VĂN HỌC NGHỆ THUẬT Liên Mạng

vhnt, số 342

4 November 1997

Người Yêu Tôi Gánh Tử Sinh

ý thơ:  e. e. cummings
nguyên tác: "my father moved through dooms of love"

người yêu tôi gánh tử sinh
qua ta những của qua mình những dâng
người yêu tôi hát bình minh
qua đêm sâu thẳm lên cùng nỗi cao

người yêu tôi bước - ngàn sao
rời chân-như thể ra chào hồng hoang
khai biên cương, thét nhãn quang
người yêu tôi dậy âm vang trùng trùng

(nhẹ như ngọt) nắng tháng giêng
gội thân sâu, mớm thiên nhiên ra đời
sinh linh trên ngón luân hồi
cơn mê vụt tỉnh, cội nguồn: hư vô

tử sinh tự mới khổ đau
người yêu tôi trải trên đầu mộng mơ
núi kia non ấy thân sơ
không lời ta thán nào lìa châu thân

vực cơn sóng cả trầm luân
người yêu tôi gọt yêu thương, phơi lòng
mở trang, điểm nhất mặt trăng
hát lên - nỗi khát khởi duyên muôn trùng

người yêu tôi hát xa, gần
gọi tên cánh lá ra từng nhánh cây
gót hài xuân múa trên tay
nhạc lên xanh ngát, môi cười đoan nhiên

người yêu tôi mới tinh nguyên
lời ca bắc đẩu tim sao địa bàn
trong như gió sớm hôn hoàng
cườm tay nắng rọi vô thường reo vui

ý trân như áng mặt trời
muôn phương hạ tiết vững giồi tĩnh tâm
người yêu tôi bứng thời gian
giấc mơ hùng vĩ trong lòng tay ôm

máu mềm chảy khắp tha nhân
bày mâm cỗ mới ruột thân rõ ràng
triệu cơn đói, giả hiện sinh
thiết trang-nghiêm phận, nghiêng mình như mai

vứt nghi-thức-lễ ngoài tai
người yêu tôi vác lên vai nhân tình
mưa cơn giận, khóc lúa xanh
trổ nhân bát ngát, mặn thân ruộng đồng

mùa tràn tháng chín gặt đong
bao nhiêu vựa chẳng no lòng thế nhân
sao bằng trao pháp, lập công
không ai dư thiếu: sâu nông đầy đều

bơi qua cửa bể trầm ưu
người yêu tôi sướt vai ngưu âm thầm
tháng mươi khơi nhúm lửa lòng
sưởi cho nhân loại diệt vong trên đường

nỗi buồn thổi trắng như cơm -
ai người gian giảo, ai thân, ai thù
người yêu tôi lấy bi từ
cười xây nên cõi xanh mù tuyết vây

chúng sinh giết chém nhau say
gươm vay, súng nợ, máu xây thị thành
bán nhân phẩm, buôn nhân cách
tự do thí sạch, con cờ đảo điên

giam tâm trong cũi u miên
lú leo mê tưởng ngụp nghiên ngôn từ
biệt/đồng gang tấc cơ hồ
mà chia rách cả cơ đồ thân/tâm

đến khi mắt khép im nằm
liếm trên chót lưỡi lặm lằm giòi giun
mới hay ngọt đắng, ai cùng
lượt nhân quả ấy mà đùn cho nhau?

tôi nay bởi khoác nỗi đau
chi không dám trách trời cao vô tình
- đại dương ai gánh trên mình
nắng mưa không tiếc một lần mà đi

84-97

Pháp Tâm

tặng OT

Ðâu phải ai cũng được phép
Làm người
Ðiên!

Người nào chẳng muốn cho mình quyền
Phán xét thiên
Hạ.

Hiện thực chỉ là
Muôn dấu ấn

Nghệ thuật chỉ cần
Một tiếng -
La!

Ngôn ngữ có làm
Tâm xáo động

Ta:
Vẫn là ta

10'97

ianb

Tôi Thấy Tên Tôi Nấm Mộ Ðề

Xác lá bàng trơ cuống, nằm mục rữa dưới chân
đồi ẩm ướt.  Dòng suối cạn len lỏi qua khe
đá, róc rách chảy về xuôi.  Con sóc kiếm ăn
nghe tiếng chân lạ, ngơ ngác nhìn rồi vọt đi

Sương sớm còn đọng trên những lá mùa thu chết
Mặt trời ngái ngủ, vài tia nắng nhạt vạch lá
chìm sâu vào lòng đất bùn lầy in rõ vết
chân chim, dọc ngang hình chạc ná, đã đi qua

Tiếng muỗi vo ve, tấn công người khách lạ ghé
vào khu nghĩa trang bỏ hoang đã hàng thế kỷ
Rêu xanh phủ những tấm bia ghi tên người đã
khuất mờ mờ dưới lớp bùn đất vẫn chưa khô

Gió thổi đìu hiu, lấn xô cành lá.  Ngọn cỏ
dập nát dưới bàn chân vô hình vừa bước qua
rồi dừng lại ở một tấm bia nổi rõ nét
chữ Việt vừa mới khắc có tên tôi.  Từ trần...

October 1997

Phạm Văn Tiên

Lộng Ngôn Chiều Thứ Hai

Ở cuối ngày bể dâu
Tiền đường dâng nước lớn
Gió lộng váy con Vân
Gió mơn rốn con Kiều
Gió vờn râu thằng Hải
Gió bạc tóc thằng Sinh
Cụ Vương ôm mặt khóc
Cụ Vương bưng miệng cười
Thằng tôi trồng cây chuối
Thấy đất lộn lên trời

Ðất đã lộn lên trời
Dặm dặm tràn mây trôi
Ma với người chết đuối
Ngày theo tháng lộn xuôi
Trăng sao cùng cũng mởn
Từ rốn Kiều lơi khơi

'93

Nhà Thơ

anh viết hàng trăm bài thơ
những xúc cảm đồng dạng
phấn hoa của loài thực vật vô sinh
có chung một định mệnh
cùng nhau vào quên lãng

có những đêm khó ngủ như đêm nay
giỡ lại chồng báo cũ
đành rằng không có nỗi lãng quên nào
                giống nỗi lãng quên nào
nhưng nỗi lãng quên nào
cũng khốn nạn như nhau

bây giờ
ngỡ đã thấm ý nghĩa của sự bất tử
thảng hoặc cũng có dấu hiệu thông minh ngang
                  mức bình thường
vất tờ bản thảo vào sọt rác
trầm tư suy nghiệm đúng sáu phút
thở dài thốt ra một chân lý đóng hộp

'97

Thận Nhiên

Renton, WA

Màn Cuối Cho Một Kịch Bản

NGOẠI CẢNH.  BÊN SƯỜN ÐỒI - ÐÊM

Côn trùng RẢ RÍCH.  Trăng lên quá đỉnh
Ðồi thông hai mộ trắng tinh
Của một cặp tình nhân chết vì tình
Ánh trăng soi rõ bức hình
Của họ trên bia mộ xanh màu đá
Ở giữa hai mộ, một đoá
Huyết dụ đỏ nở về đêm.  GIÓ THỔI

Phượng Vỹ

Một Ngày Nào...

