aomata? Ieremia 17:9, (Noora aia B’aibara Katorika). E na konaa te aomata ae e tuai rairaki nanona ba ena ongo Ana taeka te Atua? Roma 8:7-8.
2. Teraa ae kanga mamatennanon ara iango n aomata? Karatia 5:19-21; Roma 1:28-32; Iakobo 4:1-3. A bwebwerake mai iaa iango (ideas) aikai ba ti kan karaoa te bure – ao antai “tamaia” taani bure? Ioane 8:44; I Ioane 3”8; Ebeto 2:2-3.
TAEKA TABEUA: Tao ena kakubanako ma ana iango te aomata, ae aranaki naba ba “anuan te aomata,” ke, human nature, e bon kabutaki nakoia iroun te anera are e baka ae Tatan te riaboro!
E kaotaki Tatan ba “atuan te aonaba aio” (II Korinto 4:4), ae e a tia ni mamanaia botanaomata ni kabaneia (Kaotioti 12:9). Ao e boni kaotaki naba ba “aia uea ake a koraora ake n te ang, are te tamnei are mamakuri ngkai inanoia natin te aki-ongeaba” (I-Ebeto 2:2).
E mamakuri Tatan inanoia aomata rinanon ana “kakanakobanaa” (broadcasting). Teraa ae e kakanakobanaea? E kakatanoataa anuana (his attitudes) nakon aia iango (minds) aomata. E bon teimatoa ni kakanakobanaa nakoia aomata ni kabanmeia nte aonaaba. Ao tamnein te aomata (human spirit – human nature) are inanon te aomata (Iobi 32:8; I Korinto 2:11), are ti kamatebaia n LESSON 5, e bon toma ma ana “wavelength” Tatan. E aki kanakobanaa nte taetae teua ma teuana Tatan ke nte karongoa. E kakibai anuana n aron te kamoamoa, te tauti, te mataai, te kaitataan, te bakantang, te kabuakaka, te ngenge, te kairiribai, te uun, ao te kakaitara, ake a butimaeaki n ara iango, kanga aron ara tareboon ae butimaea te signal man te wi-fi.
Anuan Tatan aikai n ara iango bon anuara ae ti aranna ba human nature, ke “arora n aomata.” Ma, bon aron Tatan, are e kabutianako nakon ara iango ao ti kaotia n ara makuri nako. Ma akea te aomata ae e katauaki ba ena bubutimaea anuan ma aron Tatan aikai n taai nako. Bon akea maaan te riaboro ba ena imanonoa temanna ba ena karaoa te bure! E ngae n ane, te aomata ae bon aki tauraoi e bon karaoia n akea ataakin te bai ae e makuriaki n ana iango. Angiia aomata a bon irira nanoia n akea ataakina ba bon nanon Tatan.
Anuan te aomata (human nature) e kakaotia nte aro n tamnei (spiritually) ao te aro n rabata (physically). Nte aron n tamnei, bon te kamoamoa (vanity). Te kamoamoa e bon katokaarake ngkoe (self). E bon ti taraiko n bon ti ngkoe (self-centered). E tauti (selfish) ao e mataai (greedy). E riribai ao e kakaitara.
Nte aro n rabata, ao e maiti itera aika a tangira (desire) kamaiuan nanoiia (satisfaction). Iai tangiran te rabata (physical desires) aika a aki bure n aron kamanoara (self-preservation). Ma ngkana e rin tangiran te kaitataan (lust) ao te anua n “anaanai” (get), ao te tangira (desire) aio e riki ba te bure (sin)!
3. E kabarabaraaki ba te bure bon riaon Ana Tua te Atua? I Ioane 3:4. Ana “makuri te rabata” – human nature – bon te bure i matan te Atua? Wareka riki Karatia 5:19-21.
TAEKA TABEUA: Te bure (sin) bon riaon Ana Tua te Atua ake Tebwina. Ngaia are kaotan anuan Tatan iroura aomata n ara makuri nako bon te bai ae e kaairua (illegal) i matan te Atua!
Tia noora riki te kawai teuana are e kabonganaa te aomata ni kaota “anuana n aomata”
Nanon te aomata, i aan ana kariiri tatan, e bon tangiria n tii ngaia ao akea riki. E tauti (selfish). Irarikin boni ngaia, ao e tangirii baai ake bon ana bai, ke ake a rekereke ma ngaia – aomata, kaubwaina, ana koaua, etc. Baai aikai ni kabane a bon karietataa arona n ti ngaia (self) – ba kanga bon te “embwaea” teuana ae uarereke ngaia. Ao aei “ngaia” (self) are e bane nanona n tangiria, ao akea riki mai “tinaniku,” riki te Atua.
Ma, bon akea aomata aika a bon tangiriia raoiia n aomata? Bon akea ae tatauraoi ni kabanea aia tai ni buokiia tabeman riki? E na boni bae ni iai aika, a tia n nooria, n te itera teuana ma teuana, te koaua are kona kakabaiaaki riki ngkana ko angaanga (give) nakon te anganganaki (receive). Naakai a bon tia ni karinna tabeua Ana taeka n reirei te Atua i nanoni mauiia.
Ma tabetai ara makuri ni buobuoki nakoia tabeman a boni “selfish,” ba ti bon karaoi ba ti aongan nooraki ba aongkoa aomata aika “raoiroi” ngaira ke ti kan takuy i nanora ba aomata ngaira aika ti raoiroi, are bon akea nanona ba ti te kan kamoaaki ba aomata aika raoiroi ngaira – ma boni “kunikai [ngaira] aika barekareka i matan te Atua” (Itaia 64:6).
Naake ana ibitaki, iroun te Atua, man te rabata ae mamate nakon katotongan mimitongin te Atua – naake ana manga bungiaki ba Natin te Atua – bon naake a raraoma i bukin aia bure ao teimatoa ni kataia n kakaitaraa anuaia n aomata (anuan ma katein Tatan) ba ena maeka i nanoia, ma ana ibuobuoki Tamnein te Atua ae Tabu.
4. Teraa ae e taku Iesu ba ti na karaoia ngkana ti kan rin n Abanuean te Atua? Mataio 18:2-4.
TAEKA TABEUA: E kuri ni kanganga irouia ataei aika uarereke ba ena oti irouiia te “human nature” n aroia ake a ikawai riki, ao bon ikawai. Ti taraia ataei aika uarereke ba a “sweet” ao n “innocent” i bukin aroia n mangori (humble) ao ni konaa ni reireinaki (teachable attitude).
E ngae n aane ao Tatan e moana n karinna anuana n ara iango ngkai ti uarereke. Ngkai ti uarereke ao ea moanna n oti iroura te anua n unuun ao n kakaaitara. Ti moanna n ribaia ba tina tuangaki te bai ae ti na karaoia. Ti moanna n n tangiria ba tina karaoa te bai ae e tangiria rabatara ba ti na kukurei iai. E moanna n moti n ara iango ba ti na ti tabe ma “Ti ngai” (I), “Au bai” (My) ao “Ngai” (Me). Man ana karirii Tatan ao tia moanna n taua i nanora anua aikai. Ngaia are te Atua e tuanga Bauro ba ena korea aio: “Bon akea te aomata ae raoiroi, bon akea temanna” (Roma 3:9-18; ao noora naba Te Minita 7:20).
