VĂN HỌC NGHỆ THUẬT Liên Mạng

vhnt, số 309

1 July 1997

CUỘC CHƠI

Em là con nai nhỏ
Thơ thẩn chiều rừng hoang
Anh là người thợ săn
Nấp mình đâu quanh đó

Chân người êm như gió
Nên em không giật  mình
Anh nữa đời cung nỏ
Nhắm vào nai, mũi tên!

Ôi muĩ tên tình ái
Ðau nhức da thịt mềm
Ôi mũi tên nguời săn
Thấm nồng mâm ruợu ngọt

Cười đi, cuời đi thôi!
Tên đã bay rồi đấy
Gom những mảnh tình rơi
Kết vòng hoa thắng trận

Hay đâu trong rừng vắng
Nai ngã gục bên đời
Giã từ bao cuộc chơi
Tiếng thác ru ngậm ngùi...

Giờ yên chưa rừng thú?
Hay còn con nai nhỏ?
Ôm vết thuơng tình đầu
Trốn chạy cuộc tình sau.

Lillian Nguyễn

KHÓ NÓI

Người với ta khó nói
một góc chừng mông mênh
bên nhau mà trống vắng
bên nhau vẫn lạ lùng

người hát lời tình khổ
ta cuí đầu  bâng quơ
người như trăng không nói
thao thức giữa vô bờ

sao người không là trăng
vòng tay là ánh sáng
dịu dàng mà thinh lặng
để ta biết mong chờ

sao người không là nắng
rơi vào mắt ta sâu
buổi chiều chưa đi vắng
đánh thức những nhiệm mầu

Sao người không là mưa
thấm hồn ta giọt nhớ
buổi chiều trên thành phố
nghiêng bóng mình trong mưa

Người chẳng là quán trưa
cho hồn ta vào trọ
thành phố chiều nắng gió
người vẫn lạ như xưa

Người như một ngã tư
khiến hồn ta bối rối
chuyến xe đời qua vội
ngươi bạc tóc ưu tư  

Người có một quê hương
ta có những phố phường     
kể nhau đời thuở nọ
mình vẫn là đôi phương

Người từng ngày không nói
ta chập chùng vấn vương
có phải người khó nói
hay hồn ta lạ thường

Ý Liên

Vô đề

Một căn nhà mục
Một quả tim hồng
Làm sao sưởi ấm
Rét lạnh mùa đông.

Một tâm hồn nát
Một đôi tay gầy
Làm sao vun đắp
Hạnh phúc gia cang.

Một thân hốc hác
Kinh nghiệm rã rời
Hồn rách tả tơi
Làm sao ban phát.

Một đời ngơ ngác
Ảo giác đi tìm
Bình yên cuộc sống
Nào khác diêu bông.

Một con đường tối
Một bờ vực sâu
Em đang cắm cúi
Bước đều như nhau.

Xin cho tôi thét
Xin cho tôi gào
Giúp em  ngộ giác
Con đường hư hao.

Tôi đâu là thánh
Sức đã kiệt rồi
Nhìn em say đắm
Tôi về ăn năn.

Cỏ Dại

Ừ Thì...

Ừ thì áo trắng qua cầu
Quên trang thơ cũ nhạt màu thời gian
Ðường xưa mấy ngõ hoa vàng
Bướm không về nữa, ngỡ ngàng nhìn theo
Ừ thì nắng hạn mùa reo
Nên hàng bông giấy đỏ leo nhà ngoài
Gió thơm thương tóc bay dài
Sợi giăng võng nhớ sợi hoài cố nhân
Ừ thì tình ấy phù vân
Trăm năm lời nói ngại ngần chẳng trao
Khi xưa là nhớ ngọt ngào
Bây giờ là mộng, tặng nhau trái sầu 

Em mang lòng ấy đi đâu
Ta ôm lòng cũ đêm sâu nhớ người
Mắt trời như mắt em cười
Cho đêm nay nhớ thành mười đêm sau...

tường vi

Ðêm Trên Biển Corona Del Mar

Ðêm Trên Biển Corona Del Mar
Em co người vì lạnh
Anh làm như tình cờ
Khoác cho em chiếc áo
Dịu dàng như một người anh
Và điều đó làm cho em cảm động

Biết rằng em hay mơ mộng
Anh đưa em đi hóng gió biển mỗi tuần
Bao lời cảm ơn
Em muốn nói
Nhưng sao mãi ngập ngừng

Em chỉ biết cùng anh
Ði dạo
Và để lại
Những vết chân trần
Trên cát

Không có những tòa lâu đài
Ðổ nát
Giữa đại dương
Vì lâu đài của em
Chẳng xây trên biển cả
Nên không hề nghiêng ngả
Trước phong ba

Lâu đài của em
Chính là nhà
Mà nơi đó
Chỉ mình anh hiện diện
Với bao điều thánh thiện
Em mãi đi tìm

Cát Nhu

Tình Ca Hai Mươi  Năm

Hai mươi năm rồi ta xa quê hương
Thân ta không nhà, tâm tư đau thương
Ôi vầng trăng buồn đêm thâu cô đơn
Trăng khuya và ta lòng ai sầu hơn?

Ta thương quê ta đang trong gông tù
Dân ta đau thương, đời đầy âm u
Em thơ tương lai xây trong mây mù
Người yêu không còn mong chờ tương tư

Này người yêu ơi, hai mươi năm dài 
Lòng ta chưa hề nghe sầu nguôi ngoai 
Em thay tình hồng cho ta đời buồn
Non sông điêu tàn, hồn ta tang thương

Thoa son lên môi em quên sầu đời 
Cùng ai thâu đêm em chia niềm vui
Em hay chăng em, hai mươi năm rồi 
Tình ca quê hương hằn đau trên môi!?

Ngô Minh Hằng

KHÓI  CAY

Ngày mai em đi lấy chồng
Ngày mai thuyền chở sang sông một người
Ngày mai trong tiếng pháo vui
Rồi anh sẽ thấy em cười hân hoan
Sẽ hiền như một vợ ngoan 
Cùng chồng chuốc rượu  họ hàng, thân, quen
Má hồng em sẽ hồng thêm
Mời anh ly nữa cho mềm môi nhau
Anh xem, này áo cô dâu
Này hoa, này lược cài đầu.  Ðẹp không?
Này đây là hộp phấn hồng
Em thoa lên má cho chồng thương hơn
Còn đây nử thỏi son thơm
Tô cho mất dấu môi hôn ngày nào
Em cười mắt vẫn đầy sao
Khói cay.  Một chút lệ.  Trào.  Thế thôi! 
Thật mà, thật đấy, em vui
Mời anh với lại...  một người...  nâng ly! 
Để mừng em buổi vu quy
Anh ơi khói pháo cay gì mà cay!!!

Song Châu Diễm Ngọc Nhân

Ðêm Tưởng Nhớ

Ðêm buồn, vọng tưởng, nhớ người ta
Trăng lên, sao sáng, dải ngân hà
Hạ về, mơ mộng, về phương bắc
Tự hỏi, người ta, có nhớ ta?