Lăn, cứ để lăn
cho tròn giọt uất ức
Uớt, có đủ thấm
những rạn nứt trong lòng nguời...
Ðể một chiều nào ta chợt thấy cô đơn
thoáng ngỡ ngàng, tay ôm vai
rồi chợt khóc
Suơng xuống dần
gió vẫn lùa đan rối tóc
Ngồi một mình trong viễn tuởng.  Một đôi giây
xưa cứ chập chờn.  Cho ký ức
        như rên lên lời chịu tội
của một ngày...

Ðến, với nhiệt tình
Ði, sao trốn chạy?
Lời hứa nào rồi cũng vậy -- chết thành thơ
Ôi!  Ảo giác cứ miên man, dật dờ
Giọt
từng giọt
ru cho đêm say - tỉnh mộng.

Cỏ Tím

Thơ Không Giờ

Có ngày buồn đội mái tóc đen
Mái tóc hai mươi ngày chưa gội
Lười biếng rũ xuống trán những vết bầm đắng ngắt
Nặng bóng trầm đức phật
Trầm một cõi niết bàn

Vào lúc hai mươi ba giờ năm mươi chín phút
Một tiếng chuông đỏ lừ chạy về từ âm cực
Tiếng cuông nhọn như kim
Xuyên qua lồng ngực
Xuyên qua bóng trầm đức phật
Xuyên qua cõi niết bàn
Tiếng chuông của giọt máu rơi
Giọt máu vô thừa nhận

Tôi ngồi khoanh chân ngửa mặt lên trán
Bức tường xanh lưng người đàn bà hậu sản
Người đàn bà chưa qua tuổi hai mươi
Ðã từng yêu Nguyễn Du điên loạn
Yêu trong tiếng khóc rấm rứt
Tiếng khóc tím bầm màu mực cũ
Màu mực một mình trong cơn đau trở dạ
Ðêm nay Nguyễn Du vàng như chiếc lá
Thiêm thiếp dưới bàn chân bải hoải
Ngồi cạnh cột đèn uống rượu với me chua
Tôi đạp đổ bức tường
Tay bưng lấy ngực
Tay ghì căn phòng đang quay
Căn phòng như bào thai sắp vỡ ra tiếng khóc
Tiếng khóc không cha đứng đợi
Không người cắt rốn
Hai mẹ con quờ tìm nhau trong tiếng khóc đầy

Tiếng khóc căn phòng bên
Mà nghe xa từ âm cực
Tiếng khóc thầm vang động như chuông
Tiếng khóc buồn sắc nhọn như gương vỡ
Nhói trong thơ vào lúc không giờ

Ðêm
Ðồng dạng nhạc trầm
Ðồng dạng hơi thở mỏng
Ðồng dạng số không
Tôi phá thể thói quen

Ðêm
Cua trườn lên ngực
Sâu đục thân
Mọt khoét chân răng
Tôi lộn ngược bản tin giờ chót

Ðêm
Ðồng dạng rễ
Ðồng dạng cô độc
Dẫn dòng bí mật lên cao
Tôi thắt cổ ngọn đèn

Ðêm giương mắt
Võng mạc căng hình cánh cung
Ngày lận đận chuốt mũi tên tẩm độc
Nhắm ra chung quanh
Ðêm lại bắn vào mình

Nguyễn Quốc Chánh

(Việt Nam - trích tập thơ Ðêm Mặt Trời Mọc)

đơn âm đêm

gửi Thận Nhiên

đêm
trắc nghiệm trái tim
thức suốt 

ngồi câm lặng giữa cô duy
chữ nghĩa tư tình cùng trang giấy
lý trí đi hoang vào mặc tưởng
cây bút độc thoại với đôi tay 

thằng bạn lên cơn ngồi đồng
nhập hồn quỉ ma tiên thánh
gửi bài thơ đọc nhì nhằng như lời ếm trù bùa ngải
thư vào óc nhau những ung lở dị hình
ngôn ngữ làm cơn sản hậu
chết trùng, chết yểu
bài thơ xẩy thai trong tử cung vần điệu 

thi sĩ ngồi nhìn con -
buồn, khóc
vui, cười
giãn dị
thể hiện làm sao thật trọn vẹn nét đơn thuần như thế?
(cặn bả hằn sâu địa ngục linh hồn.) 

mười tám, làm thơ tứ tuyệt yêu một người con gái
hai mươi lăm, câu sáu tám ngát hương thiền
ba mươi, bỏ mặc đời cho gió
nay, những buổi chiều nhìn vợ cho con bú,
thấy mình... thơ
ngây 

tranh đấu thời gian với cuộc đời hạn hẹp
chỉ còn lại đêm
càng lúc, càng sâu
càng phải thức khuya
ngồi nhìn bóng mình
để lấy lại quân bình cho linh hồn 

là một tờ giấy trắng. 

npn

Dario Fo Người Hề Nobel

Trần gian là một sân khấu
Sân khấu là một trần gian để giải sầu
- Howard Dietz - (1)