Ti na tei moa ni kabotaua ara “iango n aomata” ma Ana iango te Atua. Te Atua e aki tabe n ti iangoia. E bon onrake n te tangira ae babaronako mai i Rouna (outflowing love). E tangiria aomata ni kabane. Akea te bai ae E tangiria mai i roura, ma E kan anganiira kakabaia rinanon Ana tangira i bukiia botanaomata ni bane. E aki kairiribai, kamoamoa, ke ni tauti.
E tangiria te Atua ba nte taina ao ti na bane riki ba kanga aro-Na. Ngaia are E tangiria ba tina rairaki man ao ni tokanikai i aon ana karirii Tatan are e oti n ara iango ao ara makuri. Aei bon nanon te rairannano (repentance).
E Moan Oti i Eten
Ngke E karika Atam ma Nei Ewa te Atua ao E bon karikiia n rabataiia aika a nangi tamaroa. A bon karikaki n katotongan ao n aekan te Atua (Karikani Bai 1:26-27). Ao bai ni kabane irouiia “bon moan te raoiroi” (Kibu 31).
A bon karikaki nte iriko ae karaoaki man bubun aontano (Karikani Bai 2:7; 3:19). Ao bon iai irouiia te tabeaianga (self-concern). E anganiia aomata te tabeaianga aio te Atua ba ena boni iai aia tabeainga i bukin mwengaraoiia, mauiia, rabataiia.
Akea nte B’aibara ae e taekinaki ba e bure ngkana ko bon tangiriko i boni i roum: “Ba akea temanna ae e a tia n riba oin rabatana, ma e kaamarekea ma n tabeakinna, n ai aroni Kristo ae e tabeakinna te Ekaretia” (Ebeto 5:29). Ti tuangaki ba ti na tangiriia raora n ai aron tangirara i bonu i roura (Mataio 19:19; 22:39; Mareko 12:23; Ebeto 5:28). Ma tii ngkana ti tangiriira n riaon te tabeaianga, are a rootaki mai iai tabemwaang, are e a riki ba te bure (sin).
Ngke a karikaki Atam ma Nei Ewa ao aroia nakon te Atua e boni “tamaroa” (neutral). E aki taraan n buakaka (antagonistic) nakon te Atua. Ao bon akea te aroaro are e karinaki irouiia (programmed) ba ana ongotaeka i Rouna. A boni – ngke a moan karikaki – mangori ao ni kona ni reireinaki, n aroia ataei aika uarereke (Mataio 18:3-4).
E boni angan Atam ma Nei Ewa te Atua taeka n reirei ibukin aron maiuNa – kawain Ana Tautaeka te Atua ae aannaki n Ana tua te Atua: te kawai nakon te angaanga (giving) ao tibatiba (sharing). Ao E bon kauringiia naba te kangaanga ae ena konaa n riki (consequences) ngkana e anaaki uan te kai are tei ibukin ataakin (knowledge) te raoiroi (good) ao te buakaka (evil).
Ao ea kaoti te riaboro (devil). E kamaningaanako ao n mamanaa Nei Ewa ba ena aki kaoauaa Ana taeka te Atua, ao e kangengea ba ena kinika uan te kai ae tabu. Atam naba e btimaea uan te kai aio (Karikani Bai 3:6, 17).
Ngke a anaa ao ni kanna uan te kai i bukin ataakin te raoiroi ma te buakaka ao Atam ma Nei Ewa a anaia nako nanoia te ataibai ibukin ataakin te raoiroi ao te buakaka – ana baireia i boni irouiia ba teraa ae raoiroi ao teraa ae buakaka. Ao i bukin aei ao a kaitaraa maakan (authority) te Atua, a riaon tua – tua ake tebwina – are E a bon tia n anganiia, ao a bure (sinned). Ao man aia makuri aio ao ea reke irouiia anuan ma katein Tatan. E a “ure” mataia (Karikani Bai 3:7). Anuan ma katein Tatan ea rin n aia iango. “Nanoia” (hearts) ngkai ea “aoraki” (perverted) – e “mamana te nano” (deceitful) ao n kan kakaraoa te riaboro (desperately wicked) (Ieremia 17:9).
Aei aron rokon te bure i aon te aba mairoun temanna te aomata, Atam (I-Rom 5:12). Ao boon (penalty) te bure e a bakariira ni kabane: tiaki i bukin ana bure Atam, ma bukina ba ti bon bane ni bure (kibu naba ane).
Ngaira ni kabne, ngke ataei aika uarereke ngaira, ao boni iai iroura te nano mangori ao te nano n kan reireina, kanga aron Atam ma Nei Ewa ngke a moan karikaki. Ma i muina ao ara iango (minds) e a moanna ni kaririaki (influenced) iroun Tatan. Ngaia are, ti bon bure naba imatan te Atua.
Te Rairaki
Nanon taeka n Ebera ao n Kuriiti are e reke iai taeka aika “repent” ao “repentance” bon rairaki (to turn) – ibita kawaim (change direction). Ao te rairannano ae koaua bon aane. Bon te rairaki man te ake ongotaeka nakon te Atua nakon te ongotaeka, tangira ao te rereitaki ma Ngaia.
Te rairannano ni koaua bon te tai are tia ataia ba tia tia n kakaaitaraa te Atua – Ana kawai ao Ana tua aika eti. Ae nanona ba tia boni maama ao n ribaa (abhor) ara bure n kawai, ao arora n kan kairiira i boni roura, ao anuara n kakaaitara. E riai n tia n uruaki nanora ao ni tauraoi, ma Ana ibuobuoki te Atua, ni katoka te bubure, ni katoka te kakaitara ao n aantaeka nakon te Atua ma nanora ao ara iango ni kabane.
Te tai n rairannano bon te tai ae ibitaki iai maiura!
Ngkana tia roko nte tai ae tina rairananora raoi ao e bane raoi nanona iai, ao tina bon nanonna raoi. Tia tauraoi n iterannako maiura ba tina kangai, “Eng, te Uea, e na tauaki Am taeka.” N nanora n rairannano raoi, ao tia bon aoraki ao ni kua n maiura ae buakaka. Ti bon nanonna raraomara ibukin ara bure – ao tia bon tauraoi ao ni kukurei n ibita maiura n akea te tanrikaaki. Tia tauraoi ngkai ba tina “rairaki ao ni toua te kawai are teuana” – Ana kawai te Atua.
Ataakin ba ti riai n ibita anuara ma kateira bon te maneka ae kakawaki ibukin ataakin ba teraa raoi bukini maiura (our purpose in life). Nte tai are tia ataa aei, ao te Tia Karikibai E nangi moanna karikan anuaNa ma kateiNa aika eti (righteous character) i nanora. E na karaoa aei rinanon karinan te Tamnei ae Tabu inanora, are E na anganiira te korakora ba tina kaaitarai ana kariirii Tatan aika ana kairiira nakon te bure.