Gió mưa, gõ nhẹ, vào song của         
Rơi rơi, tí tách, ngỡ giao thừa
Mai nở trong hồn, ai thổn thức
Phương nào ai có, nhớ ta chưa

Trời sáng, sao người chưa muốn sáng
Lang thang, ngơ ngẩn, lại miên man          
Nhớ về em nhỏ ngây thơ ấy    
Muốn gởi tình qua, sợ phũ phàng

MAI PHƯƠNG 

6/4/97

TẢN MẠN VỀ NGUYỄN BÍNH

Hai người sống giữa cô đơn
Nàng như cũng có nỗi buồn giống tôi
Nguyễn Bính

Ngày xưa, khi còn đi học và ở trong ký túc xá thuộc một trường đại học lớn ở Saigon, tôi có dịp đọc Ngày Xưa Còn Bé của Duyên Anh, và qua đó đã cảm được những bài thơ trữ tình của Xuân Diệu và Nguyễn Bính.  Thật ra, tôi bị mê hoặc thì đúng hơn.  Nhưng giữa hai tác giả, thì tôi cảm thấy gần gũi với Nguyễn Bính hơn, có lẽ vì tôi là dân quê mùa, tỉnh lỵ.  Những câu thơ tình "Tờ lá thắm đã lạc dòng u uất, ánh mai soi cũng pha nhạt màu ôi; Anh chỉ có một tình yêu thứ nhất, Anh cho em, nên anh đã mất rồi" thật là hay, nhưng sao tôi vẫn thích những câu thơ đơn giản, mộc mạc gần như ca dao của Nguyễn Bính:  Hai người sống giữa cô đơn; Nàng như cũng có nỗi buồn giống tôi; Giá đừng có dậu mồng tơi; Thế nào tôi cũng sang chơi thăm nàng...

Tôi nghĩ, hầu như trong chúng ta, những người lớn lên ở Việt Nam, chắc ai cũng không ít thì nhiều nghe qua hay biết về nhà thơ tài hoa nhưng vắn số này.  Ðiều đó cũng dễ hiểu, vì thơ của Nguyễn Bính hình như đã đạt được trình độ dễ nhớ và đại chúng.

Ði ngược dòng thời gian một chút, vào đầu thế kỷ 20, khi mà phong trào thơ cũ (theo truyền thống) không còn phát triển nữa, thơ mới được trỗi dậy như trăm hoa đua nở.  Trong khi người ta nô nức đua nhau theo phong trào thơ mới, làm thơ mới, thì Nguyễn Bính và Tú Mỡ vẫn tiếp tục đi theo con đường thơ cũ.  Giữa những khuôn mặt sáng giá của vườn thơ mới như Xuân Diệu, Thế Lữ, Huy Cận, v.v...  tên tuổi của Nguyễn Bính vẫn không hề bị lu mờ, mà ngược lại ông còn tạo được bản sắc rất riêng của mình.  Nguyễn Bính viết:
        Hoa chanh nở giữa vườn chanh
        Thày  u mình với chúng mình chân quê
        Hôm qua em đi tỉnh về
        Hương đồng gió nội bay đi ít nhiều

Có người cho rằng qua bài thơ này Nguyễn Bính muốn làm một bản tuyên ngôn về đường lối sáng tác của mình.  Ðường lối thơ theo nhà quê.  Không cần ra tỉnh, cứ hương đồng gió nội là hay rồi.

Nguyễn Bính là thi sĩ của tình yêu.  Nhưng tình yêu của Nguyễn Bính không phải chung chung như:
        Yêu là chết trong lòng một ít
        Vì mấy khi yêu mà chắc được yêu...
        Xuân Diệu

hay táo bạo và Tây phương hóa như:
        Hãy sát đôi đầu, hãy kề đôi ngực
        Hãy trộn nhau đôi mái tóc ngắn dài...

Nhưng tình yêu của Nguyễn Bính rất nhẹ nhàng, tế nhị và Việt Nam:
        Tôi chiêm bao rất nhẹ nhàng
        Có con bướm trắng thường sang bên này...

Và cũng không phải vội vàng, chạy theo kim đồng hồ như Xuân Diệu 'Mau với chứ, vội vàng lên với chứ...  Mau với chứ!  Thời gian không đứng đợi', mà chỉ chầm chậm:
        Láng giềng đã đỏ đèn đâu
        Chờ em ăn dập miếng giầu em sang
        Ðôi ta cùng ở một làng
        Cùng chung một ngõ vội vàng chi anh
        Em nghe họ nói mong manh
        Hình như họ biết chúng mình với nhau.

Có lẽ trong chúng ta, ai cũng một lần nghe qua một vài câu thơ trang nhã, tình tứ và sâu xa trong bài Người Hàng Xóm:
        Nhà nàng ở cạnh nhà tôi
        Cách nhau cái dậu mồng tơi xanh rờn
        Hai người sống giữa cô đơn
        Nàng như cũng có nỗi buồn giống tôi
        Giá đừng có dậu mồng tơi
        Thế nào tôi cũng sang chơi thăm nàng...

và để rồi tiếc cho một mối tình nhẹ nhàng nhưng đầy thi vị của thi sĩ.  Nhà thơ yêu một người con gái (có thể là tưởng tượng), nhưng chỉ yêu thầm, không dám nói ra, mà chỉ âm thầm tự nhủ 'tôi buồn tự hỏi hay tôi yêu nàng?', để rồi ngày tháng qua đi và nàng chết.  Thi sĩ đã than khóc và mới nhận ra được là mình đã yêu:
        Ðêm qua nàng đã chết rồi
        Nghẹn ngào tôi khóc...  Quả tôi yêu nàng.

Thời còn đi học, tôi thật sự đã cảm những câu thơ trên đây của Nguyễn Bính.  Lúc đó, tôi còn muốn tìm hình ảnh của mình đâu đó trong bài thơ để hỏi mình có thương thầm ai không?  Nhưng nào có được, khi mà sách vở và thi cử cứ đè nặng lên cuộc đời sinh viên đầy gian truân...

Trong Thi Nhân Việt Nam, Hoài Thanh, khi phê bình về Nguyễn Bính, có viết: "Giá Nguyễn Bính sinh ra thời trước tôi chắc người đã làm những câu ca dao mà dân quê vẫn hát quanh năm và những tác phẩm của người, bây giờ đã có vô số những nhà thông thái nghiên cứu". Thật vậy!  Nhiều bài thơ của Nguyễn Bính mang vần điệu ca dao và rất dễ nhớ.  Nguyễn Bính không dùng chữ trừu tượng hay cầu kỳ để viết nên những vần thơ để đời.  Ông cũng không không dùng những triết lý cao siêu để nói lên những điều hiển nhiên trong cuộc sống.  Những câu lục bát của bài Tương Tư thật là dễ hình dung:
        Thôn Ðoài ngôì nhớ thôn Ðông
        Một người chín nhớ mười mong một người
        Gió mưa là bệnh của trời
        Tương tư là bệnh của tôi yêu nàng.

Tôi thấy cái so sánh 'gió mưa là bệnh của trời' với 'tương tư là bệnh của tôi yêu nàng' rất ư là sáng tạo và cân xứng.  Trong câu "gió mưa là bệnh của trời" có âm vang của gió bão, trong khi câu kế "tương tư là bệnh của tôi yêu nàng" thì lại tả cái âm vang của một tấm lòng.  Hai câu thơ không chỉ nói về cái vũ trụ mà còn nói về cái tình trong vũ trụ.  Gió mưa của trời, của vũ trụ, luôn gây ra cái cảm giác buồn buồn.  Và tương tư là một tính của con người, nhất là đôi trai gái yêu nhau; là một cái vốn tự nhiên.  Tương tư là bệnh của tình nhân, như mưa gió là bệnh của trời đất.

Cũng có ý cho là "gió mưa" được lấy từ điển "Phong Vũ", tên một bài thơ trong Trịnh Phong, Kinh Thi, thể hiện tình cảm của người con gái đợi người tình.  Tôi thấy ý này không chính xác mấy, vì Nguyễn Bính không học chữ một cách hệ thống từ nhà trường mà chỉ tự học từ một ông chú.  Nguyễn Bính cũng không dùng điển tích trong thơ văn của ông ta.