Sau khi những người hề vĩ đại như Laurel và Hardy, Charlie Chaplin, Fernandel, Harold Lloyd, v.v...  qua đời, hiện nay không có người hề nào đủ tài năng chọc cười cả thiên hạ, bất luận ngôn ngữ.  Trần gian vốn là một sân khấu.  Người ta có thể tuyển chọn nhiều tài tử thượng thặng, nhiều kịch sĩ trứ danh, nhiều ca sĩ dĩa vàng, nhiều chính trị gia lỗi lạc, nhiều triết gia bất tử,  kể cả những tên cướp phi thường nhưng tìm một tên hề độc tiếu có tầm vóc quốc tế, không phải dễ.  Cười là một nhu cầu cần thiết của nhân loại.  Sự thiếu vắng những thiên tài làm cho kẻ khác bật cười, có phải là điều đáng thắc mắc trong những thập niên gần đây?  Có phải có một ý nghĩa nào mà Hàn Lâm Viện Thụy Ðiển đã hai năm liên tiếp trao giải Nobel văn chương cho hai người có khả năng khôi hài?  Nobel 96 cho thi sĩ Wislawa Szymborska, thơ của bà được ví như những nụ cười mỉa mai tế nhị.  Trong khi nobel 97 được trao cho kịch gia kiêm kịch sĩ Dario Fo, người được mệnh danh là tạo ra những trận cười sâu sắc và cay nghiệt.  Có phải hành động này nhằm nhắc nhở chúng ta nên xét lại những quan niệm về nụ cười và công dụng sâu xa của nó.  Cười là thái độ phản kháng hoặc chấp nhận những đối tượng bị châm biếm, mỉa mai?  Về tính chất khôi hài trong văn chương của ông Fo, Hàn Lâm Viện nhận xét:  "Lẫn lộn giữa tiếng cười và sự nghiêm trọng, ông đã mở mắt cho chúng ta thấy những lạm quyền và bất công trong xã hội..."  Hầu hết những tác phẩm lớn về hài hước đều có tính bi kịch.  Sân khấu vốn là một trần gian thâu nhỏ.  Nơi không phải dùng để diễn lại những tuồng kịch giống như đời sống mà dùng để chia sẻ đời sống, mua vui hoặc giải sầu.  Những người hề lớn đều là những người phản kháng lại những tệ đoan của thời đại, những quyền lực áp chế, những xã hội thiếu nhân quyền...như hề Charlot chống lại những tệ trạng của nền văn minh sau thời cách mạng cơ khí ở Âu Châu.  Dario Fo cũng không ngoại lệ.  Ông biến sân khấu thành nơi gây hấn với hữu phái trong chính trường ở Ý, châm chọc uy quyền của Giáo Hội La Mã, chống bọn khủng bố, chống tài quyền của giới tài phiệt...  Ông vừa là kịch gia vừa là kịch sĩ.  Sáng tác xong tự mình diễn tuồng, mang cái khôi hài từ trong lòng ra thẳng hành động, biến tư tưởng phản kháng thành những hành vi châm biếm cụ thể, do đó vũ khí nụ  cười của ông còn nguyên cá tính, tấn công sắc xảo và chính xác.  Ông lại tạo ra một số kỹ thuật riêng về ngôn ngữ, hành động diễn xuất cũng như kịch bản, khiến cho những lời nói hai nghĩa, những hoạt cảnh không lời, những diễn tả bất ngờ, những biểu tượng ẩn dụ rất đặc thù và có giá trị sáng tạo.  Tờ New York Times nhận định:  "Qua sự tuyên nhận ông Fo, Hàn Lâm Viện Thụy Ðiển mở rộng biên giới của văn chương và tăng cường sự cấp thiết của sân khấu.  Chính thức hóa nghệ thuật trình diễn, thừa nhận sự đóng góp của hài kịch và phần nào những châm biếm chính trị...  "Cũng từ khía cạnh này, câu hỏi được đặt ra:  giải thưởng Nobel nhằm trao cho kịch gia hoặc là kịch sĩ?

Nếu để trao cho một kịch gia, bên cạnh những tài năng lớn về kịch nghệ đã lãnh giải Nobel như Samuel Beckett và Luigi Pirandello, báo chí cho rằng ông Fo giống như một người đến từ hành tinh khác.  Câu trả lời của ông cũng rất độc đáo.  Ông nói, được đứng chung với những nhân vật trên, ông có một "cảm giác không rõ ràng".  Chúng ta có thể tưởng tượng cái cảm giác ấy là một tình trạng lẫn lộn giữa hoài nghi và hãnh diện, cộng thêm ý muốn mỉa mai.  (2)

Nếu để trao cho một kịch sĩ, báo chí ghi nhận, đây là lần đầu tiên giải Nobel Văn Chương được đến tay một diễn viên vừa là một tên hề.

Giám đốc hí viện nổi tiếng, ông Giorgio Strehler, nói về giải Nobel trao cho ông Fo, làm tăng thêm giá trị văn chương Ý quốc và nghệ thuật sân khấu.

Một vị giám đốc lão thành khác của Piccolo Teatro ở Milan góp phần:  "Với Dario Fo chúng ta hãnh diện là người Âu Châu và là người của hí viện.  "

Tin Nobel 97 được tờ báo L'Osservatore Romano của Tòa Thánh Vatican bình luận:  "Trao giải thưởng cho một tác giả có những tác phẩm cần được xét lại là một chuyện vượt ra ngoài trí tưởng tượng.  "

Nhà phê bình văn chương ở Ý, Carlo Bo, lên tiếng:  "Chẳng ai có thể tin nổi.  Ðiều này có nghĩa gì.  Tất cả đều thay đổi, kể cả văn chương.  "

Chủ bút của tờ báo Rome Newspaper II Messaggero, ông Marcello Veneziano, người thuộc hữu phái, cho rằng, người ta đã in lầm tên Dario Fo trúng giải Nobel.  Ông nói:  "Tôi nghĩ hắn là một kịch sĩ lớn nhưng mỗi người phải được công nhận cho đúng giá trị  riêng của họ." 

Tựu trung những dư luận chống đối nhằm công kích vào ba mặt khác nhau.  Thứ nhất vì ông Fo là người tả phái, đã từng làm đảng viên Cộng Sản, ông theo sát châm chọc hữu phái và bênh vực cho giới thợ thuyền công nhân.  Hàn Lâm Viện có thông điệp chính trị nào đối với Cộng Sản hay không?  Thứ hai, ông Fo cũng thường xuyên động chạm đến Giáo Hội Công Giáo.  Ông hay trực tiếp công kích toà thánh La Mã ở Rome, gián tiếp chế diễu Thượng Ðế.  Hàn Lâm Viện vô tình hay cố ý nhìn nhận kẻ "phản động" này?  Thứ ba, nhiều nhân vật có tiếng tăm trong giới phê bình và văn giới quốc tế cho rằng có nhiều người khác như thi sĩ Vị Lai kiêm kịch gia Vladimir Mayakovsky, nhà văn William Trevor, nhà văn Umberto Eco... xứng đáng hơn để lãnh giải Nobel năm nay.  Liệu giải Nobel 97 có trao lầm người hay không?  Tưởng cũng nên nhắc lại giải Nobel văn chương từ năm 1901 đã nhiều lần định trao cho nhà văn Leon Tolstoy nhưng bị  phản đối mãnh liệt.  Cho đến khi qua đời, 1910, nhà đại văn hào này vẫn chưa được Hàn Lâm Viện Nobel chính thức công nhận.  Vậy thì ai lầm?