Te Rairannano Raoi E Roko Man Te Nano
1. Te rairannano e bon riai ni kakamakuri ao n roko mai nanom? Ioera 2:12-13.
TAEKA TABEUA: Te Atua E na boni aki butimaea te rairannano ae rekereke ma ti te kan taraaki – are bon akea te ibitaki ae nooraki. Noora riki te bai ae e taekinna te Atua: “Kam na bon rairaki naba ngkai nako Iu ma nanomi ni kabane, ma te akimamatam, ma te tang, ma te raraoma. Ao kkam na raei nanomi, ao tiaki ami kunikai.”
2. Tao te rairannano man te nano ae koaua e kauka te kawai ni kaaniia ao te rereitaki ae kakamaiu ma te Atua? Taiani Areru 34:18.
3. Te rairannano n tamnei (spiritual repentance) e bon ti kaenetaki nakon te Atua? Makuri 20:21.
TAEKA TABEUA: Te bure (sin) bon kaitaraan (against) te Atua – Bon Ngaia te Tia Karaoi Tua are Ana tua aika a nangi tamaroa ake ti riaon. Te rairannano bon te raraoma ba ti ataia ba tia tia n kaitaraa te Atua ae Tabu ae maiu – ti nangi ribaa kateira n kewekewe (deceitfulness), ni kamoamoa (vanity) ao ni tauti (selfishness) – are nanonaraoi n raraoma ao ti rairaki nakon te Atua ba E na nanoangaira, E na kabaraa ara bure ao E na anganiira te buoka are ti nangi kainanoia ba tina konaa n tokanikai ao ni karikirakea iroura anua Na ma katei Na.
4. Teraa ae e taku Iobi ngke e anaaki mairouna arona ni kamoamoa? Iobi 42:5-6.
TAEKA TABEUA: “Ao ngkai, e a nooriko matau,” e taku Iobi. Ai tiba te moan tai ni maiuna are e a karinanoaki man aron maiuna ni kamoamoa ao ea noora raoi maakan ma korakoran te Atua ae maaka. E a tiba noora uarerekena Iobi ni kabotauaki ma te Tia Karikibai (wareka mwakoro 36 nakon 41). “Ma ngaia ae I ribaai, ao I raraoma i nanoni bubun te tano ma te mannang”!
A taku tabemwaang ba te rairannano bon “noorakin” Ana koaua te Atua, ke tabeua Ana koaua, ao “raoiroim” are ea konaa ni butimaea koaua aikai. Tiaki ae te rairannano. Aei bon te kamoamoa ba aongkoa koa boni “itiaki” (self-righteousness) – ae te bure naba are ko riai n rairannanom mai iai naba.
Ti bane n riai n manga taraira raoi kanga aron Iobi ngke e manga nooria raoi. Ti rfiai n taraira rinanon matan te Atua. Rinanon ara kamatebaia te B’aibara, ao tina nooria ba ti bane n raroa man aki karekea te neboaki (fall short from the glory of) mai roun te Atua (I-Rom 3:23), ao tina kainanoa kabaraan ara bure mairoun Na ao Ana buobuoki.
Tao ngkai ko na kangai: “I a noora manenan te rairannano, ma Nna kanga ni makuriia?”
Te moan, ko riai n ataia ba ko aki konaa ni karika te kanamakin i nanom i boni roum ba ena reke ribaakin am bure ao aroarom ni kakaraoa te bure. E na kangaara ngkane te aomata ni karokoa nte nano n kan rairannano? E na kangaara temanna n ibitaki man tangirana i boni rouna nakon Ana tangira te Atua – ena oti mairouna tangiran te Atua ao tangiran raona? Te nano (desire) aio ena boni roko mairoun te Atua i boni Rouna.
5. Tao Ana raoiroi ma Ana akoi te Atua e kaira temanna nakon te rairannano? (Roma 2:4). Ao Ana taotaonnano ma Ana nanoanga ana kairiko nakon te rairannano? Kibu naba ane.
6. Bon te Atua ae E na anga te nano n rairannano? II Timoteo 2:25. Noora naba Makuri 11:18.
7. E bon taku Iesu ba akea ae konaa n nako i Na ma ti ngkana e “katikaki” iroun te Tama? Ioane 6:44, 65.
TAEKA TABEUA: Man kiibu akana a oti i eta ao ti na kanga n ataia ba ti “katikaki” ke ti “weteaki” iroun te Tama ba tina rairananora? Ngkana ko oota n kanoan am LESSONS ake koa tia ni karaoi ni karokoa ngkai ao ko kakoaua te B’aibara, ao ko kan (want) nakon te Atua ao n ongo Ana taeka (obey), ao nanona ko a weteaki!
E Baraaki te Uaa nakon te Atua
N te tai imwaain okin Kristo ba E na katea Abanuean te Atua ao ni kaoka Ana Tua i bukiia aomata, ao E bon weweteia tabeman aomata ba ana rairananoiia – ba ana anga nanoiia ni kabane, i boni rouiia (voluntarily), nakon te Atua , ngkai. Ae nanona ba ana anga nanoiia ni kabane n akea te manga tan rikaaki ba ea baraaki te uaa.
Aei ae E tangiria Kristo mairoura nte bong aei.
Nte tai are ti rairannora – ti kaotia ba ti taenikai – nakon te Atua ao ti a tia n babititoaki, E na karinna Tamnei Na inanon ara iango. Ao ngkanne E (Tamnei ae Tabu) a moanna ni kakamakuri n aron kairan ara iango ao n aron kairan maiura.
Ma te Tamnei ae Tabu e aki anaa inaomatara n iango i boni iroura (free moral agency). E aki konaa n imanonoira ba ti na karaoa te bai teuana. E na ti kaota te kawai nakon Ana koaua te Atua ao n anganiira te korakora ba ti na karaoa Ana taeka.
Te rairannano bon kaakan am kawai ao n rairaki nakon Ana kawai te Atua. Koa taenikai – ba ko nangi maiuakinna Ana taeka te Atua. Ngkai bon Ana Taeka te Atua te B’aibara, ao e nanonaki ba ti na maiuakinna te B’aibara. E nanonaki ba tina anga nanora ni kabane nakon Ana kairiiri te Atua, n aron ae taekinaki nte B’aibara!
1. Ngkana ti taenikai nakon te Atua ao nanona ba tina karimoaa imwaain baai ni kabane? Mataio 10:37. Ao tao imwaain maiura naba? Ruka 14:26.
TAEKA TABEUA: Te taeka ae “aki tangirai” n ara B’aibara n Kiribati, ke “hate” n te B’aibara n I-Matang n Ruka 14:26 e bon nanonaki iai “e uarereke am tangira” ao e titaboo nanona naba n Mataio 10:37.. “Ngkana e uarereke riki tangiran te Atua nakon tangiran tamam ma tinam . . .”
2. Tao e taraa n kauntaba koaua ikai ma, E bon taku Iesu ba ane e kaaka maiuna ae bubure ni kawai, ao n anga maiuna ke ni mate ibukin Kristo, e na maiu? Mataio 10:39; 16:24-25.
TAEKA TABEUA: E boni taekinna ikai Iesu ba ko na anga maium ma nanom ni kabane n ongotaeka ao ni beku ibukin te Atua. Te rairannano – taenikai nakon te Atua – bon tiaki nanona ba kona kaaki baai aika raoiroi. Te rairannano e boni iai tamaroana (positive). Ko aki ti “mauri” (escape) man ana rekenikai te bure, ae akea tokina, ma Ana kawai te Atua e na kairiko nakon kakab’aia aika a bati nte maiu aio.