Tôi còn cảm thơ Nguyễn Bính vì cái đặc tính mộc mạc, rất quê mùa Bắc bộ:
       Hai thôn chung lại một làng,
        Cớ sao bên ấy chẳng sang bên này
        Ngày qua ngày lại qua ngày
        Lá xanh đã nhuộm thành cây lá vàng
        Bảo rằng cách trở đò giang
        Không sang là chẳng đường sang đã đành
        Nhưng đây cách một đầu đình
        Có xa xôi mấy mà tình xa xôi.

        Nhà em có một giàn giầu
        Nhà tôi có một hàng cau liên phòng
        Thôn Ðoài ngồi nhớ thôn Ðông
        Cau thôn Ðoài nhớ giầu không thôn nào?

Mặc dù lúc đó tôi chưa hề ra miền Bắc bao giờ, nhưng đọc những câu thơ này, tôi cũng có thể hình dung ra cái trữ tình của trai gái thuộc vùng đồng bằng Bắc Việt Nam.  Chỉ có trong thơ Nguyễn Bính, tôi mới thấy rõ tình yêu của người Việt Nam trong khung trời Việt Nam, vì chỉ Việt Nam mới có "thôn đoài, thôn đông" hay "hàng cau liên phòng".

Phần lớn các nhà phê bình đều nhận xét là tình yêu của Nguyễn Bính không lãng mạn, nồng cháy như Xuân Diệu, không chứa chan như Huy Cận, nhưng nhẹ nhàng và mộng tưởng.  Riêng tôi thì thấy Nguyễn Bính cũng yêu say đắm lắm chứ.  Thi sĩ yêu đến nỗi phải ghen.  Người không muốn người yêu mình hôn hoa, xức nước hoa, đi tắm biển và thậm chí  không muốn thấy người yêu "ôm gối chiếc đêm ngủ."  Ghen như vậy thì quả là hết ý!

        Cô nhân tình bé của tôi ơi
        Tôi muốn cô chỉ mỉm cười
        Những lúc có tôi và mắt chỉ
        nhìn tôi những lúc tôi xa xôi

        Tôi muốn cô đừng nghĩ đến ai
        Ðừng hôn, dù thấy đóa hoa tươi
        Ðừng ôm gối chiếc đêm nay ngủ
        Ðừng tắm chiều nay, bể lắm người

        Tôi muốn mùi thơm của nước hoa
        mà cô thường sức chẳng bay xa
        Chẳng làm ngây ngất người qua lại
        dẫu chỉ qua đường khách lại qua

        Tôi muốn những đêm đông giá lạnh
        Chiêm bao đừng lẩn khuất bên cô
        Bằng không tôi muốn cô đừng gặp
        Một trẻ trai nào trong giấc mơ

        Tôi muốn làn hơi cô thở nhẹ
        Ðừng làm ẩm aó khách chưa quen
        Chân cô in vết trên đường bụi
        Chẳng bước chân nào được dẫm lên

Có người cho rằng bài thơ Ghen trên đây là bài thơ khéo nhất của Nguyễn Bính; từ cách gieo vần đến lời thơ và chất thơ.

Bên cạnh những bài thơ tình mà Nguyễn Bính đã tả một cách rất ngọt, rất chân chất ấy, nhà thơ còn rất thành công trong các bài thơ về người mẹ, người chị, giản dị dến không ngờ, nhưng gây xao xuyến và xúc động đến không ngờ cho độc giầ Chắc mọi ngươì còn nhớ bài Lòng Mẹ của Nguyễn Bính.  Không một lời bóng bẩy, hào nhoáng, chỉ mộc mạc như tấm lòng của bao bà mẹ Việt Nam, nhưng sao đi vào lòng người đến thế:
        Gái lớn ai không phải lấy chồng
        Can gì mà khóc, nín đi không
        Nín đi mặc áo ra chào họ
        Rõ quý con tôi!  Các chị trông

        Ương ương dở dở quá đi thôi!
        Cô có còn thương đến chúng tôi
        Thì đứng lên nào!  Lau nước mắt
        Mình cô làm bận mấy mươi người

       Này áo đồng lầm, quần lĩnh tía
        Này gương này lược này hoa tai
        Muốn gì tôi sắm cho cô dủ
        Nào dã thua ai đã kém ai

        Ruộng tôi cày cấy, dâu tôi hái
        Nuôi dạy em cô tôi đảm dương
        Nhà cửa tôi coi, nợ tôi giả
        Tôi còn mạnh chán, khiến cô thương

Ðể rồi khi tiễn con ra ngõ về nhà ai, mẹ một mình quay vào lủi thủi một mình, một bóng.  "Con gái là con người ta mà".  Ðọc đến đây ai mà không cảm động?  Những vần thơ chân chất đến độ khó mà phân biệt được đâu là đời và đâu là thơ nữa.

Một bài thơ nữa của Nguyễn Bính, viết về cảm xúc của người chị cho người em khi đi về nhà "người ta" trong bài "Lỡ Bước Sang Ngang":
        Em ơi em ở lại nhà
        Vườn dâu em hái, mẹ già em thương
        Mẹ già một nắng hai sương
        Chị đi một bước trăm đường xót xa.

Hẳn lòng người "chị" trong bài thơ này phải có nhiều uẩn khúc lắm, thế nên, lẽ ra phải vui trong ngày hạnh phúc của đời mình, nhưng giọng thơ lại chứa chất tang tóc, đau thương

        Mắt quầng tóc rối tơ vương
        Em còn cho chị lược gương làm gì
        Một lần sẩy bước ra đi
        Là không hẹn lại ngày về nữa đâu
        ...

        Em về thương lấy mẹ già
        Ðừng trông ngóng chị nữa mà uổng công
        Chị giờ sống cũng bằng không
        Coi như chị đã sang sông đắm đò

Có người cho rằng Lỡ Bước Sang Ngang là một bản tuyên ngôn về quyền phụ nữ của Nguyễn Bính.  Có thể là cách đây 50 năm, phụ nữ Việt Nam chưa có quyền tự do lựa chọn, không được bình đẳng trong hôn nhân, vì vậy mà đại đa số chị em có ý nghĩ rằng đám cưới của mình như là một sự "lỡ bước sang ngang".

Không ai phủ nhận được là Nguyễn Bính là tác giả của những lời thơ bình dân.  Ông không ca ngợi những vẻ đẹp xa vời hay những bóng giáng mỹ lệ, nhưng chỉ ghi lại và nói những chuyện hàng ngày, rất gần gủi với đại chúng.  Một trong những hình ảnh đó là "Những Bóng Người Trên Sân Ga".  Trong bài này, tôi thấy những cuộc chia lìa cứ tiếp tục, gần như không ngừng:
        Những cuộc chia lìa khởi từ đây
        Cây đàn sum hợp đứt từng dây
        Những lời bèo bọt, thân đơn chiếc
        Lần lượt theo nhau suốt tháng ngày

        Có lần tôi thấy hai cô bé
        Sát má vào nhau khóc sụt sùi
        Hai bóng chung lưng thành một bóng
        Ðường về nhà chị chắc xa xôi

và còn gì cảm động hơn hơn khi thấy hai người yêu đang bịn rịn chia tay:
        Có lần tôi thấy một người yêu
        Tiễn một người yêu một buổi chiều
        Ở một ga nào xa vắng lắm
        Họ cầm tay họ, bóng xiêu xiêu

và những cảnh mà tôi nghĩ là ta thấy hàng ngày trên các sân ga:
       Hai chàng tôi thấy tiễn đưa nhau
        Kẻ ở sân ga, kẻ cuối tàu
        Họ giục nhau về ba bốn bận
        Bóng nhòa trong bóng tối từ lâu

        Có lần tôi thấy vợ chồng ai,
        Thèn thẹn chia tay bóng chạy dàị
        Chị mở khăn trầu anh thắt lại,
        Mình về nuôi lấy mẹ, mình ơi!

