De druif is de besvrucht van de wijnstok (Vitis vinifera) die behoort tot de wijnstokfamilie (Vitaceae). (Wikipedia)
Lees hier meer over de zeven toegelaten druivenrassen, hun afkomst en hoe de drie meest gekende genoemd worden in andere streken (onder de titel Synoniemen). Ten slotte een voorbeeld van een champagne bestaande uit zes van de toegestane druivensoorten.
Drie druivensoorten worden geplant: de witte Chardonnay en de zwarte Pinot Noir en Pinot Meunier (The French Cellar). Vier andere druiven zijn toegestaan, maar worden zelden gebruikt. Statistieken uit 2017.
Chardonnay is goed voor 31% van de aanplant en levert geurige wijnen met tonen van bloemen en soms mineralen. Het produceert wijnen die kunnen verouderen.
Pinot Noir is goed voor 38% van de aanplant en voegt ruggengraat en body toe aan de blend, produceert wijnen met aroma's van rode bessen en een goede structuur.
Pinot Meunier is goed voor 31% van de aanplant en voegt rondheid toe aan de blend, waardoor soepele, fruitige wijnen worden geproduceerd. Het produceert wijnen die de neiging hebben sneller te verouderen dan wijnen gemaakt met de andere twee variëteiten.
Kobrand's Grape glossary provides insights into the expression of the grape, its growing conditions, its origin and history. It also provides information on alternative names, all growing locations and aromas. Read more on Chardonnay, Pinot Noir or Pinot Meunier. The key characteristics are given below (from Bespoke Unit on Champagne Grapes):
Chardonnay (White)
Body: Delicate
Notes: Citrus, Green
Main Sub-Region: Côte des Blancs
Chardonnay is the exceptional white grape that completes the family of Champagne grapes. It yields a delicate flavour with distinctive notes of flowers, citrus and green fruit such as apples. It is cherished for its freshness and can either be used to provide sharp notes to a blend or bottled on its own.
Pinot Noir (Red)
Body: Full
Notes: Red Fruits
Main Sub-Regions: Montagne de Reims, Côte des Bar
The prize grape of Champagne, Pinot Noir creates characteristic bouquets of red berries. It adds a firm foundation to blends or acts as a full-bodied grape that can be bottled alone. Pinot Noir is an infamously fragile grape. It leafs early and is susceptible to spring frosts and the fruit ripens later, which risks rot from humidity. However, its high tannin content creates a wine that ages exceedingly well.
Pinot Meunier (Red)
Body: Rounded
Notes: Aromatic, Stone Fruits
Main Sub-Region: Vallée de la Marne
Pinot Meunier wordt vaak in kleinere hoeveelheden in een blend gebruikt dan Pinot Noir. Het kan een ronde smaak toevoegen en soepele, fruitige wijnen produceren. Pinot Meunier veroudert sneller dus kan sneller worden geconsumeerd maar heeft een korte levensduur. Bovendien rijpt de druif betrouwbaarder dan Pinot Noir met late bladeren en vroege vruchten.
In de Zeven Champagne-druiven op Guildsomm.com schreef Laura Maniec in 2011: "Voor welke onder jullie die niet bekend zijn, zijn de 4 extra druiven Fromenteau, Pinot Blanc, Petite Meslier en Petite Arbanne en mogen ze allemaal in Champagne worden geplant ( ...) 300 jaar geleden werd 50% van de wijngaarden in Champagne geplant op Pinot Gris oftewel Fromenteau.Toen telers de kwaliteit van hun wijn uit hun buren in de Bourgogne begonnen te zien, verving zij de Pinot Gris door Pinot Noir en Chardonnay "
Pl@ntGrape biedt een volledig overzicht van alle druivensoorten met al hun karakteristieken tot en met de kleinste details. Aangezien we hierboven al ingegaan zijn op de drie bekendste, vindt je hieronder de vier andere: Pinot Gris oftewel Fromenteau, Pinot Blanc, Petite Meslier en (Petite) Arbanne.
Ampelografie is de wetenschappelijke beschrijving (en dus kennis) van de wijnstokken. Het begrip is afgeleid van het Griekse ampelos, wat wijnstok betekent (Wikipedia, les meer op de Franse Wikipedia).