Te makuri n rairannano e aki nanonaki iai ba ti na katoka tangiran baai (material things) aika iai n maiura aio. Teraa are Ena taraia te Atua ba aekakira nanora (attitude) nakon baai akanne – ba ngkana ti ukoukorii moa nakon Abanueana ao Raoiroina (Mataio 6:63).
E tangiria te Atua ba ti na toronibai (prosperous) ao ni marurung (III Ioane 2). E tangiria ba ti na kaaki baai aika a buakaka nakoira – ae ana kona ni karika te kangaanga nakoni maiura n tamnei ao n rabata. Te rairannano e na anganiira te konaa ni kabonganai raoi Ana karikibai te Atua rinanon Ana Tua ao Tamneina ae Tabu.
3. Te taenikai nakon te Atua bon te bai ae tina aki bati n iangoia (consider lightly)? Ke tina taraa moa ba itera ra ae tina rootaki iai – ba tina ataiaraoi ba teraa raoi nanon taenikaira nakon te Atua? Ruka 14: 27-30.
Ti na Rairaki Nakon Ana Tua Te Atua
1. Ti na kangaara n kaitiakaki man ara bure – ba tina raoiakinaki ma te Atua? Tao rinanon Ana karea (sacrifice) Kristo ao bwaron raraaNa, are e kamaunaa ara bure ao e kaokiira nakon te Atua? Roma 5:8-10. Teraa ae ti riai ni karaoia ba e na kabonganaaki nakoira Ana karea Kristo? Makuri 3:19.
2. A kaotaki akana a tia ni kabaraaki aia bure ba a kunikaiia n ninira aika mainaina ae a tebokaki n raraan Kristo? Te Kaotioti 7:13-14.
3. Tao e kaotaki nte kunikai ae itiaki, ae raneanea ao ae raoiroi (righteousness) ae E kainanoia te Atua mai rouia akana ana rin nte Abanuea? Te Kaotioti 19:8. Teraa ana taeka te Uea ae Tawita ae e anganaki (inspired) iroun te Atua ba e na kabarabaraa nanon te “raoiroi” – kawakinan Ana tua te Atua? Taian Areru 119:172.
4. Bon Ana tua te Atua are a riai n rairaki nako iai taan bure? Etekiera 18:21-22.
5. Antai akana, e taku Bauro, ana riki n raoiroi i matan te Atua – akana a ti ongoraea te tua ke akana a ira nanon te tua? Roma 2:13. Tao e kamataataa Bauro ba e ngae ngke e kakeaaki are bure man Ana akoi te Atua rinanon Ana karea Kristo, ao a bon kabaeaki Kristian iroun te Atua ba ana kawakina Ana tua? I-Rom 3:31. Wareka naba nikabane te mwakoro 6.
6. Teraa ae e taku Iesu nakon te rorobuaka are e tangira te maiu ae aki tootoki? Mataio 19:16-17. Tao E warekii tua tabeua Iesu ake E kaotia ba E bon taetae i aon Tua ake Tebwiina? Kiibu 18-19.
TAEKA TABEUA: Teuana kanoan aia reirei Kristian tabemwaang n boong aikai ba Iesu e bon ongo n Ana taeka (obeyed) te Atua i bukira – ba ena akea te bai ae tina karaoiia ba ti na tii kakoauaa ba E karaoia i bukira ao ti na kakoauaa ba ara Tia Kamaiu. Ngaia are mirion ma mirion a kakoaua ba te Atua e butimaea Ana raoiroi Iesu ba ara raoiroi, ao n warekiira ba ti raoiroi man ana ongotaeka (obedience) Iesu, ao ngaira ti bon teimatoa ni kakaraoa te bure rinanon riaon Ana Tua te Atua.
Bon te reirei ae nangi raroanako man te koaua!
E aki maiuakinna te maiu ae raoiroi Iesu i bukira. Ti bon aki kainaomataaki man iran nanon Ana Tua te Atua, man maiuakinan te maiu ae raoiroi, man karekean te tokanikai ao n karikirakea maiura n tamnei.
7. Ana tua te Atua kanga te tirotaam (mirror) ae e kaoka tamnei (reflect) ara bure nakoira? Iakobo 1:22-25; Roma 7:7.
TAEKA TABEUA: Ana tua te Atua bon te tirotaam are ti konaa n noora baerakan tamneira (spiritual dirt) – ara bure (sin) – n ara iango ma i nanora. Te tirotaam (te tua) e bon aki bukinaki i bukin te baereka are iroura, ke te kanganga ae na reke man ara bure. Ana makuri te tirotaam – te tua – ba ena kaota te baereka, ba ti na konaa ni karaoa te bai teuana i bukina (raraoma n ara bure ao ni kaitiakaki), ba ena akea maakura (fear), te mwengabuaka, ao man rekenikain te bure – te raurenako man ana kawai Tatan.
8. E boni raoiroi Ana tua te Atua? Roma 7:12. E eti ao e tabu? Kibu naba ane.
TAEKA TABEUA: Ana tua te Atua bon te kawai nakon te rau (peace), te kukurei (happiness), ao te kimareirei (joy). Bon Ana baintangira te Atua nakon te aomata – ba e na kakukureia, e na kairia nakon te maiu ae e onrake nte toronibai (abundant life), nte maiu aio ao nte maiu ae e aki tootoki. Makuri n riaboro (evils) are a rootaki iai botanaomata n boong aikai a bon aki karikaki iroun te tua, ma a riki ngkana e uruakaki te tua!
9. E kangaara Iesu ni kababanea Ana tua te Atua? Mataio 22:36-40. Teraa te taeka teuana ae e konaa ni bootiia tuua nikabne i aana? Ioane 14:15; 15:10; II Ioane 5:6; Roma 13:8-10.
TAEKA TABEUA: Nanon (intent) ao ana kaantaninga (purpose) te Tua ake Tebwiina bon te tangira (love) ba te “Atua te tangira” (I Ioane 4:16). E kaotia nakoira Iesu ba bon uoua maangan Ana tua te Atua. Te moan itera, ba tina kanga n tangira te Atua, are bon nanon moan tua ake aua (first four commandments). Te kauoua n itera, e kaotia nakoira ba ti na kangaara n tangiriia raora nako – aomata ni kabaneia. Nikiran tuua ake onoua (6) e tuangiira aron karaoan nanon aei.
10. E boni berita te Atua ba E na kakabaiaia akana a kawakina Ana tua? Tua Kaua 28:1-14; Nakoia Ibonga 26:1-13. Ao taraa naba Mataio 6:31-33 ao Iakobo 1:25, kabaneana.
TAEKA TABEUA: Ti bon aki konaa ni kantaningaa te Atua ba E na anganiira te kaubwai – ma ti bon konaa ni onimakinna ba E na anganiira baai ake ti kainanoi i bukin maiuraoira – ao tao ni karakai tabeua baai ake ti tangirii, ngkai ti kataia n taai nako ba tina kakukure-Ia.