        Có lần tôi thấy một bà già
        Ðưa tiễn con đi tận chốn xa
        Tàu chạy lâu rồi, bà vẫn đứng
        Lưng còng đổ bóng xuống sân ga

rồi những người cô đơn, không có bạn bè, người thân:
        Có lần tôi thấy một người đi
        Chẳng biết về đâu nghĩ ngợi gì
        Chân bước hững hờ theo bóng lẻ
        Một mình làm cả cuộc phân ly

        Những chiếc khăn màu thổn thức bay
        Những bàn tay vẫy những bàn tay
        Những dôi mắt ướt nhìn đôi mắt,
        Buồn ở đâu hơn ở chốn này?

        Tôi đã từng chờ những chuyến xe
        Ðã từng đưa đón kẻ đi về
        Sao nhà ga ấy sân ga ấy
        Chỉ để cho lòng dấu biệt ly?

Biệt ly nào mà không buồn?  Cuộc vui nào mà chẳng có lúc chia tay?  Ngày vui lúc nào cũng qua mau và chỉ để lại cho người nhiều ngày buồn sau đó.  Có lẽ trong đời người, thời gian buồn nhiều hơn thời gian vui, nên trong bài thơ này, tôi chỉ thấy toàn những hình ảnh của chia tay cứ dồn dập.

Có ai đó đã nói "Cuộc đời là một bài thơ lớn." Tôi thấy điều này rất đúng với Nguyễn Bính.  Ông sinh ra ở miền Bắc VN, nhưng sau này (trước 1954), ông lưu lạc vào Nam.  Khoảng 1952, ông từng làm phó chủ tịch tỉnh bộ Kiên Giang, phụ trách về văn hóa tuyên truyền.  Trong thời gian ở ngoài Bắc, ông viết thơ tình nổi tiếng; trong thời gian đi kháng chiến trong Nam, ông viết nhiều bài thơ về kháng chiến, yêu nước, nhưng không mấy thành công và ít ai biết đến.  Một trong những bài ông viết trong lúc còn "nằm gai nêm mật" trong rừng U Minh là Người Của Ngày Maị Trong bài, ông đã tả được một cuộc sống gian lao của những người yêu nước, kháng chiến chống Pháp lúc bấy giờ:
        Ở chòi hẹp nhưng hồn bao trùm vũ trụ
        Trái tim đau nhưng thương cả loài người
        Ðã nhiều hôm không thấy bóng mặt trời
        Bởi làm việc liên miên và bí mật
      ...

Những người yêu nước này là ai?  Họ là những đứa con VN đến từ ba miền của đất nước, mỗi người mang theo một sắc thái riêng biệt:
        Quê các anh ở miền Trung đá núi
        Bãi cát vàng bờ biển uốn quanh co
        Ðêm trong xanh, cao vút tiếng ai hò
        Trên bến vắng một dòng sông nổi bạc

        Quê các anh ở miền Nam bát ngát
        Trái dừa xiêm nước ngọt buổi trưa nồng
        Ðôi ba cô gái bán hàng bông
        Chèo yểu điệu một xuồng đầy vú sữa
        Theo dòng kênh đi sâu vào biển lúa

        Quê các anh ở miền Bắc xa xôi
        Bước chân đi, không biết mấy năm rồi
        Xa cha mẹ anh em, xa tất cả
        Nương dâu xanh, chiếc cầu ao, mái rạ
        ...

        Họ là ai?
        - Là người của ngày mai.

Sau 1954, Nguyễn Bính tập kết về lại Bắc, ông bị vài người trong chính quyền Hà Nội lúc đó cho là phản động và đã chết trong tủi nhục lúc chỉ 47 tuổi, cái độ tuổi đầy sáng tạọ

Tôi cố tìm một vài phê bình về cái "dở" của thơ Nguyễn Bính mà chẳng thấy bao nhiêu.  Phần lớn thơ của Nguyễn Bính được viết theo thể thơ của dân gian.  Chả thế mà nhiều nhà phê bình đều đồng ý là Nguyễn Bính là nhà thơ của đồng quê.  Tuy nhiên Hoài Thanh, khi phê bình về Nguyễn Bính trong Thi Nhân Việt Nam, cũng có trách: "Giữa những bài giống như ca dao, người ta bỗng chen vào một đôi lời quá mới.  Ta thấy khó chịu như khi vào một ngôi chùa có những ngọn đèn điện trên bàn thờ Phật".  Chẳng hạn như những câu:
        Ðã thấy xuân về với gió đông
        Với trên màu má gái chưa chồng
        Bên hiên hàng xóm, cô hàng xóm
        Ngước mắt nhìn trời, đôi mắt trong...

đã làm Nguyễn Bính hết cái "quê mùa" rồi.  Còn lại, tôi không thấy ai chê thơ của ông cả.

Viết về Nguyễn Bính thì chắc cả một cuốn sách cũng không đủ.  Càng lục lại trong tiềm thức càng thấy nhớ nhiều, "Chân quê", "Trường huyện", "Cô hái mơ", "Lẳng lơ"...  toàn những bài đã dược truyền tay chép đi chép lại trong thời học sinh.  Nhưng sao thấy ngôn từ bỗng trở nên khô cứng và trống rỗng dến thảm hại mỗi khi nói về thơ ông.  Phải chăng cái "hồn" trong thơ ông đã nói hộ hết rồi...

Tôi nhớ hoài một lời nói của Nguyễn Bính đâu đó là "Làm văn nghệ khó lắm" vì "Có nhiều ý, nhiều chữ quá tuyệt mà người khác đã cướp mất, trước mình.  Mình chỉ nhái lại thôi".  Và, tôi cũng chỉ đang nhái lại vài chữ của tiền nhân để bày tỏ lòng ngưỡng mộ đối với một nhà thơ mà tôi cho là của tha hương và tình yêu trắc trở.

Nguyễn V. Tuấn

VỤN VẶT...

Hoàng thơ thẩn lang thang một mình, tối nay mưa phùn bay lất phất, mùi hơi đất nhè nhẹ tỏa lan khắp vùng đồi núi.  Con đường dẫn lên chợ Hoa Ðà Lạt vừa dốc lại vừa cao.  "Vẫn giống như ngày xưa", Hoàng thầm nghĩ.  Ừ nhỉ, đã mười năm rồi, thoáng chốc cũng đã mười năm, kể từ ngày anh rời bỏ quê hương.  Ðà Lạt đây, thành phố "mộng mơ" của riêng anh.  Nghĩ tới đây Hoàng chợt mỉm cười với mình.  Nhớ ngày xưa khi theo mẹ lên Ðà Lạt buôn bán, khi xe vừa lên đến thành phố, anh chợt nhảy dựng lên và giữa bao nhiêu hành khách trên xe, anh reo lên vui sướng:  "A, thành phố mộng mơ đây rồi!".  Mọi người cùng bật cười ngơ ngác.  Hoàng bỗng chợt cười thành tiếng.  Ừ nhỉ, không biết bây giờ còn có đủ can đảm mà reo lên như vậy nữa hay không.

