62

De Chinese bemanning

De Chinese bemanning verblijft op het voor- en achterschip. De verhouding met de Nederlandse officieren is altijd correct maar afstandelijk. De relaties zijn uitsluitend beperkt tot het werk. De voorpiek is hun privé domein, waar de Nederlandse officieren nauwelijks komen en dan alleen voor technische inspecties. In het halfdonker wordt daar ieder avond Mahjong gespeeld. Een muffe, bedompte lucht bepaalt de sfeer, waarin tientallen leden van de Chinese bemanning samenhokken. Waslijnen met wasgoed zijn gespannen tussen de stapelkooien. Het is een besloten leefgemeenschap aan boord, ontoegankelijk voor niet ingewijden.

Mijn steward heet Lie en hij is de hutbediende van de kapitein en van de radio-officier. Hij zorgt voor de was, het schoonhouden van de hutten en het aandragen van drankjes en snacks op bestelling. Hij maakt deel uit van een groep hutbedienden, die onder leiding van de Chief Steward, verantwoordelijk is voor de de gang van zaken in de messroom. Verdeeld over dek-, machine- en civiele dienst heeft de Straat Malakka meer dan 70 Chinese bemanningsleden. Ze zijn allen gecontracteerd in Hongkong via wat zij de kongsi noemen: een organisatie die bemiddelt tussen reder en werknemer.

Lie is afkomstig uit Canton en vertelt me zo nu en dan iets over zijn familie, medeopvarenden en de gang van zaken in de midscheeps en achteruit. Om hun gages aan te vullen houden ze zich strikt georganiseerd bezig met internationale smokkelactiviteiten. Een plaats aan boord van een KJCPL schip is geld waard. Het soort smokkelwaar hangt af van welke continenten op het vaarschema voorkomen. Zuid-Amerika, Afrika, India en Australië hebben diverse afzetmogelijkheden, die niet voor alle artikelen hetzelfde zijn. Een kwestie van vraag en aanbod. De verantwoordelijkheid voor de business tijdens de reis ligt bij de Number One (machinedienst), de bootsman (dekdienst) en de Chief Steward (civiele dienst). De Nederlandse officieren zijn officieel niet op de hoogte en mochten ze iets verdachts opmerken, dan wordt er van ze verwacht dat ze even een andere kant opkijken. Het is een stilzwijgende overeenkomst waar alle betrokkenen zich aan houden en zolang het systeem niet te veel problemen oplevert, hebben alle partijen er vrede mee.

De KJCPL  kan zo beschikken over goedkope arbeidskrachten, de Chinese bemanning heeft een soort varende “toko” en de Nederlandse officieren varen de schepen veilig en efficiënt naar de diverse bestemmingen tot genoegen van de KJCPL en Chinese bemanning. Na een succesvolle reis worden de officieren in Hongkong onthaald op een gezellige en uitgebreide Chinese Chow, waarbij de Number One, Bootsman en Chief Steward als gastheren optreden en die de goodwill tussen Chinezen en Nederlanders bevordert. Vely funny! You happy, me happy too. Yamsing (Proost).

Dat er nu en dan interne conflicten en spanningen waren, werd mij duidelijk toen ik tijdens de oversteek van Kaapstad naar Singapore op een middag in de gang naar mijn hut twee worstelende Chinezen op de vloer tegenkwam, die elkaar kennelijk naar het leven stonden. Onder lag de elektriciën en daar boven op de chief steward. De elektriciën leek het onderspit te delven.

Terwijl ik naar ze toe liep, zag ik de elektriciën een grote schroevendraaier uit zijn overall trekken, waarmee hij aanstalten maakte de chief steward naar de andere wereld te helpen. Voor het zover kwam, greep ik zijn pols vast en trok de schroevendraaier uit zijn hand. Mijn inmenging viel niet direct in goede aarde. Ze waren door het dolle heen en hun agressie leek zich nu tegen mij te gaan richten. Ze kwamen pas tot bezinning, toen ik ze vertelde dat ik het gebeurde aan de kapitein zou moeten melden. In de kapiteinshut kregen ze een flinke uitbrander en daar bleef het bij. Waarom zij hadden gevochten, werd niet duidelijk. Dat ging ons als Europeanen niets aan.

Zonder mijn ingrijpen, zou het er somber voor de chief steward hebben uitgezien. Als hij al dankbaar was voor mijn interventie, dan liet hij dat niet blijken. Hij bleef net zo ondoorgrondelijk als voorheen. Hij was een voormalige politieagent  uit Hongkong en niemand aan boord begreep hoe hij aan zijn functie van chief steward was gekomen. Geheimen van de Kongsi?

63

Index