11. Teraa riki kakabaia ae ana konaa n reke ngkana ti ongongotaeka nakon Ana tua te Atua? Taiani Areru 19:7-11; 119:165.
Ana Wewete te Atua Nakon te Rairannano
1. Teraa te kauring ae E angan Etekiera te Atua ba E na kauringiia iai tibun Iteraera? Etekiera 33:7-11. Ana kawai antai are ana rairaki nako iai aomata ngkana a raira nanoiia? Kiibu 9, 11; Taeka n Rabakau 14:12. E bon tuanga Takaria te Atua ba ena kauringiia naba tibun Iteraera te rairannano? Tekaria 1:2-4.
TAEKA TABEUA: N aron are tia ataia n ara LESSONs aika ti a tia n rinanoi, ba ana boki Etekiera e bon koreaki ibukiia tibun Iteraera n taai aikai (modern descendants of Israel) – are te United States, Britain ao aban Erube ake meang-maeao. Ma, Iteraera n kawai (ancient forefathers) a bon kakaraoa are a taku n mataia ba e raoiroi bukina ba e bon tuai n rairaki aia iango (Ieremia 17:9; I-Rom 8:7-8). Bon akea Tamnein te Atua irouia, ike ana konaa iai n kaitaraa Tatan ao n ongo iroun te Atua. Aei bukina ba e bon tuai ni katauaki te Tamnei ae Tabu nakoiia.
Aroaron Iteraera n kawai (ancient Israel) ao Iuta (Judah) bon reirei aika kakawaki nakoia akana e reke nakoia te Tamnei ae Tabu (Holy Spirit) n boong aikai. Ngkana iai iroum te Tamnei ae Tabu ao kona konaa ni kaota “uaan te Tamnei ae Tabu” are a maneweaki n Karatia 5:22-23. Ma ngkana akea te Tamnei ae Tabu, ao ngaira, n aiaroia, ti na kaotii uaa aika “ana makuri te rabata.” Tabeua makuri aikai a kaotaki n Karatia 5:19-21. Ngaira nikabaneira bon buure ba ti ririaon (transgress) Ana tua te Atua aika tabu, aika eti ibukin te tamnei.
A bon teimatoa aomata ni kakaraoi makuri aika e taneai te rabata ni kakaraoia. Ao te aonaaba ni kabuta ea kana uaana ae te tatabeianga ao te nananokawaki ba ai muin uruan Ana tua te Atua.
2. Teraa te rongorongo are E tuanga te burabeti ae Ioane te Atua ba ena tataekinna nakoia kaain Iutaia? Mataio 3:1-8. Noora riki kiibu 2 ao 8.
3. Teraa Ana rongorongo Iesu man moan uakinan tataekinan Ana euangkerio (Ministry)? Mareko 1:14-15; Mataio 4:17; Ruka 13:1-5. A bon kabaeaki Ana Reirei Kristo ba ana tataekina naba aei? Mataio 10:7. E bon taekinna Iesu ba taekan te rairannano ena bon tataekinaki nakoia botanaomata ni kabane? Ruka 24:46-47.
4. N bongin te Bentekota, ngke e kabaroaki (poured out) te Tamnei ae Tabu i aoia Ana Reirei Kristo (Makuri 2:1-4), te rongorongo ra ae E tuanga Betero te Atua ba e na taekinna nakoia aomata ake ikotaki i Ierutarem? Makuri 2:37-38. E bon teimatoa Betero n tataekinna te rairannano? Makuri 3:19.
TAEKA TABEUA: Tataekinan te rairannano bon ana kibu-ni-koora Ana Ekaretia te Atua (Church of God) n boong aikai.
5. E kaotia te B’aibara ba bon akea ae tiku (no exceptions) ba ti bane n iai burera (have sins) are ti riai n rairaki mai iai? I Ioane 1:8-10; Roma 3:23; 5:12; Te Minita 7:20.
TAEKA TABEUA: A maiti aika a taku ba a bon maiuakina te maiu ae raoiroi ao kanga bon akea te buakaka are a tia ni karaoia ngaia are e bon karako te bure are a tia ni karaoia ao are ana rairaki mai iai. Ma e taku te B’aibara ba TI BANE NI BURE! Akana a taku ba a bon aki bubure a bon karaoa te bure are te kakan-eti (self-righteousness)!
6. E bon taku te Atua ba E tangiriia aomata ni kabaneiia ba ana rairii nanoiia? Makuri 17:30.
7. Teraa ae e a kataua temanna ngkana e a bon rawa n raira nanona? Roma 2:5. Teraa ana kauring (warning) Iesu nakoia akana a rawa n raira nanoiia? Ruka 13: 3, 5. Teraa rekenikaiia ngkana a bon rawa n raira nanoiia? Roma 6:23; Te Kaotioti 20:15; Maraki 4:1, n aia B’aibara Boretetanti, ao Maraki 3:19 n aia B’aibara Katorika.
TAEKA TABEUA: Ana tua te Atua bon te kawai nakon te rau ae akea tokina (eternal peace), te kukurei ao te kimareirei. Ngkana tao te Atua E kariaia ba E na anga te maiu ae akea tokina nakoiia akana a kan kakaaitara n taai nako; a bon rawa n kan raira nanoiia; a bon aki karikirakea mauia ae raoiroi; ena bon akea te bai ae ana konaa ni uotia ba ti te nanokawaki ae akea tokina ao te tatabeaianga ae akea tokina nakoia ma aomata ni bane. Ngaia are te bai are E na konaa ni karaoia te Atua ae moan te akoi i bukiia aomata ni kabaneia E na aki kariaia ba ana maiu n aki toki akana kakaaitara. Naakai – a bon aki konaa n ibita nanoia – ana bon anganaki rekenikain te bure are te mate ao ana akea rabataia (cease to exist) n aki totoki. Ti akana a raira nanoiia ao n ongotaeka nakon te Atua aika ana bungiaki nako nanon Ana Utu te Atua ae mimitong ao ni maiu n aki totoki.
Tarai Ngkami man te Rairannano ae Aki Koaua
Kiibu man te B’aibara are ti a tia ni kamatebaia a bon kaotia ba te rairannano bon te kawai ae kainanoaki nakon te rin n Abanuean te Atua. Tia ataia ba te rairannano bon tiaki ti ara kanamakin. Ma bon kanoan ara iango (mind) ao ara kanamakin (emotion). Bon ara kanamakin are tia ataia ba ti a tia n iango, n taetae ao ni maiuakinna te maiu ae bon kakaaitaraa Ana tua te Atua ao are ti riai n katokiira mai iai.
E ngae n aane ao boni iai akana a taku ba a boni konaa ni butimaeaki iroun te Atua ngkana a aki rinanon te rairannano. Tina nooria ba e aera ngkai e boni kangaanga (impossible).
1. A boni konaa aomata n neboa te Atua, ni taekinna (acknowledge) ba boni Ngaia te “Uea” (Lord), ma a boni aki karinaki n Abanuean te Atua? Mataio 7:21. E na kangaara temanna ae e nebo Ia, ma e aki bungiaki iroun te Atua n Ana kauaoki Kristo? Mataio 15:7-9. Ao antai ngkanne ae e na butimaeaki nako nanon Abanuean te Atua? Mataio 7:21, kabanean te kibu.