Bước chân vô tình đã dẫn anh đến bên bờ hồ Xuân Hương, trời đã tạnh mưa, nhưng những cơn gió mát lạnh từ hồ vẫn thổi lên.  Xa xa, phía bên kia bờ hồ là nhà hàng thủy tạ ẩn hiện mập m  Hoàng gỡ kính xuống lau để nhìn cho rõ hơn.  Ngọn gió lành lạnh làm cho anh có một cảm giác lâng lâng, xao xuyến khó tả.  Ðà lạt bây giờ không còn mộc mạc và dễ thương như ngày trước nữa, Hoàng thầm nghĩ.  Anh liếc nhìn đồng hồ, mới chín giờ tối mà đường phố đã thưa thớt.  Hoàng nhìn quanh quất, chỉ có mình anh là lẻ loi, "cô đơn" một mình.  Một vài cặp tình nhân ngồi thủ thỉ với nhau trên ghế đá bên bờ hồ.  Họ liếc nhìn anh tò mố  Hoàng lảng đi chỗ khác, trí óc lại dẫn đưa anh trở về qúa khứ và những kỷ niệm ngây ngô của ngày thơ dại.  Cảnh cũ còn đây, không thay đổi là mấy, nhưng sau mười năm, lòng người đã đổi thay. 

Lang thang một hồi tưởng chừng cũng đã đủ, Hoàng lần bước trở về khách sạn, nơi mẹ và chị anh đang đợi.  Có lẽ mẹ lo cho anh lắm.  Mẹ làm anh đôi lúc phải ngạc nhiên vì mẹ cứ nghĩ anh vẫn còn nhỏ bé như ngày nào.  Mẹ lo cho anh từng li từng tí, cứ in như là bất cứ lúc nào anh cũng có thể bị bắt cóc đi mất.  Hoàng lần túi tìm gói thuốc, không hiểu sao về Vietnam thăm lại gia đình anh lại thích phì phèo điếu thuốc.  Không cô  Lạ thật.  A, anh chợt nhớ là đã để quên ở nhà.  Anh vừa đi vừa đảo mắt tìm quanh quất xem có quán bán thuốc lẻ nào không.  Chợt thấy bên kia đường bóng một chiếc nón lá và một hộp gỗ nhỏ được chồng lên bởi hai chân cũng bằng gỗ, anh bèn tạt ngang qua. Anh cất tiếng:
-  Chị à, bán cho tôi một gói 555 đi.

Chị bán hàng lặng lẽ đưa gói thuốc cho anh, anh đưa tay vào túi lấy tiền.  Nói đến món tiền bây giờ ở Vietnam, anh ngán ngẩm.  Thấy anh loay hoay, xoay lên xoay xuống tờ tiền, ngắm nghía con số cho chắc chắn.  Chị bán hàng hỏi, giọng lo lắng:
-  Ủa, anh không sao chứ!?

-  Không, tôi không sao.  Cám ơn chị!

Hoàng vừa đi vừa cười, anh châm một điếu thuốc, nhìn khói thuốc tan loãng vào khoảng không, anh lại nghĩ về hình ảnh ngây ngô của anh thuở trước.  Số là trước kia, khi anh còn là một cậu bé, khoảng 10, 11 tuổi gì đó, lôi thôi lếch thếch, đầu tắt mặt tối đi theo mẹ bôn ba buôn bán.  Anh còn nhớ lần đầu tiên lên Ðà Lạt.  Sau khi bỏ mối xong, trong túi rủng rẻng vài chục đồng xin được của mẹ, anh le te đi coi phim một mình.  "Mình cũng có vẻ phong lưu công tử ra phết", anh thầm nghĩ.  Anh nhớ hồi đó ở Ðà Lạt, người ta ai cũng có áo măng tô, áo bông xanh bông đỏ khoác lên người, quần thì quần jean, quần vải, catê, ốc pho, vải Mỹ, Anh, Pháp vv..  giầy thì hiệu A-di-đát, xe thì xe cúp, Honda, nghèo lắm cũng có chiếc xe đạp hai bánh chạy chơị  Còn anh thì chỉ có đôi chân nhỏ bé quen cuốc bộ không biết mệt mỏi là gì.  Tối hôm đó, anh cũng khoác lên mình hai chiếc áo cũ rích, vạt áo trong thì dài hơn vạt áo ngoài, tay áo bên trong cũng dài hơn nữa.  Có hề gì, anh lẩm bẩm.  "Tốt gỗ hơn tốt nước sơn", người ta vẫn thường bảo thế.  Miễn sao ấm là được.  Rồi anh lại thắng thêm cái quần caki cũ mèm, đầy bụi đường, ở hai đầu gối mẹ lại nhíu cho hình hai trái tim nữa ch  Anh nhớ cái quần ấy không có phẹc-ma-tuya thì phải.  Hừ!  thế thì đã sao, vạt áo dài lằng ngoằng đủ để che khuất đi rồi, hơn thế nữa "à la mốt" là phải như vậy.  Thế rồi anh đường hoàng hỏi đường lên rạp hát chính ở Ðà Lạt, mua một vé hạng nhất, anh mặc cả nhiều qúa khiến bọn chợ đen phải phát cáu.  Anh rờ lại túi quần.  Có lẽ đã hết nhẵn, anh lẩm bẩm.  A, đây rồi, anh vét hết thì còn được vài đồng.  Anh lạng qua lạng lại chờ đến giờ chiếu phim, thấy người lớn phì phèo điếu thuốc.  Anh tò mò muốn thử xem sao.  Anh lại gần một chị bán thuốc lẻ và lên giọng:
-  Bán cho điếu thuốc đi chị hai.

Chị bán thuốc hỏi:
-  Thuốc gì em?

-  Một điếu Mai đi chị.

Chị bán thuốc ngẩn người trong giây lát rồi nói:
-  À, ở đây hông bán lẻ đâu em.

Anh ngớ ngẩn.  Ủa, rõ ràng chị ta bán thuốc lẻ mà.  Rồi anh chợt hiểu ra.  Cả một gói thuốc Mai chưa đầy hai chục đồng mà hỏi mua một điếu làm sao người ta bán.  Chợt anh thấy người ta xô lấn nhaụ  À, thì ra đã tới giờ chiếu phim.  Anh phải chen lấn bở hơi tai mới vào được trong rạp, mấy lần suýt mất đôi dép yêu qúi làm anh phải quát tháo om sòm.  Tan rạp ra về, người ta tản ra rất nhanh về nhà.  Một lúc sau anh giật thót mình vì đường phố vắng tanh.  Nhưng anh tự trấn tĩnh.  Hừ, có cước của mình thì được cái gì, chẳng lẽ đem quần áo của mình ra chợ trời bán.  Thế là anh cứ đường hoàng ra về, lên dốc xuống đồi, ngắm ngía phong cảnh Ðà Lạt qua làn sương mờ lành lạnh.  Thơ mộng ra phết!  Anh tự nhủ.  Thỉnh thoảng anh gặp được vài người đi ngược chiều.  Họ nhìn anh tò mố  Anh đoán họ nghĩ anh là một thằng nhỏ bị điên không chừng...

Hoàng đang thẫn thờ nghĩ ngợi lung tung về những hình anh vui tươi ngộ nghĩnh của tuổi thơ thì chợt thấy một hiệu sách.  Từ thuở nhỏ, hễ cứ thấy hiệu sách là anh mê tít thò lố  Dù gì, thế nào cũng phải ghé qua một cái xem cho đã đẩ  Anh bước vào, chị bán hàng mỉm cười xã giaọ  Anh rảo quanh một vòng.  Lạ nhỉ, thời đại này, đúng là "văn minh tin học" có khác.  Ði đâu cũng thấy sách vở computer và ngoại ngữ tràn ngập.  Ði dạo phố, cứ một quãng ngắn lại thấy có trung tâm tin học, một quãng nữa lại thấy trung tâm ngoại ngữ.  Phải lâu lắm Hoàng mới tìm được vài cuốn anh còn thiếu.  Cuối cùng anh cũng tìm được dăm ba cuốn, một cuốn từ điển tiếng Pháp của nhà xuất bản Khoa Học,  Trang tử và Cổ học tinh hoa của Nguyễn hiến lê, dăm ba cuốn cổ điển dương cầm của Richard Clayderman.  Khi anh đến quầy tính tiền, cô bán sách nhìn anh từ đầu đến chân và lên giọng hỏi:
-  Anh đang đi tu ạ?