Trần Gian và Sân Khấu

1.  Cứ tưởng tượng mặt trời là đèn đỏ, mặt trăng là đèn xanh và quả đất là sân khấu.  Từ con người đầu tiên xuất hiện, chúng ta như những diễn viên ngày đêm chăm chỉ thay nhau kéo ra diễn xuất, dù muốn hay không.  Tất cả những vui buồn đau đớn máu lệ ấy xảy ra dù ngắn ngủi phù du vẫn vui buồn đau đớn máu lệ thật cho mỗi người trong vai trò của mình.  Chồng tôi chết ở chiến trận Ðồng Xoài.  Bố tôi đi tù chôn mất xác ngoài Việt Bắc.  Vợ tôi bị hải tặc hãm hiếp khi vượt biên.  Những chuyện ấy, kịch sao?  ...y vậy mà là kịch.  Kịch mà buồn khổ vô tả.  Sống suốt một vai tuồng biết oán hận ai?  Ai bày ra bạo quyền Cộng Sản?  Ai giám đốc chuyện giết người?  Ai viết kịch bản cho tôi, cho anh, cho em được khóc được cười được no được đói?  Ai?  Ai?  Và tôi làm gì được với những kẻ ấy?  Tôi chấp nhận, thần phục hay tôi chống đối? Dario Fo chống đối.  "Hắn là người gây ra nhiều rắc rối và hãnh diện về việc ấy.  " Rick Lyman, bình luận viên của New York Times.

Có được bao nhiêu người đủ sức làm rắc rối gây nên chuyện đổi thay lớn?  Và nếu có, những người này có lẽ cũng chỉ đóng cho trọn vai trò của họ đã được định sẵn.  Hễ là hành động là thuộc về định mệnh.  Lịch sử thuộc về định mệnh.  Xã hội chính trị kinh tế thuộc về định mệnh.  Thoát ra chăng là sự sống trong thế giới tưởng tượng.  Chính ở nơi này, người nghệ sĩ thực hiện quyền sáng tạo của mình để  xây dựng một thế giới tách lìa mạng lưới thiên võng khôi khôi sơ nhi bất lậu.  Trong thế giới này, mọi hành động đều hiện hữu nhưng không hiện thực nên không bị định mệnh điều khiển.  Cũng là nơi duy nhất con người có thể chống lại số mạng.

Cũng ở nơi này, Dario Fo biến sân khấu trở thành những trần gian nhỏ.  Ông tạo ra những nhân vật, những xã hội, những lịch sử của trần gian nhỏ để đả phá trần gian lớn.  Nhân vật kịch nhỏ chống đối nhân vật kịch lớn.  Lịch sử con người nhỏ xung đột với lịch sử nhân loại.  Xã hội sân khấu nhỏ  cách mạng xã hội sân khấu lớn.  Vũ khí chính của ông là những vở  kịch khôi hài và châm biếm.

Một trong những hài kịch nổi tiếng của ông, Non Si Paga, Non Si Paga, Quyết Không Trả, Quyết Không Trả, sáng tác năm 1974, nhằm chống lại chế độ tư bản.  Trình diễn tại Hoa Kỳ năm 1980, được xem như là một thành công ngoại hạng.

Kịch bắt đầu bằng những người vợ giận dữ vì giá hàng nhu yếu phẩm lạm phát phi ma.  Họ cãi nhau với quản lý về sự vô lý của giá cả vượt hẳn ngoài lương bổng rồi xô xát cướp lấy hàng trong tiệm.  Về sau phong trào đưa đến các công nhân đình công.  Họ chặn đường xe lửa.  Bãi thị.  Thành phố Milan ngưng hoạt động.  Nhưng chính trong vở kịch là câu chuyện xảy ra quanh gia đình một công nhân.  Người vợ Antonia giựt cắp đồ ăn trong tiệm buôn.  Trong lúc vội vã ngoài thịt thà đường muối bà lấy luôn cả thức ăn chim chó.  Chồng bà là Giovanni, là một quân tử, giấy rách phải giữ lấy lề.  Không khí kịch vừa châm biếm chua chát vừa khôi hài khá tế nhị.  Sự việc diễn quanh những lố bịch của chính quyền, của cảnh sát, của người chồng lý tưởng và người vợ thực tế.  Cuối cùng người vợ  cũng thuyết phục được chồng.

(Sau khi Antonia đã giựt thức ăn và đồ dùng ở tiệm buôn về nhấ Gặp Giovanni) (3)

Antonia:  Hôm nay ở siêu thị, có mấy người đàn  bà đã giựt đi hàng hóa với giá ăn cướp...phải không?

Giovanni:  Phải,  nhưng khi họ về nhà, chồng họ giả bộ như không biết gì cả... có khi còn nói:  "Em  làm đúng lắm, ăn cắp là phải".  Ðáng lẽ họ phải lấy từng cái lon, từng cái bao hàng đập lên đầu  người vợ.   Bởi vì nếu vợ tui mà làm vậy, tui sẽ bắt nó ăn từng cái lon luôn cả cái khóa.  Nhớ đừng bày đặt ma lanh đi ăn cắp.  Nếu mà tui nghe được bà lấy trộm đồ hoặc giựt hàng giá thấp dù là một lon cá hộp,  tui sẽ... tui sẽ...

Antonia:  Ông sẽ bắt tôi ăn cái lon với cái khoá chớ gì!

Giovanni:  Hơn thế nữa.  Tui sẽ bỏ nhà ra đi.  Tui sẽ xách gói đi biệt tích.  Có lẽ tui sẽ giết bà rồi đi khai ly dị.

Antonia:  Nè, nếu ông còn nói luận điệu như vậy, ông có thể đi ngay bây giờ, không cần chờ  ly  dị.  Sao ông dám ám chỉ tui, nè nghe đây, nếu mà tui không trả nổi đồ ăn với giá luật định, tôi thà để ông chết đói.

Giovanni:  Ðúng, tui muốn bà làm như vậy.  Nhắc đến chết đói, mình ăn chiều món gì vậy?  Hôm nay ở  tiệm ăn trưa thật là trò hề, làm mất luôn cả  bữa ăn.  Nào, chúng ta ăn món gì?

Antonia:  Món này.  (Bà  bỏ lên bàn hai lon thức ăn cho súc vật).

Giovanni:  Cái gì?

Antonia:  Ông đọc không được à?  Thịt đặc biệt cho chó với  mèo.

Giovanni:  Cái gì?

Antonia:  Ngon lắm đấy.

Giovanni:   Ngon cho  chó chớ ngon với ai.

Antonia:  Có bấy nhiêu thôi.  Vừa rẽ, nhiều dinh dưỡng...nhiều Pơ-rô-tê-in...hảo hạn...  Thấy chưa viết rành rành ở đây.

Giovanni:  Bà chọc quê tui hả?

Antonia:  Ai mà muốn chọc quê ông.  Nè, ông chẳng bao giờ đi chợ.  Ông có biết giá dầu, thịt, thịt khô họ bán bao nhiêu không?  mọi thứ mắc gấp đôi, hơn nữa, ông cũng không tìm ra món nào cả.  Họ đầu cơ tích trữ để bán chợ đen.  Còn tệ hơn là thời chiến tranh.  

