Antracyclines

Werkingsmechanisme:

Antracyclines (antracyclinederivaten) vormen complexen met DNA en remmen daarmee de nucleïnezuursynthese (DNA en RNA) en de mitose. Daarnaast remmen ze het enzym topo-isomerase II (idarubicine, mitoxantron en in mindere mate pixantron). Dit resulteert in DNA-breuken.

Bekende bijwerkingen:

Cardiaal

Antracyclines (doxorubicine, daunorubicine, adriamycine, epirubicine, idarubicine, amsacrine, mitoxantrone) behoren tot deze groep van cytostatica en kunnen de hartfunctie nadelig beïnvloeden. Bij een cumulatieve dosis van 550mg/m2 is er 5% kans op een klinisch significante cardiotoxiciteit. Let wel, pre-existent verminderde hartfunctie (cardiomyopathie obv van ischemie, amyloid stapeling of langdurige hypertensie) maakt het hart gevoeliger voor de toxische werking van antracyclines. Daarnaast heeft ook radiotherapie op het mediastinum (zoals frequent toegepast bij de behandeling van M. Hodgkin maar ook mammacarcinoom) een extra nadelig effect op de hartfunctie.

In principe hanteren we een maximale cumulatieve dosis van 450 mg/m2.
Als een patiënt eerder mediastinale radiotherapie heeft gehad, bedraagt dit 350 mg/m2.

Zie www.bccancer.bc.ca/hpi/drugdatabase voor de omrekeningsfactor voor andere antracyclines dan doxorubicine.

Vuistregels:

1. EF bepalen bij iedereen > 40 jr en/of cardiale risicofactoren

2. Anamnese tav eerdere radiotherapie of chemotherapie goed uitvoeren

3. Anamnese naar cardiovasculaire risicofactoren goed uitvragen

Bekende bijwerkingen uit FK

• beenmergtoxiciteit: met name neutropenie. Tevens leukopenie, anemie, trombocytopenie, granulocytopenie;

• cardiotoxiciteit: congestief hartfalen, disfunctie van het linker ventrikel. Hartritme- en geleidingsstoornissen; zie hierboven;

• gastro-intestinale bijwerkingen: misselijkheid, braken. Mucositis en stomatitis (dosis limiterend);

• (ernstige) infecties;

• alopecia (reversibel);

• verkleuring van de urine (rood bij daunorubicine, doxorubicine, epirubicine en idarubicine; blauwgroen bij mitoxantron en pixantron).