Hoàng hết sức ngạc nhiên, và tò mò hỏi tại sao cô lại có nhận xét như vậy.

Cô bán sách trả lời:
-  Dễ hiểu thôi, vì bây giờ tôi thấy những người bằng tuổi anh họ lao đầu vào những cuốn sách tin học và tiếng Anh.  Hiếm người chọn mua những cuốn như anh chọn.  

Hoàng vừa cười vừa nghĩ thầm trong lòng những cuốn sách như vậy anh đâu có thiếu.  Mà cô bán sách nói đúng thật.  Những cuốn anh chọn mua, thổi ra được bụi, chứng tỏ chúng nó cũng đã "đóng đô" ở đây lâu lắm.  

Trên đường trở về Hoàng không khỏi bâng khuâng, cuộc sống sẽ ra sao nếu như con người ta không đoái hoài tới nghệ thuật và thưởng thức nó nữa, hoặc chỉ còn một thiểu số nhỏ nhoi.  Anh ngước nhìn trời, một vài vì sao nhỏ nhoi lấp lánh nơi xa.  Anh thầm thì, cũng đã khuya rồi nhỉ.  

Hoàng Vỹ

Tản Mạn Tháng Sáu

(Thương gởi đến MK)

Tôi ngồi lặng im hàng giờ bên cạnh khung cửa sổ.  Bên ngoài bầu trời ùn ùn kéo mây, xám ngắt, và những phiến lá trở mình, nhốn nháo trong từng cơn gió mạnh.  Phím đàn lặng lẽ với lớp bụi bám đầy.  Nó đã lặng im kể từ lúc người con gái ấy rời bỏ tôi.  Nó đã cùng tôi, lặng im vì sợ phải khuấy động lại những đau thương mà thật khó khăn mới có thể cất yên trong đáy lòng.

Trang nhật ký mở rộng, rỗng tuếch nhưng tâm trí thì lại đầy ắp những xung đột ý niệm.  Ngòi bút đã bị đè bẹp.  Dòng mực ựa ra trên nó khô quạnh lại.  Giống như máu!  Vũng máu đặc quệch, đổ loang loáng trên nền gạch, vấy đầy cả tâm hồn tôi.  

Gió lại nổi lên.  Lạnh.  Thân thể run.  Ðôi môi xám ngắt.  Ðiếu thuốc tập tành nhen nhóm để mong đốt đi cơn buồn, tắt lịm trên tay.  Gió vẫn cuồng nghiệt!  Không chỉ thân thể đang run rẩy, mà cả đám lá ngoài kia cũng thế.  Một chiếc lá yếu đuối đang vẫy vùng.  Nó không muốn xa cành.  Nhưng gió vẫn hung hãn thét gào.  Nó cong mình.  Nó van lơn.  Nó rên rỉ.  Gió vẫn mặc, vẫn phủ phàng bóp chặt lấy nó, vẫn điên cuồng vui thích tra tấn nó, cố cướp nó khỏi thân cây và cuống lá đứt dòng nhựa ứa ra, hệt như máu nó chỉ kịp la lên thảng thốt, đau đớn và rồi bay đi theo gió, mà không, bị gió cuốn xoáy, mang đi thật xa, tung lên, quần xuống, kéo lê trên hè phố, xây xướt màu xanh, hay thịt da, tội tình, rướm máu!

Mưa!  rầm rập đổ xuống.  Thoáng đó, cả con phố đã ngập nước, trắng toát.  Màu trắng lạnh quá!  rờn rợn tựa màu tang.  Chiếc khăn tang buông xuống trên nắp quan tài.  Chấm hết!  Nhưng không, đó là mở đầu của chuổi đau thương.  Lòng người như lá úa, trong cơn mưa chiều, nhiều cơn gió cuốn, xoáy xoay trong hồn và cơn đau này vẫn còn đây... chiều về không buông nắng, cho mây âm thầm, một mình trong chiều vắng, nhớ đôi môi mềm, ngày nào ân cần trao thân...

Tôi mệt mỏi Thời gian cũng mệt mỏi, rả rời nhỏ từng giọt tíc tắc.  Dòng nhạc cũ vọng về từ tiềm thức, và từ cõi chết xa xôi.  Và chiếc lá, phơi xác nơi xa, đẫm ướt.

oOo

Chiều!  Cũng là cơn mưa hạ về qua thành phố.  Tôi ướt sũng tìm về nơi chốn cũ.  Quạnh quẻ, hoang phế, không còn dấu vết của an vui.  Cánh cổng sắt e dè mở ra.  Tôi bước vào.  Lòng cũng e dè, hãi sợ.  Không giống như nỗi e dè của lần đầu tiên bước vào đây.  Mà lạ!  tim vẫn đập nhanh, đôi tay lạnh, và bước đi không vững.  Vì tôi sợ hãi!  Sợ sẽ nhìn thấy một điều mà tôi luôn kinh sợ đằng sau lớp rèm cửa ấy Nhưng không!  sự thực vẫn là sự thực với mức độ phủ phàng nhất của nó.  Tim tôi nghẽn lại, tắt thở vài giây, để rồi sức nén tăng dần, áp suất máu lên cao, mặt đỏ bừng, và vỡ òa ra là nước mắt, là tiếng thét kinh hoàng, đau xót!  Em nằm đó!  Ðôi mắt đẹp khép lại làm sững sờ tê tái cả hồn tôi.  Thôi rồi!  Em bỏ tôi thật rồi!  Quị bên em, tôi muốn khóc nhiều hơn.  Nhưng, dòng nước mà gọi là lệ đã cạn khô!  Cầm lấy bàn tay thanh tao của em.  Lạnh quá!  Em ơi! Khanh ơi!  tôi gào lên từ tận cùng đau khổ - hơi ấm của anh đây, sức sống của anh đây!  em hãy nhận lấy để mà sống.  Ðau nhói khi nụ hôn đặt trên bàn tay ấy. Quặn cả lòng khi nhìn lại một lần cuối gương mặt duyên kia và tôi khẽ hát, lời ca nào em đã từng hát bên tôi:  đời một người con gái, ước mơ đã nhiều, trời cho không được mấy, đến khi lấy chồng, chỉ còn mối tình, mang theo...

Mưa phủ lấy tôi!  Lạnh.  Bừng tỉnh!  không, nó vẫn chỉ là cơn mơ, một cơn mơ thật đau, nhưng đối với tôi không khác gì một ân huệ cuối, vì sự thực tôi vẫn bất hạnh, vì sự thực tôi vẫn không thể đưa tiễn được em, dù rằng đưa em lên chiếc xe hoa đính vòng hoa cườm lạnh lùng.  Em ơi, Khanh ơi!

oOo

Một tuần, tôi vẫn đi lang thang khắp Sài gòn.  Một tuần tôi như tên mất trí, cuồng quẫn trong mớ kỹ niệm và thương đau.  Mùa Hạ trời mưa nhiều vì thời tiết hay vì nhớ thương?  Mưa!  Em yêu mưa lắm, và tôi cũng đã từng yêu mưa.  Nhưng mưa lúc ấy lãng mạn bao nhiêu thì bây giờ buồn quặn bấy nhiêu.

Tôi đi lang thang dưới cơn mưa của ngày hôm nay, ngoài lạnh, nhưng trong lại ấm vì cơn mưa của dĩ vãng, mưa của những chiều cùng em lang bạt.  