Giovanni:  Ðừng thổi phồng.  Chiến tranh!  Sao cũng được, tui chưa phải là chó...  tôi nhất định không ăn.  Tui từ chối không ăn.

Antonia:  Không ăn tùy ông.  Ông chưa phải là chó, đúng, ông không được định nghĩa là chó nhưng các chủ hãng không nhìn như vậy.  Họ nghĩ chúng ta còn thấp hơn chó nữa.

Giovanni:  Ðược rồi, được rồi, Lấy cái đồ tào lao này đi chỗ  khác.  Bà cứ  ăn nếu bà thích.  Cho tôi ly sữa đủ rồi. 

Antonia:  Xin lỗi, không có sữa.

Giovanni:  Bà nói sao?  Không có sữa?

Antonia:  Ông không biết ạ?  Sáng nay khi xe sữa đến, tin đồn họ tăng giá lên cao nữa...  Sau đó, một số người bậy bạ, bọn vô trách nhiệm, kể cả bọn Cộng Sản nhảy lên xe, cướp sữa và phát cho các bà với giá rẻ một nửa.  Chắc ông đâu muốn tui chạy xuống lầu giựt sữa với giá đó, phải không?  Ăn cắp một nửa sữa!  Ông có giựt  không?  Có uống không?

Giovanni:  Không, Không, trong kiếp này không.

Antonia:  Hay lắm.  Vậy  khỏi uống sữa nghe.

Giovanni:  Nhưng có còn gì khác không?

Antonia:  Có, tui nấu cho ông  miếng canh.

Giovanni:  Bằng thứ gì?

Antonia:  Hạt ăn cho chim Kim Tước.

Giovanni:  Hạt cho chim ăn?

Antonia:  Ừ, ngon lắm.  Tốt cho bệnh đái đường.

Giovanni:  Nhưng tui đâu bị đái đường.

Antonia:  Tui chẳng có cách nào.  Hơn nữa, hạt chim bán rẻ nửa giá.  Gạo hoàn toàn không có.

Giovanni:  Thôi, thôi, đủ rồi.  Trước bà muốn tui làm chó, làm mèo bây giờ lại muốn tui làm chim.

Antonia:  Vậy thì ngừng cái bụng đói đi.  Michela, bà hàng xóm ở trước hành lang,  nói bà vẫn nấu hạt chim  mỗi ngày cho chồng ăn.  Bà có thề là ngon lắm.

Giovanni:  Cho chồng bà ấy ăn.  ừ, hèn gì tui thấy ông ấy mọc lông cánh.

Dario Fo công kích tất cả những thứ bạo quyền và lạm quyền từ lãnh vực chính trị xã hội qua đến tôn giáo.  Ông lên tiếng cho Palestine, cho Chili, cho những tù nhân, cho bệnh Aid.  Vợ  ông đã từng bị bắt cóc.  Ông đã từng bị chính quyền địa phương bỏ tù vì từ chối không cho cảnh sát vào chứng kiến trong khi tổng dượt một vở kịch.  Người yêu chuộng ông kéo đến biểu tình đông đảo khiến cảnh sát phải thả ông ra.  Ngoài danh tiếng kịch sĩ, ông còn là một "thần tượng" xã hội.  Ông nổi tiếng có cá tính chính trị rất mạnh thường thuyết phục cả bằng hữu lẫn kẻ thù.  Mới đây khi nhiều người tụ tập tại Milan để ủng hộ việc thống nhất đất nước trước tình trạng đòi tách rời của Bắc Ý, ông chỉ trích sự tâng bốc lá cờ Ý ba màu:  đỏ, trắng và xanh.  Ông nói, đã dùng để che dấu "trộm cướp, quyền lợi riêng tư và máu người vô tội."   Ngày 25 tháng 03 vừa qua, ông và vợ ông cùng với một số đông người biểu tình ở thành Rome chống lại dự án đấu thầu Ðại Hội Olympic năm 2004.

Quyền lực luôn luôn tạo ra sự tương tranh.  Một lực mạnh và một lực yếu.  Hầu như không có mấy lúc bão hòa.  Trong lịch sử có lẽ điểm bão hòa có thể dẫn chứng là thời Khổng Tử cai trị nước Lỗ nhưng rồi cũng không tồn tại được bao lâu.  Người nghệ sĩ có khuynh hướng đứng về phía yếu vì ở phía yếu họ mới phát huy được cá tính phản kháng.  Ở thế thua sút, trí tưởng tượng mới sáng tạo mạnh mẽ Trong trường phái vị nhân sinh hoặc văn dĩ tải đạo, sáng tác là một mặc cảm của người thất thế, thường ẩn nấp dưới ý niệm hoặc bổn phận cải thiện xã hội và nhân sinh.

Dario sinh trưởng trong một gia đình công nhân.  Cha ông làm nhân viên ngành hỏa xa.  Ông sinh năm 1926.  Lớn lên trong thế chiến thứ hai.  Chứng kiến những tệ đoan của chế độ tư bản lúc đang bắt đầu bành trướng.  Cha chú ông chính là những nạn nhân bị bóc lột.  Trong khoảng thập niên 50, lúc này ông đã bắt đầu sự nghiệp kịch nghệ, ông thường hay xung đột với phe cực hữu đang nắm quyền cai trị nước Ý.  Nhất là những điều luật khắt khe về kiểm duyệt phim ảnh, sân khấu và truyền thanh truyền hình, mục tiêu chống đối của ông trở nên rõ ràng:  Tấn công những huyền thoại trong đời sống của dân Ý.  Ví dụ  như một thiếu nữ sắp thắng giải trong chương trình thi đố vui của đài truyền hình, bị loại trừ chỉ vì mặc một chiếc áo len bó sát người.  Do đó ông gia nhập vào tả phái.  Cuối thập niên 50, ông trở nên gần gũi với đảng Cộng Sản.  Năm 1968 cộng tác mở hí viện Nuova Scena và đã trở thành đảng viên.