TAEKA TABEUA: Noora riki Ana taeka Kristo ibukiia akana a kan nebo Ia ma a aki kan karaoa nanon Ana taeka te Atua: “A matebuaka n taromauriai, ba kanoan aia reirei bon tiaki Au tua ma bon aia taeka aomata. Kam tinanikua ana Tua te Atua ba kam na taua aia katei aomata. Ai rabakau ra ngkami ni kaki ana tua te Atua ba kam na kamatoai oin ami katei ni kawai!” Mareko 7:7-9, n aia B’aibara Katorika.
Te iriko ma te raraa (te aomata) e bon tangiria ba e na karaoa riki te bai teuanna nakon ae e na anga nanona nakon te Atua. Ana iango n aomata (Ieremia 17:9; Roma 8:7-8) e nangi kaitaraa te iango are e na taenikai nakon te Atua. N Ana tai Kristo ao naake a araniia ba a “matoatoa” nte onimaki a bon karinna aia tua ma aia katei n onea muin Ana tua te Atua. Man te tai aane ao a tia n taku ba ea boni “bane tain” Ana tua te Atua, ao a bon mamanaiia n aia iango are a bon konaa n reke irouiia te kamaiuaki (salvation) ngkana a ti kakoauaa ba Kristo, ae akea Ana bure, bon aia Tia Kamaiu.
Aomata a bon kakan eti n taai nako, ma e bon aki kan kakaraoa ae eti! Ngaia are kona ongoongo mairouia: “Eng, ma ngkai I taraiia” – a karimoa aia koaua nakon are nte B’aibara. Ngkana e “taraa n eti,” ke e “taraa n riai,” irouiia ao ana butimaea ba aia tua. Te makuri aei bon te kakan eti (self-righteous). Ao ti bon ataia ba te kawai ra ae ena kairiira nako iai te kakan eti (Taeka n Rabakau 14:12; 16:25), ma tii ngkana ti noora kaairua te makuri aio ao ti rairaki mai iai.
Ao teuana riki te aro are e mamanaia iai botanaomata Tatan, ae iai irouna korakoran te eea (“the prince of the power of the air”), ba ana aki kakoauaa te rairannano (repentance) ma te kamaiuaki (salvation), bon rinanon te beretenia (penance). E bon kaotia te B’aibara ba bon akea ana makuri (no amount of work) te aomata ae ena konaa n karika (can bring about) kabaraan te bure (forgiveness of sin). Aia karea kaain te O-Tetemanti e bon aki kabaraa aia bure. Bon makuri aika a katea ke ni kakaota tamnein te kabane n karea ibukin te bure – Iesu Kristo – are E na roko n taai riki imwaaia ba E na mate ibukin aia bure botanaomata (Ebera 9:9-14; 10:4-10).
Bon akea te anga ae ti na konaa iai ni kamaunai ara bure. Te moromoro (beads), te beeba ae kaota baran am bure (indulgence), te akimatamtam (fasting) ke kamarakan rabatam (afflicting one’s flesh) ana bon aki kabuaa am kanamakin (guilt) are ko boni bure. Akea ae ena konaa ni birinako ma tuaan (penalty) te bure – te mate ae akea tokina – tao ngkana e bon kamarakia ibukin ana bure. Bon ti Ana karea Kristo ae ena konaa ni kabarai tuaam. Ao ti te anga ae ena konaa ni kabonganaaki te karea aane ni kamaunai am bure bon ti rinanon butimaeana, n rairaki man maium n aki ongoongotaeka, ao n moanna maium n ongo n Ana taeka te Atua. Aio raoi nanon te rairannano!
2. Teraa ae taku Itaia ibukin te kakaneti (self-righteousness)? Itaia 64:6, n aia B’aibara Boretetanti; Itaia 64:5, n aia B’aibara Katorika. Ao teraa ae E taku Iesu ibukiia akana a “taku i nanoia ba a raoiroi”? Ruka 18:9-14.
3. Teraa ana taeka te Abotoro Bauro i bukin boong n kaitira ae ngkai (today)? II Timoteo 3:1-5. Noora raoi te kibu 5 n aia B’aibara Katorika.
TAEKA TABEUA: A maiti aomata a taku ba bon kaain te aro (religious) ngaiia – a naanako n taromauri – kanga iai irouiia “maiun te atua.” Ma, n aron a taku kiibu aikai, a boni onrake n aron ao katein te aonaaba ngkai – te “aonaaba ae buakaka aei” (I-Karatia 1:4). Aei bon tiaki te rairannano ae tabu.
E tangiria te Atua ba tina bon rairaki man te kawai ae ti nako iai. E tangiria te Atua ba ti na rairananora man toutouan te kawai ae ti taku ba e eti – ti na rairaki ao ni toua Ana kawai te Atua n aron ae e kaotaki nte B’aibara!
4. Teraa riki ae e taekinna te Atua i bukin te aonaaba aio ae ti bon rekereke ma ngaia? I Ioane 2:15-17. Teraa ae ti riai ni karaoia i bukin te aonaaba aio? Te Kaotioti 18:3-4, n aia B’aibara Boretetanti; Room 12:2.
TAEKA TABEUA: Aei bon te moan maneka nakon te kamaiuaki (salvation). E tuangiira te Atua ba ti na otinako man te aonaaba aio ao ni kaaki buakakana. Ngkana ti kaaki kateina aika a kaaitaraa kaktein te Atua, ao ti na rikirake riki ni katotonga Kristo ao ni kariaia te Tamnei ae Tabu ba E na kaboua ara iango (minds).
5. Teraa ae ena riki man rawawatan ao aron ana “rairannano” te aonaaba aio? II Korinto 7:10, kabaneana. Ma teraa aekan rawawata ibukin te bure ae E na butimaea te Atua, ao e na kairiko nakea? Kibu 9, ao moan te kibu 10.
TAEKA TABEUA: Kanga e bon kaoauaaki irouiia aika a maiti ba ngkana ko raraoma teutana i bukin am bure aika ko a tia ni karaoi – n akea raoi te ibita ni maium – bon kawain te rairannano ao te kamaiuaki.
E taku te Atua ba te aekan “rairannano” aei e bon aki butimaeaki ao e na bon kairio nakon te mate!
Te rairannano raoi bon tiaki am kanamakin ke rawawatam n tii te tai moa ngkai (temporary). Te rairannano raoi – rawawatan Kristo – bon te rairaki ae banin n aron ara iango (minds) ao n ara makuri (deeds).
Ana Rairannano Mote
1. Te anua ra ae E kakaea te Atua iroun te aomata temanna ma temanna? Itaia 66:2; Taiani Areru 25:9.
2. Te aekan aomata ra Mote? Warekaia Iteraera 12:3. Ngkai E a ataia te Atua ba te aekan aomata ra Mote, teraa Ana kantaninga i bukina ibukiin aia aki ongotaeka Iteraera? Te Otinako 32:9-10.
3. Tao iai angin te kan kamoa iroun Mote (ae ririki naba nakoira) ngke e tuangaki iroun te Atua: “Nna karika te botanaomata ae korakora mairoum”? Teraa ana kanamakin? Kiibu 11-13. Tao boni ngaia (Mote) ae e karika te Atua ba E na ibita Ana iango? Kibu 14.
