Werenfried van Straaten

Inleiding

Werenfried van Straaten is en blijft een fenomeen. Ik geloof dat niemand daaraan kan twijfelen. Dat is iets anders dan zeggen dat je ook niet aan de man zelf kan twijfelen. Dat deed tot voor enige tijd bijna niemand. Dat doet tegenwoordig bijna iedereen. De belangrijkste reden voor dit laatste is dat onomstotelijk vaststaat dat hij zich aan minstens één jonge vrouw vergrepen heeft. Mede gezien mij uit zeer betrouwbare bron bekende verhalen is het zeer wel mogelijk dat het niet bij die ene persoon gebleven is. 

Eerst nog even dat fenomeen en Werenfrieds onbetwijfelbaar enorme capaciteiten. Hij heeft Oostpriesterhulp niet alleen opgericht maar ook groot gemaakt. Hij heeft voor ontelbaren heel veel betekend, materieel en moreel. Hij was onvermoeibaar. Zo kan ik nog wel even doorgaan met de superlatieven. Vandaar dat niemand minder dan de aartsbisschop van Keulen, Joachim Meisner, hem in 2003 nog ‘een reïncarnatie van Christus’ noemde. Vandaar ook dat zijn proces van zaligverklaring (de op één na hoogste 'onderscheiding' in de katholieke kerk) al spoedig na zijn dood in datzelfde jaar, 2003, in een vergevorderd stadium was. Dat alles veranderde toen er een jaar of 7 later her en der wat aapjes uit mouwen kropen. Vervolgens duurde het nog meer dan 10 jaar dat de zaak, zoals dat gaat, opeens helemaal omdraaide en de man 'helemaal fout' zou zijn. 

Hoe fout Werenfried volgens de publieke opinie zou zijn, ontdekte ik in de zomer van 2024 tijdens een kleine nostalgische trip naar de plek waar ik in mijn jeugd vaak geweest was: Tongerlo. In de boekhandel van de abdij, vroeger een en al Werenfried, was geen boek van de man meer te bekennen. En op mijn vraag naar de reden, verslikte de verkoopster zich zowat in haar antwoord. Dat ik die naam überhaupt durfde uitspreken! 

Dat Werenfried niet de halve heilige was waarvoor hij gedurende lange tijd in kerkelijke kringen doorging, was al veel langer bekend. De bekendste illustratie hiervan is het uitgebreid dossier dat het tijdschrift Humo in december 1981 onder de titel Het Spekpaterschandaal publiceerde. Hoewel te suggestief en ook te negatief, raakt het niettemin een snaar. Belangrijkste geluid van die snaar: Werenfried was ontzettend rechts, altijd geweest ook. Vergeet niet: Humo publiceerde dat verhaal in 1981, dat was niet lang na het hoogtepunt van Internationaal Links. Iedereen die in het verleden ook maar even aan de andere kant had gestaan, was verdacht. En aan de andere kant had Werenfried gestaan, zonder twijfel!  

Dat is overigens niet de reden dat Werenfrieds naam sinds de Coronatijd te grabbel ligt. Dat is misbruik. 

Begin 2021 verscheen in Christ & Welt, een bijlage van Die Zeit, een artikel waarvan de strekking niet mals was - en ook niet ontkend kon worden. Kern ervan: al meer dan tien jaar was bij Kerk in Nood, de opvolger van Oostpriesterhulp, bekend dat Werenfried in 1973 geprobeerd had een jonge vrouw aan te randen. Het verhaal was dermate geloofwaardig dat Kerk in Nood een schadevergoeding betaald had. Dit bleef echter onder de pet tot Christ&Welt de correspondentie tussen een Duitse hulpbisschop en een Vaticaanse Curiekardinaal publiceerde. Daaruit kwam naar voren dat Werenfried maar liefst vier vergrijpen 'tegen de katholieke moraal- en zedenleer evenals de katholieke sociale leer' had begaan. Naast seksueel wangedrag waren dat: mateloosheid in de levenswandel, 'ernstige tekorten' in de manier van leidinggeven en 'gevoeligheid voor fascistoïde ideeën'. Vanwege al deze 'zonden' was het proces van zaligmaking gestopt. Maar de redenen daarvan werden niet openbaar gemaakt, alleen verzwegen. Het werd stil rond Werenfried. Tot het moment dat Christ&Welt met dat artikel kwam dus.