Về sau khi quyền lực của đảng Cộng Sản đã cường mạnh, ông trở thành nạn nhân của hệ thống, quyền lực bắt đầu bị  xung đột và bị đảng Cộng Sản Ý chỉ trích.  1970 ông rời Cộng Sản và mở hí viện khác dưới tên La Comune.  Ông tiếp tục sự  nghiệp chính trị bằng sự trở lại vị trí thiên tả đối nghịch với phe thân hữu Dân Chủ Thiên Chúa Giáo trong chính trường Ý.  Năm 1980 vì là thành viên của hội Soccorso Rosso, hội ủng hộ các tù nhân, ông bị từ chối không được vào Hoa Kỳ để trình diễn như đã dự định.  Dưới thời Tổng thống Reagan, những dự luật về Visa được sửa đổi.  Năm 1984, ông đến Hoa Kỳ lần đầu tiên với vở kịch Morte Accidentale Di Un'Anarchico, Cái Chết Tai Nạn của Một Người Không Tin Chính Phủ.  Sự nghiệp văn chương và sự nghiệp chính trị của ông như hai bề mặt của một bàn tay.  (4)  "Tôi luôn luôn thuộc thành phần vô sản...  Tôi được sinh ra để sống chính trị."  Ông nói như thế với một phóng viên của tờ báo Anh Quốc, The Guardian, trong năm vừa qua.  (5)

Trong thực tế không mấy ai quan tâm đến lý lịch đảng viên Cộng Sản của ông.  Lý do đơn giản vì chế độ Cộng Sản đã thuộc về quá khứ.  Ðối với người Việt hải ngoại, Cộng Sản vẫn còn là niềm đau cụ thể.  Ðối với dân Ðài Loan, Cộng sản có thể vẫn còn là nỗi ám ảnh triền miên.  Nhưng đối với quốc tế, chế độ này chỉ còn là một bóng ma.  Cộng Hoà Nga Sô là bộ  não của đảng đã tan rã, đã bị thay thế bằng một não bộ  khác thì một trái tim Trung Cộng thoi thóp được bao lâu.  Các nhà bình luận quốc tế cho rằng sở dĩ Trung Cộng không dám thay đổi mạnh mẽ và cấp tốc vì vấn đề kinh tế.  Họ không biết phải làm gì với một tỉ mấy cái bụng đói và tỉ mấy cái miệng gào thét nếu được tự do.  Huống chi những loại Cộng Sản mỏi mòn như Việt Nam, Cu Ba, Bắc Hàn... như những tứ chi thèm khát trăn trở theo nhịp tim Các Chú.  Khi trao giải thưởng này cho Dario Fo, Hàn Lâm Viện muốn ngấm ngầm cho thấy họ không quan tâm đến chính trị.  Hôm qua đã là dĩ vãng.  Ảnh hưởng của chiến tranh lạnh đã là quá khứ."  Những người dèm pha ông thường bỏ quên khía cạnh bồng bột của trí tuệ và mục đích luân lý của ông.  Tận cùng trong thâm tâm, ông là một người muốn cách tân xã hội...." New York Times nhận xét qua bài bình luận hôm thứ Sáu ngày 10 tháng 10 năm nay.  

Ngu Yên

1. " The World is a stage, the stage is a world of entertainment." Howard Dietz. Weath 101. Roger & McWilliams. Prelude Press.

2. New York Times. Section E. Page 2. Colum 3.  Date: 971015.    

3. Dịch bản We Won't Pay! We Won't Pay. North American Version by R. G. Davis. Samuel French, Inc. 1984.

4. Franca Rame and Dario Fo. A Women Alone & Other Plays. Cox & Wyman Ltd. in Great Britain. 1991.

5. MSNBC News Service Stockholm, Sweden. Italian Wins Nobel Prize.

Khung Trời Ðại Học

Thằng T., bạn tôi, khoái đọc truyện Mỹ, nhất là những truyện nói về những tấm gương tranh đấu trong đời sống, chuyện một cô gái điếm hoàn lương, chuyện một võ sĩ cố gắng ngoi mình từ vũng bùn xã hội để trở thành một tay vô địch, chuyện một gã trùm Mafia sau khi đã thanh toán hết kẻ thù, tìm cách trở về với cuộc sống bình thường...  Mùa thu năm ấy nó bắt bạn được với một cô sinh viên Hồng Kông, xinh xắn, và đặc biệt nhất là cô này có một thân hình thật hấp dẫn, với hai cái chân mặc váy ngắn đã dài mà lại thon.  

Ngày nó giới thiệu Susie với tôi, tình cảm của nó đối với cô nàng coi như đã trao đủ một trăm phần trăm.  Thế nhưng Susie thì có vẻ vẫn còn lửng lơ con cá vàng.  Cái màn con gái đang còn trẻ, sống tự do một mình, mà lại ý thức là mình đẹp, đóng vai "thân em như tấm lụa đào...", thì những dân độc thân tại chỗ nào mà chả ham để "được lấy vào tay anh".  

Về vấn đề tài chánh, T.  tuy không giàu nhưng cũng đủ khả năng để sống.  Về học lực, T.  cũng đã tốt nghiệp đại học.  Còn nhà Susie ở Hồng Kông cũng thuộc hạng khá giả.  Gia đình nàng từ lục địa qua đó đã lâu, chịu khó làm lụng nên đã mở được một hãng in nhỏ.  Susie được gia đình cho qua du học ngành Business tại Úc.  Tốt nghiệp xong, nàng kiếm được công việc tại một hãng khá lớn nên xin được phép ở lại.  

Ðám sinh viên du học tự túc từ Hồng Kông thường thì giàu có.  Ði học lái xe BMW, hay Mercedes là chuyện thường.  Susie vừa được viện trợ đều đặn từ bố mẹ, vừa có lương riêng nên đã tậu cho mình một chiếc MG, và một căn flat gần ngay đại học, trả đứt.  

Có lẽ vì còn quyến luyến cuộc sống đại học, nên Susie ghi tên học bán thời một khóa postgraduate về điện toán.  Thằng T.  lúc đó làm tutor nên được dịp hớt luôn cô học trò hoa hậu Hồng Kông này rủ đi chơi.  

Tôi thì lúc nào cũng thuộc hạng lông bông, mộng to, sức nhỏ.  Gặp thằng T.  lừng khừng rủ làm chơi một công ty sản xuất nhu liệu nên đã bỏ hết cả vốn vào thử thời vận xem sao.  

Ðúng lúc căn nhà cao ốc sát ngay ga xe điện đăng cho mướn văn phòng làm việc, hai tên quyết định tiến hành ngay kế hoạch.  

- Làm ở đây, tao sẽ dễ dàng kiểm soát Susie.  Nè mày có thấy không, từ cửa sổ này, mình thấy rõ căn flat của "nó".  

T.  với lấy cái ống nhòm nhỏ mà tôi mang theo để dòm trộm sân ngựa đua, chĩa về phía khu nhà Susie, rồi đưa lại cho tôi xem.  

Thật ra, không thể gọi là thấy rõ, vì một phần căn flat đã bị cành cây che khuất, đứng từ phòng làm việc của chúng tôi chỉ có thể thấy được khoảng sân đằng trước, và khung cửa đằng sau của căn flat.  

- Tiếc rằng đó không phải là cánh cửa phòng tắm...  Thằng T.  cười một cách đĩ thõa.  

Susie hay đến thăm "công ty" của chúng tôi, gặp lúc tôi và T.  bận làm việc tối mặt tối mũi cho một dự án nào, nàng còn mua pizza đến tiếp trợ cho hai đứa.  