TAEKA TABEUA: Te nanorinano (meekness) bon tiaki te ngore (weakness), n aron a taku aomata. Bon kaitaraan te kamoa (arrogance), te kamoamoa (vanity) ao te kakaneti (self-righteous). Te nanorinano bon anuan temanna ae rairannano ao n ibitaki. E bon nanorinano Mote, ma e bon aki ngore (weak). E boni korakora, n rabatana ao n maiun tamneina.
Mote, ae ea ibitaki, e tabe riki ibukin maiuraoia aomata nakoina. Ao e nangi tabe riki ma aran te Atua ae tabu. Aron maiuna e bon karimoaa moa te Atua (Warekaia Iteraera 14:11-20 – warekii raoi kiibu aikai).
4. Ma e bon naananorinano ao n mamanei Mote? Teraa ae e taekinaki n Makuri 7:22 i bukin Mote? Man te moan, tao e taku Mote ba e boni konaa ni kaotinakoia Iteraera n oin korakorana? Kiibu 23-25. Teraa ae E karaoia te Atua ba E na kamangoria? Kiibu 26-30.
TAEKA TABEUA: E bon reireiaki Mote n aia rabakau ni kabane I-Aikubita, ao bon kaain ana komete Barao. E bon tabekaki (adopted) iroun natin Barao te aine (Makuri 7:20-21; Te Otinako 2:10), ao e “riki ba te aomata ae bati ni konabai nte taetae ao nte makuri.” E taku ngkoa ba e bon konaa ni karaoi baai i boni rouna.
Ma te Atua E a kataia ni katoka arona ni kamoa. Ngke e nangi korakora ana kamoamoa ao e a oreaki ni karinanoaki. Bon te Atua ae e karikia ba ena birinako nakon te rereua ba ena makuria rairan nanona. Nte rereua, nte maan ae 40 te ririki, ao e bon reiaki iroun temanna ae e bon kinaa te Atua ae koaua (Te Otinako 2:15-21; ni kabane Mwakoro18).
Ngke ea riki Mote n nanorinano ao ni mamannei, ao te Atua E kaotia nakoina ba e boni konaa ni kaotinakoia (deliver) Iteraera. Ma ena karaoia rinanon maakan (power) te Atua ao tiaki n korakorana!
Tao tia bon tia ni nooria inanoni maiura ba bon akea ara konaa ao ti kainanoia ba ti na taraa te Atua i bukin buokara – n aron are e karaoia Mote, Iobi, Taniera, Bauro ao maane ma aine aika a maneweaki nte B’aibara.
Ana Rairannano te Uea ae Tawita
Ana rairannano te Uea ae Tawita bon te katotoo teuana i bukin temanna ae boni rairaki man ana bure. Ao iai teuana ana bure e nangi ataaki riki i buakon ana bure riki tabeua. E kaitataana (lusted) Nei Bateteba, buun Uria, temanna ana kaaben n ana taanga ni buaka. E wene ni bure (adultery) ma ngaia. Ao e karika Nei Beteteba ba e na bikoukou. Ao ngke e kataia ni karabaa bukinana, e kataia ni kamanea Uria ba e na nooraki ba boni ngaia taman te teei (noora II Tanuera 11).
Ngke e aki makuri ana kaamamane aio ao e a baereia Tawita ba e na katukaki Uria imwaaia ana taanga ni buaka aiana, ao ena kitanaki ba e aoria n tiringaki. I bukin ana makuri aio ao Tawita e riki ba te tia tiritiri (murderer) i matan te Atua (II Tamuera 12:9). E nangi korakora ana bure aio!
Ma ngke e a namakinna korakoran ana bure aio, ao e nangi raraoma ibukin ana bure aika maiti, ao ni kaotia ba e boni bure: “Ao e taku Tawita nakon Natan, I bure nakoni Iawe” (kibu 13). Raraomana ao rairannanona ni koaua i matan te Atua e boni katiteuanaaki ma Iehova. Taekan te Taramo/Taian Areru 51 e boni kaota tabeiangan Tawita n ana bure aika maiti.
1. E kataia Tawita ni kaeta (justify) ke ni kabebetea ana bure? Ke e boni kakoauai (confess them)? Taramo 51:1-3.
2. Teraa ae e butiia iai te Atua Tawita ba E na karaoia i bukina? Kibu 2, 7. Kabotaua ma Itaia 1:16-18.
TAEKA TABEUA: Te utoba (Hyssop) bon te aroka ae kakateboaki inanon te raraa ao e ioioaki nte eea (Tua-Kaua 14:4-7; Te Otinako 12:22) ba ena kaota kabaraan buure. E boni bubuti Tawita kaitiakan tamneina ao kabaraan ana bure.
3. E boni kaotia (admit) Tawita ba e maiti ana bure? Taiani Areru/Taramo 51:9. E boni kaotia ba nanona (attitude) e bon aki itiaki i matan te Atua? Kibu 10.
4. Ngke e a tia ni kaotii ana bure Tawita, e baka n boobaraaki i matan te Atua ba e na nanoangaaki? Kibu 1.
TAEKA TABEUA: E aki kan kauarerekea ke e na kabebetea ana bure Tawita. E aki kataia ni kabarabaraa etina. E aki kataia ni karabaa. E aki kataia ni taekinna ba tiaki te oi ni bure. Ao e bon aki bukiniia (blame) tabemwaang n ana bure.
Ma e boni ribaa te bai ae e a tia ni karaaoi ao e baka ni wene ni boobaraaki i matan te Atua ao ni bubutia Ana akoi ma Ana nanoanga te Atua. E kaoti baai ake e a tia ni karaoi, e kaotia ba te aekan aomata ra ngaia, ao e butiia te Atua ba E na kaitiaka tamneina.
Aei te nano ae e riai n iai i roura ngkana ti raraoma i bukin ara bure.
Tawita bon temanna i buakoiia kaain te O-Tetemanti are e anganaki te Tamnei ae Tabu i roun te Atua (kibu 10-11; I Tamuera 16:13), ba Tamnein te Atua e bon tuai n tauraoi ba ana anganaki botanaomata nako (Ioane 7:38-39), ma ti nakoia akana E weteia te Atua i bukin tabeia are a tuangaki i roun te Atua.
E ongotaeka nakon te Atua Tawita ao e tokanikai i aon ana bure rinanon maakan (power) te Tamnei ae Tabu, e ngae ngke e boni “babaka” tabetai. “Ba itiua bakan te aomata ae raoiroi, ma e a manga teirake . . . . (Taeka n Rabakau 24:16, n aia B’aibara Boretetanti).
Ngaia are Tawita – ae “ai aron nanon te Atua” (Makuri 13:22) – ae i aon kawaina, n okin Kristo, n kautaki (resurrected) ao ni bungiaki (born-again) nako nanon Ana Utu te Atua (God’s Family) ba Natin te Atua (as a Son of God), ao e na uea i aoia Iteraera (Ieremia 30:9).
Te Rairannano n Taai Aikai
Ae e na kaotaki inano, nte taetae n I-Matang, bon ana rairannano teuae Herber W. Armstrong, te Pastor General ngkoa nte Church of God, ao e anaaki rongorongona man ana Autobiography.