Trời Sài Gòn, không em, không mưa, sẽ chẳng còn chi để kể  Giờ đây, mình tôi, và mưa...  thiếu em rồi.  Dòng kỷ niệm đã dừng lại sau một nghiệt ngã bàng hoàng.  Tôi biết nói gì với mưa đây?  Tôi biết kể gì với hàng me già đường  Công Lý?  Và nói làm sao những lời tình tự cùng ghế đá công viên?  Thôi em, mưa!  đừng đến, đừng buộc tôi phải nói, vì tôi sợ tôi sẽ mất tất cả khi tôi phải chia sẻ tất cả.  Mâu thuẫn!  Đúng!  Trong tôi là dày đặc những bấn loạn.  Em, mưa, con đường, lá me và tôi...  những cá thể không thể hợp nhất.  Gắng gượng chỉ thêm đau!  Tôi đi, chiều này qua chiều khác,  như mưa vẫn kéo về trên thành phố mỗi ngày qua.  Mưa có giống tôi không?  Và tôi?  Tôi có còn là tôi như tôi đã từng đã!  Dường như khác!  tất cả đã đổi khác kể từ khi thế giới này thiếu vắng em.  Thoáng đâu đây, thoáng trong mưa, trong vũng mờ ảo lạ, tôi trông thấy em, thấy tôi, thấy từng hoài niệm đang hiện về nơi góc phố đó, nơi con đường kia.  Tôi bước đến, nó tan biến.  Tôi đứng lại, em hiện về, một thoáng, vẫn là tuyệt vời vóc dáng ấy, một thoáng vẫn là nụ cười và đôi mắt đẹp ấy, một thoáng rồi thôi, rồi tan biến, rồi trở về với thế giới của em, bỏ lại tôi, sững sờ, đứng lặng cùng thế giới tôi.

Cất bước, lại đi, vô định, trong tâm thức khúc ca củ lại bừng lên, đau nhói:  một mình đi mãi, trên đường dài không thấy ai người quen tôi đấy, bao giờ đời sẽ vui "

oOo

Khu vườn xưa,không em nên tàn úa.  Tôi tìm về như lạc giữa hoang vu!

Nơi góc vườn, dưới hàng hoa giấy đỏ, ghế băng xưa đã rỉ sét, phai màu, và đám hoa của em trồng dạo ấy, xác phơi đầy trên lối nhỏ bơ vơ. 

Tôi đi lần lại từng dấu vết cũ.  Bàn tay run rẩy khi chạm phải vết khắc hai cái tên!  Dường như từ trong nó một nguồn lực lạ kỳ phát ra, truyền qua bàn tay tôi, chạy nhanh vào buồng tim để cho nó đập mạnh.  Tôi ngồi lặng yên dưới giàn hoa giấy.  Gió thoảng qua, cánh hoa rơi...

Em cười.  Hoa giấy rơi, em nói vu vơ:
- Xác pháo hồng mừng chú rể tới đón cô dâu đó Tôi cười, không nói, vì đôi mắt đã thay tôi làm điều đó, và bàn tay đã giúp tôi thốt nên lời.

- Em, cô dâu của anh!  Tôi cầm lấy bàn tay bé nhỏ.  Em cười bẽn lẽn:
- Đâu?  Nhẫn cưới của em đâu?

À nhẫn cưới!  để xem...  cuống lá!  Nhớ không em, nhẫn cưới là cuống lá mà ta đã làm để tặng cho nhau?  Tôi lắc đầu, gục mặt.  Em tan biến.  Dư âm còn vẳng lại qua một tiếng lá rơi Dưới gốc cây có khắc đôi chữ, tôi đào xới và đặt vào đó quyển thơ của mình.  Hẳn em còn nhớ.  Những bài thơ ta đã làm cho nhau.  Sợ em bên đó lẻ loi quá, tôi gởi sang em quyển thơ ấy.

Khác nào một nấm mồ và thơ khác gì linh hồn tôi.  Trong gian phòng rộng, cây dương cầm phủ kín lớp vải trắng.  Tôi mơ hồ nhìn thấy em trở về, đôi mắt buồn nhìn tôi, hát khẻ:  triệu người quen, có mấy người thân...   khi lìa trần có mấy người đưa...

Không, Khanh ơi!  Em ơi!  Tôi đang trở về đưa tiễn em đây...

oOo

Lại mưa.  Mưa trút xuống con phố nhỏ ào ạt và lũ lượt.  Tôi buông mình vật vờ trên đệm ghế, hé mắt nhìn ra bên ngoài qua ô cửa sổ cỏn con của căn gác mù mờ bóng tối.  Chậu Hoàng Lan đu đưa theo gió.  Mưa ùa đến.  Cánh lan oằn lại, trĩu nước, nặng nề, và rụng!  Em đến.  Áo trắng lất phất đính mưa.  Chiếc dù màu tím nhạt che nghiêng, xinh xắn dòng tóc chấm vai, mặc nhiên bay theo gió.

- Cho anh nè!

- Hoàng Lan, thơm quá!

- Đẹp hông?

- Đẹp quá!  Nhưng...

Tôi nhìn đôi mắt chim câu của em đang mở to chờ đợi, bẹo má em, tôi ghẹo:
- Mai Khanh ngàn lần đẹp hơn.

Em vểnh chiếc môi lên, đôi mắt kênh kiệu, duyên dáng:
- Giỏi nịnh!  đáng thưởng cho một cục kẹo nè.

Em cười.  Tôi cười.  Viên kẹo ngọt tan trên lưỡi.  Hệt như môi em.  Hệt như môi em.  Tôi trở mình, em tan biến, cánh lan theo gió bay đến cạnh bên, lặng yên gợi nhớ:  kỷ niệm xưa đã chết, cơn mê đã chiều, tình yêu đã hết, xót xa đã nhiều, đời vui sẽ còn mai sau...

Không!  kỷ niệm dẫu đã dừng lại, dẫu đã thôi không còn được viết tiếp bởi tôi và em, nhưng kỷ niệm vẫn còn đấy.  Và tình yêu cũng thế.  Muôn đời vĩnh cửu.  Ðể cho kiếp này, khi tôi trút đi hơi thở cuối, thì bóng hình mà tôi mang theo vẫn là em, tình yêu mà tôi ôm lấy vẫn là tình em, bất diệt.

oOo

Tháng Sáu, sinh nhật em tháng sáu!  Tháng sáu trời mưa, trời mưa không dứt...  Trời không mưa, anh cũng lạy trời mưa!

Tháng sáu có lần ngập ngừng đến nhà em.  Mưa lất phất thấm ướt chiếc áo học trố Chiếc hộp gỗ bé nhỏ làm quà ướt đẫm vì tôi ngại ngần, không dám rung chuông gọi, chỉ đứng bên kia đường lén nhìn em đang trang điểm bên ô cửa thư phòng.

Tháng sáu, em, tôi và mưa, bên nhau, lần đầu,bỡ ngỡ, rạo rực.  Bên ô cửa tròn, em xoè tay đón từng hạt mưa, tôi ôm đàn, tha thiết:  Tháng sáu nhạt mưa, mưa ướt mềm vai em...  Từng cơn mưa, xỏa kín bờ mi ngoan...