Dĩ nhiên là Susie cũng có bài làm cần "phe ta" giúp đỡ kỹ thuật, và ngược lại, chúng tôi đôi lúc cũng nhờ Susie cố vấn về địa hạt kế toán trong các công ty.  Nhiều đêm, ba chúng tôi rủ nhau lên City ăn cháo khuya, rồi lên khu Ý ở Dynon để T.  và tôi uống cà phê, còn Susie ăn kem.  Ăn uống xong, ai về nhà ấy.  

Sự hiện diện của người đẹp Hồng Kông Susie trong bộ ba chúng tôi tuy vậy cũng gây ra một số vấn đề.  Thứ nhất là Susie mất dần dần mấy cái đuôi đồng hương theo tán nàng.  Có tên còn gửi email tới phê bình thẳng là Susie đã bị An Nam dụ dỗ, hắn hẹn vài ngày để cho người đẹp Hán tộc hồi chánh về với những trái tim "xì thẩu".  

Susie đem cái email này cho chúng tôi xem, và nhăn nhăn cái mũi xinh xắn cười nói:
- Cái tên này thiệt đúng còn kỳ thị hơn cả mụ nghị viên tóc đỏ Pauline nữa.  

T.  lợi dụng tình thế tấn công:
- Nó không biết là "you" đã trao cả trái tim cho "me" rồi (dĩ nhiên bằng tiếng Anh, đúng giọng VN)

- Vừa thôi chứ "man", tim đâu mà dư dzị (tiếng Anh, giọng Hồng Kông thứ thiệt)

Rồi quay qua ngó tôi đang nhăn nhở cười, Susie nói: 
- "Me" chỉ có một trái tim, và chỉ dành cho một người thôi, mấy "you" à.  

Người đó là ai?  Câu hỏi ấy đã được T.  tìm thấy câu trả lời.  

Tôi còn nhớ như in cái ngày mà T.  mặt mày thiểu não báo tin là Susie không những đã có "bồ" mà còn ngang nhiên dẫn "tên này" về căn flat của mình "ái ân".  

- Thế mà nó dám nói với bọn mình là chiều thứ Ba, thứ Năm và thứ Sáu nó đi làm giúp tạm thời cho lão chú nó trên China Town trong một năm.  

Tôi vừa đi qua thư viện đại học về, chưa hiểu gì cả, thì T.  đã chìa cái ống nhòm đưa qua bàn giấy:
- Mày coi cái nhà "con đĩ" ấy nè.  

Gió cuối tháng Mười rú ngoài khung cửa.  Những lớp mây đen xám xếp lớp, lẫn với những khoảng xanh nhạt nhỏ trên bầu trời Melbourne đang vào hạ.  Thời tiết vừa nóng lên vài ngày lại tự nhiên mát lại, mùi hơi nước đã chui lẫn vào trong không khí như chờ dịp đổ mưa.  

Những tàng cây xanh đậm lợt như những đầu nấm nhỏ lẫn lộn với những mái ngói đỏ phía dưới.  Tôi nhìn vào ống nhòm thì thấy đuôi hai chiếc xe đậu ở sân đằng trước căn flat của Susie:  chiếc MG của nàng đậu bên cạnh một chiếc xe BMW màu đỏ.  

- Tao thấy rõ ràng ánh đèn căn phòng nó bật lên, rồi sau đó tắt đi.  Chắc hai đứa chúng nó đang đú đởn với nhau.  

Thằng T.  buồn thấy rõ, và tôi cũng cảm thấy như mất một cái gì thật quí.  Không nói gì cả hai chúng tôi ngồi thừ người trước màn hình máy tính.  Sau một lúc, tôi trở về lại với công việc, nhưng với một tâm trạng chán kinh khủng.  

Chốc chốc tôi và thằng T.  lại ra cửa sổ ngó xuống.  Căn flat của Susie chìm lần trong bóng hoàng hôn.  

Ðến khoảng gần 10 giờ ánh sáng sau cửa phòng Susie lại sáng lên một lúc.  Thấp thoáng trong bóng tối, hai chiếc xe bật đèn sáng rực rồi nối đuôi nhau chạy về hướng City.  

Chiều Thứ Hai sau đó, Susie ghé thăm chúng tôi, nhìn bộ dáng nàng vui vẻ, tôi tự nhiên nguôi giận, và nói chuyện như hằng ngày.  Thằng T.  thì trái lại, hắn bực dọc lầu bầu với cái màn hình, và làm bộ không để ý gì đến Susie.  Ðã thế nó còn cố tình chui vào mạng lưới đại học để "talk" với các cô sinh viên.  

- Ê, mày coi nè, tao lấy account với tên giả là John để tán em Sophia, bi giờ em cứ rình chờ tao "log in" vào là gửi message đòi nói chuyện, dân đầm chịu chơi thiệt

Tôi lầm bầm:  - Coi chừng mà bị tên đàn ông nào đánh lừa chọc chơi đó man

- Ê đánh lừa tao đâu dễ vậy, tao đã vô cái list của thẻ thư viện check tên tuổi hắn rồi.  Hai mươi hai tuổi, đang học Arts...  Nhưng tao vẫn khoái mấy nàng VN hơn, cùng gốc dễ nói chuyện.  Mày có khoái, tao chuyển Sophia qua cho xài đỡ...  Susie ngồi một chút thấy thằng T.  chỉ nói chuyện với tôi nên bỏ về.  Tôi nhìn theo dáng cô bồ hụt của thằng T.  mà tiếc cho những ngày thân ái vừa đây.  Chiếc quần jean bó, mái tóc ngắn, đôi mắt nhí nhảnh kia đang dần dần rời bầu trời nhỏ hẹp của chúng tôi.  

Và cứ như vậy vào những tuần sau đó, cứ vào đúng những buổi chiều thứ Ba, thứ Năm và thứ Sáu là chúng tôi lại tức tối ngó trong ống nhòm để chứng kiến cảnh hai chiếc xe của Susie và "gã nào đó" đến rồi đi.  

Một buổi tối, thằng T.  còn quyết định lấy xe cố tình xuống chận đầu hai chiếc xe nọ để xem mặt gã kia cho biết.  

- Tao chờ xe Susie chạy qua ngã ba, rồi chạy theo xem mặt thằng chả, đúng là dân Hồng Kông có tiền, mà hơi già rồi.  Con nhỏ này tính lợi dụng bọn mình để đậu xong cái bằng cũng như biết mánh khóe làm ăn đó thôi.  Dứt mau cho rồi mày ơi.  Tao nghĩ là vài tuần nữa, mình nên im lìm dời công ty đi chỗ khác, không cho Susie nó biết địa chỉ mới.  Tao có thằng bạn có một văn phòng trống ở North Melbourne.  Mà nhớ nhắc tao đổi email address của công ty luôn nhé.  