"After the flash depression of 1920 had plunged all my major advertising clients into receiverships, sweeping away the publisher's representative busi ness in Chicago, I hung grimly on for two years. It was futile.
"What I totally failed, then, to realize was that God was beginning to deal with me, to strike me down, to take away the 'idols' of business ambi tions, and set me in His work for a very special mission. Jonah tried to escape on a ship from a mission of God. Isaiah protested he was unworthy. Jeremiah argued he was too young. Paul had to be knocked down. But it required several knock downs to deflate me and wean me from a love of this world. "It was bewildering-utterly frustrating! It seemed as if some mysterious, invisible hand was just disintegrating every business I ever started!
"That was exactly what was happening! The hand of God was taking away every activity on which my heart had been set-the business success before which shrine I had worshipped. This zeal to become important in the business world had become an IDOL. God was destroying the idol. He was knocking me down-again and again! He was puncturing the ego, and deflating the vanity.
"I had been beaten down. God had brought that about-though I didn't realize it then. This made surrender less difficult. Repeated business reverses, failure after failure, had destroyed my self-confidence. I was broken in spirit. The self in me didn't want to die. It wanted to try to get up from ignominious defeat and try again to tread the broad and popular way of vanity and of this world. But now I knew that way was wrong! I knew its ultimate penalty was death. But I didn't want to die now!
"It was truly a battle for life-a life and death struggle. In the end, I lost that battle as I had been losing all worldly battles in recent years.
"I told God I was only a burned-out hunk of junk. In final desperation I threw myself on His mercy. If He could use my life, I would give it to Him-not in physical suicide, but as a living sacri fice, to be used as He willed. It was worth nothing to me any longer.
"Jesus Christ had bought and paid for my life by His death. It really belonged to Him, and I told Him He could have it!
"From then on, this defeated no-good life of mine was God's. I didn't see how it could be worth anything to Him. But it was His to use as His instrument, if He thought He could use it.
"It was humiliating to have to admit my wife had been right and that I had been wrong, in the most serious argument that ever came between us.
"It was shocking, disillusioning, to learn, after intensive study of the Bible for the first time, that what I had been taught from a child in Sunday school was, in so many basic points, the very oppo site of what the Bible plainly states!
"I had argued. I commanded her to stop this ridiculous nonsense. I had said she was crazy!
"Finally I entered into an intensive study of the Bible for the first time in my life. I was determined to prove she was wrong, for her new belief and practice was contrary to the orthodox teaching of the large denominational churches that call them selves Christian. My study started early mornings, lasted often until 1:00 or 2:00 a.m.
"But to my utter disappointment and astonish ment I found that the popular church teachings and practices were not based on the Bible. They had originated, as research in history had revealed, in paganism.
"The opening of my eyes to the truth brought me to the crossroads of my life .... It meant the final crushing of vanity. It meant a total change of life! It meant real repentance, for now I saw that I had been breaking God's law. I had been rebelling against God. It meant turning around and going the way of God-the way of His Bible-living according to every word in the Bible, instead of according to the ways of society or the desires of the flesh and of vanity.
"It was a matter of which way I would travel for the remainder of my life. I had certainly reached the crossroads! In final desperation, I threw myself on His mercy. If He could use my life I would give it to Him.
"This utter surrender to God-this repen tance ... was the most bitter pill I ever swallowed. Yet it was the only medicine in all of my life that ever brought a healing!
"For I actually began to realize that I was finding joy beyond words to describe in this total defeat. I had actually found joy in the study of the Bible in the discovery of new truth heretofore hidden from my consciousness. And in surrendering to God in complete repentance, I found unspeakable joy in accepting Jesus Christ as my personal Sav iour and my present High Priest.
"Somehow I began to realize a new fellowship and friendship had come into my life. I began to be conscious of a contact and fellowship with Christ, and with God the Father.
"When I read and studied the Bible, God was talking to me and now I loved to listen! I began to pray, and I knew that in prayer I was talking with God. I was not yet very well acquainted with God. But one gets to be better acquainted with another by constant [daily] contact and continuous conver sation." This was the experience of deep, heartfelt repen tance Mr. Herbert W. Armstrong went through, as recorded in his Autobiography.
Koa Bon Tia n Raira Nanom Ni Koaua?
Ko a tia n roko n te tai teuana n maium are koa kan kaaka te maiu are e kakaaitaraa te Atua ao ko kan anga maium nako i Na?
Ko a tia n roko n te tai are ko bon taraiko raoi n aron ae E taraiko naba te Atua?
Ko a tia ni kabotaua maium ma Tua ake Tebwiina, are e karababaaki nanona n Ana Taeka te Atua, ao ko noora itera nako ake ko kabaka iai? Ko tauraoi ni kawakin ni kabane Ana tua te Atua?
Tii ngkana ko konaa n taraiko n aron Iobi ngke e bon taraia; tii ngkana ko a tia n tang nakon te Atua ba kona nanoangaaki n aron are e karaoia Tawita; tii ngkana koa moanna n ibita anuam, am iango, kateim ma kawaim ae ko mamaiuakinna; tii ngkana koa bon kan kaaka maium ni kawai; tii ngkana koa tia n rairananom mai i nanom; tii ngkana koa tia n raira aron maium; tii ngkana koa a tia ni karaoi baai aikai, ao e na mataata man te bai ae koa tia n ataia man ara reirei aio ba ko bon tuai n moanna n maiuakinna te maiu n Kristian!
Noora te bai ae e taekinna te Abotoro Bauro n II Korinto 13:5: “Tirotiroi aroma, ba kamonimaki ke kam aki. Kam na bae n namakinna ba [E] maeka Kristo i nanomi. Ngkana kam aki, ao e oti ba kam konaki n ami tai ni kataki” (man aia B’aibara Katorika). Te burabeti are Ioane e tuangiia Baritaio ma Tatukaio ba ana “Kaotia n ami makuri ba kam rairi nanomi ni koaua” (Mataio 3:8).
Kona kangaara n taraiko raoi? Ko na kabotaua maium, am iango, am taeka ao am makuri nako ma Ana Taeka te Atua.
Ana taratara te Atua e mena i aoia akana iai tamnein te nanorinano ao te benetenia irouiia – akana a ruru n maaku i matan te kabaang ae uaitera wiina ae Ana Taeka. Te Atua E bon kinaa te nano ae rairaki – te nano ae uruaki, ae kakaea te nanoangaaki ao kabaraan ana bure. E na boni karietaa akana a rairaki man makuri ao aroaro ake a nooraki n Ana Taeka ba buure (sin).
Te rairannano ni koaua e bon tangira ibitan kawaim ae koaua (permanent change). Bon nanom ni koaua are akea te manga rairaki mai iai. E bon tiaki te bai are koa tiba iangoia ngkai, tiaki nanom ae aki tei maan (temporary), tiaki te bai ae e rootaki nanom n tain aia “wewete” botaki n aro (revival meetings). Koa ataia ngkai ba bon te bai ae nano nanona ao e rawata arona!
Ko a tia n rairananom ki koaua?
****************************************************************************** *****************************************************************************************************************