Tháng sáu, em, tôi và mưa, bên nhau, cùng buổi chiều bay bổng trong tiếng dương cầm tuyệt diệu của em.  Mưa nhẹ nhàng tỏa xuống.  Hồn tôi lơ lửng bay lên bằng đôi cánh tình yêu.  Em, áo trắng, đơn sơ, kiêu sa, tuyệt trần.  Tôi, ngây ngất, ngỡ ngàng, phục xuống để đổ hồn ra mà yêu.  Tháng sáu, bên hàng hiên lợp lá của quán cốc quen thuộc,  em, tôi, và mưa, bên nhau.  Say sưa, em đếm từng hạt mưa, yêu, chưa yêu, bói thử yêu chưa!  Tháng sáu, màn đêm như thật mỏng, tựa voan lụa.  Ánh đèn pha lê màu vàng.  Em, tôi, và dòng nhạc Valse tha thướt.  Bên nhau, dìu nhau, đưa nhau vào tột đỉnh của yêu đương.  Tháng sáu, không em, chỉ mình tôi, và mưa.  Buồn.  Cung điệu lạc lỏng, giăng sầu.  Con phố thôi tình tự.  Quán cốc đìu hiu.  Tôi đến, ngồi đếm thời gian trôi qua theo từng giọt cà phê đắng.  Nh Thương.  Mưa, và Nước Mắt.  Hoà chung,tấu khúc buồn tê tái.  Quay về,  lối cũ không thay đổi với mọi người, nhưng trong tôi, phố giăng đầy ảm đạm.  Không em vạn vật buồn.  Không em đời thôi còn phút nhiệm mầu ngày xưa.

oOo

Xin một lần xiết tay nhau, một lần cuối cho nhau, xin một lần vẫy tay chào, thôi dòng đời đó cuốn người theo...

Hai chúng mình cùng im lặng.  Chỉ có mưa rì rào lên tiếng.

- Em đã quyết định?

- Phải!

- Xin lỗi, anh không thể

- Không sao!

Ngôn ngữ trở nên xa lạ.  Lời nói buông ra dường như vô ý.  Nhưng trong lòng, của em, của tôi, là những đổi trao thành thực nhất

- Em lạnh!

- Anh cũng thế, từ nay và mãi mãi, sẽ lạnh!

Vòng tay siết chặt.  Vẫn lạnh lạ kỳ.  Em khóc.  Dường như mưa vội ngưng lại.  Thời gian cũng thế, để cho tôi nghe rõ tiếng vỡ của nước mắt, để cho tôi ghi khắc thật sâu, thật tỉ mỉ vào tim đôi mắt đó.

- Cho em xin một điều nguyện sau cuối?

- Chi em?

- Hôn em đi anh!

Tôi hôn.  Mưa òa xuống.  Hai gương mặt ướt đẫm.  Tôi hôn.  Cơn đau bừng lên.  Nước mắt trào ra, vỡ cùng mưa trên bờ môi run rẩy.

- Em phải đi

- Ðừng...

- Chúc anh hạnh phúc!

Bàn tay trao ra vội vã, níu kéo, nắm bắt, hụt hẫng, trơn tuột.  Mưa trút xuống.  Tiếng sấm nổ vang rền.  Em xoay đi.  Tôi đứng lặng, chết điếng.  Mưa phủ xuống em.  Bóng dáng mờ ảo, khuất xa.  Trong tôi chua xót dâng đầy.

- Mai Khanh!  Anh yêu em!

Tiếng nói thốt ra từ tận đáy lòng, thốt ra từ ngút ngàn đau khổ.  Em trở lại, ùa đến, ôm chầm lấy tôi, nức nở:
- Khanh yêu anh!  suốt cuộc đời, yêu chỉ mình anh.

Tôi nhắm nghiền đôi mắt.  Ðôi môi bậm lại.  Nghiến chặt răng để giữ cho mình không đổ xụp, để giữ cho em một niềm tin, một can đảm cho ngày mai.  Tiếng sấm vang vọng như phẫn nộ, kéo dài.  Tôi hộc ra lệ!  Tôi cong người, đau! Chốn cũ còn đây.  Mưa còn đây.  Tôi còn đây.  Nhưng em đã không còn đây.

oOo

Sài gòn,ngày... tháng... năm...

Em yêu, Khanh yêu!

Kể từ dạo xa vắng em, anh mới cảm nhận được hoàn toàn ý nghĩa của chữ Nhớ!  Vắng em, không gian quanh anh chợt trở nên tịch liêu, cô quạnh lạ, dù rằng đây đó phố phường, cuộc sống vẫn ồn ả trôi qua.  

Sài gòn, ngày...  tháng...  năm...

Bé yêu của anh!

Giờ này em ra sao?  Ðang làm gì?  có nhớ đến anh không?  Ở bên này, không chỉ riêng anh mà vạn vật đều tưởng nhớ đến em.

Giàn hoa giấy đang trộ hoa đỏ thắm đẹp lắm em à.  Nhìn hoa giấy bay nhẹ trong cơn nắng vàng óng của Sài Gòn, anh lại nhớ về em, nhớ nụ cười duyên dáng, khôi nguyên của em vô bờ và nhớ cả đôi mắt đen tuyệt đẹp của em dưới giàn hoa giấy năm nào Bên em, có loài hoa này hông hở?

Sài gòn, ngày...  tháng...  năm...

Em ơi,

Ðã một tháng 2 tuần và 15 phút trôi qua kể từ ngày ta từ giã nhau.  Em ra sao rồi?  Sự im lặng của em làm cho anh lo lắng quá!  Em ơi, Khanh ơi, anh chấp tay cầu nguyện cho em từng giờ, từng phút.

Sài gòn, ngày...  tháng...  năm...

Nhật ký ơi,

Nàng bỏ tôi rồi, thực sự nàng đã bỏ tôi thật rồi.

Không!  Tôi muốn gào lên thật to.  Không!  em ơi, Khanh ơi!  tại sao lại như thế?  Tại sao lại bỏ anh lại một mình trên trần thế này?  Số kiếp, tại sao mi lại không thể buông tha cho nàng?  Số kiếp, tại sao mi lại mãi hành hạ nàng?  Ta thù ngươi!

Tôi nhớ em, khóc em Khanh ơi!  người tôi yêu ơi!

Dây đàn run lên, buồn rũ, thốt ra những lời ca mà em từng yêu thích:  Góp hết tương lai vào tiếng, yêu thương trao em một đời, hãy sắc se đợi ngày tới, mai rồi ngọt bùi sẻ chia...

Tôi nhớ, em nghiêng nhẹ cho suối tóc chảy hết về một bên vai.  Ðôi mắt vốn buồn, càng buồn hơn:  Xin em đôi tay nuột nà, xin em đôi tay thật thà,thật thà chịu nhiều xót xa...

Em khóc khi hát mà đời thì nhiều đắng cay...  Tôi xúc cảm làm chùn cả tơ phím.  Em hát cho chính em hãy cố yêu người mà sống, lâu rồi đời mình cũng qua...

Lòng tôi buồn khi soi vào đôi mắt em.  Trái sầu rụng xuống.  Tím cả không gian và giờ đây, loang tím cả trang nhật ký của tôi.

oOo

Buổi sáng, trời lại tối.  Tối vì mây, và ồn ả một cơn giông!  Thành phố chợt biến thành sông mưa qua khung cửa mênh mông chập chùng!  

Tháng sáu!  Trời vẫn mưa.  Tôi vẫn buồn, có lẽ là muôn thủa.  Nhìn lại phím đàn.  Tôi sợ phải đụng đến.  Tôi sợ từ những dây kim loại kia dư âm sẽ kéo về.  Tôi sợ tôi sẽ biết mình đang cô đơn.

Nhưng tôi đang nhớ.  Cơn nhớ đang gậm từng phần trong cơ thể tôi.  và mỗi khi nhớ, thì tôi lại cần có em bên cạnh.

Về lại với tôi, Khanh ơi!  Về qua hoài niệm, Về từ cõi nhớ, về trong nhạc mưa, về cùng tháng sáu...  yêu nhau, yêu nhau một lần, thương nhau, thương nhau một lần, một lần thôi vĩnh biệt, một lần thôi mất nhau...

Hoàng Vi Kha

(Trần Chiêu Anh Tuấn)