Tôi lặng lẽ gật đầu.  Quả thật từ ngày biết Susie có tình nhân tôi không còn cảm thấy khu đại học này quyến rũ như trước nữa.  

Trước đây, thỉnh thoảng tôi còn xuống khu cantine uống cà phê, hút thuốc, hay ghé thư viện mượn sách.  Giữa những tiếng cười nói của các đám sinh viên, cuộc đời như luôn luôn đổi mới và mở rộng về phía trước.  

Dọn một công ty nhu liệu loại bỏ túi đi nơi khác là một chuyện rất mau.  Ðúng như kế hoạch, chúng tôi rời khỏi khu đại học một cách âm thầm và gọn ghẽ.  

Tuy vậy, thằng T.  vẫn còn giữ account trong trường, sau đó vài tuần nó kể cho tôi:  \- Mày thấy con nhỏ Susie bị một vố không ngờ, nó đưa message lên lưới, với tựa "For your eyes only", chà chắc nó biết là bọn mình đã thấy được cảnh nó rủ bồ về nhà, nên chọc tức đó...  Có hôm nó còn đề hàng "The lost paradise" nữa...  Thiệt là...  Tính thằng T.  dễ yêu, dễ quên, nhiệt huyết và sẵn sàng bỏ rơi dĩ vãng như những chuyện Mỹ mà nó thường đọc.  Chỉ vài tháng sau nó đã cặp được một cô bồ Mã Lai, và hai đứa rủ nhau đi Singapore lập nghiệp.  

Cái công ty mà chúng tôi lập ra cũng vì thế mà phải xuất ngoại theo chúng nó.  

Tối hôm thu dọn văn phòng để trả, tôi lái xe về lại khu đại học ngày xưa, muốn nhìn lại vài kỷ niệm cũ.  Và không hiểu sao, tôi muốn đến thăm Susie để chào từ giã nàng.  

Lúc đó vào khoảng 10 giờ đêm, tôi vừa lái xe vào con đường nhỏ dẫn tới nhà Susie thì đã thấy mấy cái xe cảnh sát quay đèn đỏ đậu ngay phía trước sân nhà nàng.  

Linh tính báo động có chuyện chẳng lành, tôi xuống xe và đi bộ đến gần.  Gặp ngay đám sinh viên quen cũ đang bu lại gần đó, tôi hỏi thăm, một người biết chuyện kể rằng:
- Có cặp nhân tình người Trung Hoa vừa bị bắn trong căn flat đó.  Hình như cả hai đều chết.  Sát nhân là một nữ chủ nhân của một tiệm ăn trên China Town...

Tôi choáng váng cả người, như vậy là Susie đã bị bắn rồi.  Tôi tiến gần vào sân của căn flat, nhưng bị một viên cảnh sát chận lại hỏi:
- Anh vào đây làm gì?  

- Tôi là bạn của cô chủ căn flat đó, tôi muốn biết việc gì đã xảy ra cho cô ta.  

- Thật đáng tiếc cho cô bạn anh.  Nhưng chúng tôi đã liên lạc với thân nhân của những nạn nhân.  Anh không được vào hiện trường.  Nhân viên cảnh sát đang điều tra.  

Trước sân, chiếc xe cứu thương đậu trước hai chiếc xe MG và Mercedes.  Cảnh sát đã giăng dây ngăn những người hiếu kỳ tới gần.  

Tôi không ngờ là lúc đó mình lại khóc, hóa ra là tôi đã yêu Susie, phải lúc đó tôi mới tự thú nhận là mình đã yêu nàng.  Tình bạn và tự ái đã làm cho tôi câm lặng, chấp nhận đau thương, tự dằn vặt với trái tim tan vỡ.  

Tôi cảm thấy như bầu trời đang sụp đổ, cặp mắt tươi vui, nhí nhảnh và thân hình thon dẻ của Susie lại như hiện lờ mờ sau làn nước mắt.  

Tôi đứng tựa vào cửa xe và rút thuốc ra hút.  Cổ họng khô ran, đầu óc trống rỗng, hoang mang.  

Ðúng lúc đó, Susie của tôi xuất hiện, bằng xương bằng thịt, thật là một ngạc nhiên không ngờ.  Nàng hỏi tôi: 
- Ủa Ðương đến đây làm gì?  

Tôi hỏi nàng: 
- Ủa, chứ không phải Susie bị bắn...  à?  

- Ðâu có, đó là con nhỏ thư ký của ông chú của Susie, nó lén lấy chùm chìa khóa của Susie và lái xe về đây bồ bịch với tên trùm anh chị tại China Town.  Không ngờ bị vợ ông này biết được tới bắn.  Cảnh sát điện thoại lên tiệm kêu Susie về phỏng vấn.  Mà sao Ðương khóc dữ vậy.  Không có ai chết hết, họ chỉ bị thương thôi.

- Tôi đâu khóc vì họ, mà vì Susie, tôi nghĩ là...  tôi đã yêu Susie ngay từ lúc gặp đầu tiên.  Nhưng tưởng là Susie yêu T., và sau đó lại tưởng là Susie có bồ dẫn về phòng... 

Susie nhìn tôi cười, nàng tiến đến gần tôi hơn:
- Lầm rồi Ðương ơi, Susie đến công ty của T.  và Ðương chơi hoài vì chỉ muốn gặp Ðương thôi.  Lúc hai người âm thầm dọn đi, Susie tưởng là T.  và Ðương làm ăn thua lỗ nên dọn đi trốn nợ.  Ai dè.  Cũng may gặp Ðương ở đây, chứ nếu không Susie đang tính di dân theo ba má qua Canada rồi.  

- Vậy là bây giờ Susie quyết định ở lại Úc vì tôi à?  

- Hm...  Ðể chờ xem sao đã.

Nhưng nói xong câu đó, thân hình của Susie đã nằm gọn lỏn trong vòng tay của tôi.  Mùi hương quen thuộc của một ngày nào đột nhiên trở lại...  Giòng đời sau đó lại từ từ đều lại.  T.  và cô bồ mới cùng công ty nhu liệu của chúng tôi phát triển tốt cho đến lúc thị trường chứng khoán Ðông Nam Á bị mất giá nên phải đóng cửa.  T.  về lại Úc làm khế ước cho hãng Unisys.  

Susie và tôi đã lấy nhau được gần một năm.  Bọn tôi quyết định mở chung một công ty kế toán và du lịch.  Văn phòng đặt tại gần khu đại học.  Nhưng căn nhà bọn tôi mua lại ở tuốt khu ngoại ô, vừa rẻ lại vừa tránh bị dòm ngó.

Phạm Thế Ðịnh