Norbert Koreman schrijft in zijn artikel "De stamboom van de druivenrassen" dat de Traminer de oorsprong is van vele druivensoorten. Als je de stamboom bekijkt zie je ook dat de Chardonnay een afstammeling is van de Pinot Noir, zoals je hieronder ook kunt lezen.
De CIVC schrijft in "Innovatie in de wijnbouwsector: de Champagne-streek vindt de druif variëteiten uit van morgen" (in het Engels): "Meunier, Pinot Gris en Pinot Blanc zijn enkele mutaties van de Pinot Noir. Petit Meslier is het resultaat van een kruising tussen Gouais en Savagnin. De oorsprong van de Arbane-druif blijft tot op de dag van vandaag een mysterie.
Grotendeels wordt Champagne dus geproduceerd uit oude druivenvariëteiten, samen met een recentere aankomst, de Chardonnay, slechts aanwezig voor iets meer dan een eeuw."
Verder schrijft BubbelGek in het artikel: Champagnedruiven, één grote familie: "Op één na zijn alle zeven champagnedruiven familie van elkaar." De legende bij de afbeelding vermeld: "De druiven van champagne en hun verwantschap. Gekleurde bollen zijn de zeven officieel toegelaten druiven. Dikke randen geven de drie belangrijkste aan. De kleur slaat op de kleur van de druif, en pijlen wijzen op nakomelingschap."
In andere streken dan de Champagne zijn de druiven ook gekend en soms onder een andere naam (of synoniem). Hieronder een aantal voorbeelden (op basis van Wikipedia):
Chardonnay heeft een lange lijst van synoniemen, gaande van Arboisier, Arnaison blanc, Arnoison, Aubain, Aubaine, Auvernas blanc tot Chardonay, Chardonnet en zelfs Feher Chardonnay en Pinot Blanc Chardonnay, Pinot Chardonnay (zie ook hieronder en hier).
Pinot noir heeft mogelijks de langste lijst van synoniemen. Enkele voorbeelden: Blauburgunder, Champagner, Franc Pineau, Franc Pinot, Francois Noir tot Traminer Schwarz (zie ook hier).
Pinot meunier wordt ook Schwarzriesling of Müllerebe genoemd. Foundation Plant Services geeft een uitgebreidere lijst, zie hier.
Ook omgekeerd wordt de "Chardonnay" soms gebruikt met een extra vermelding voor een andere soort druif, met name voor de "Auxerrois blanc", die wordt ook Chardonnay blanc, Feher Chardonnay, Pinot Blanc Chardonnay, Pinot Chardonnay genoemd. De reden moet niet ver gezocht worden: beide zijn afstammelingen van dezelfde ouders, maar met verschillende moeder en vader-combinatie, hier is het Gouais blanc x Pinot noir.
Zelfs "Chardonnay Rose" is een druivensoort voor roséwijn. Deze druif is ook gekend onder Barbera Rose, Chablais Blanc, Chablais Rose, Chablis Blanc, Chablis Rose, Pink Chablis, Rielsing Rose.
De champagne Complantée van Agrapart is een mix van 6 druivensoorten. De champagne bestaat uit de hedendaagse rassene: Chardonnay, Pinot Noir, Pinot Meunier, aangevuld met de oude variëteiten: Arbane, Petit Meslier, Pinot Blanc. Voor Pascal Agrapart is de waarde van het terroir het alles en het einde van de Champagne-productie, een manier om meer een vigneron te zijn dan en een récoltant manipulant omdat de essentie van de cuvée wordt bepaald door de bodem, de persoonlijkheid van de plaats, de 62 percelen waarin de wijngaarden zijn verdeeld met al hun precieze kenmerken en identificerende eigenschappen. (Doctorwine.it). Meer info:
Single vineyard: Een blend van druiven van één perceel, de La Fosse wijngaard in het dorp Avize. Een champagne waarvan het mengen plaatsvindt in de wijngaard en niet in de wijnmakerij.
Vinificatie: Champagne-wijnen worden noch verlijmd noch gefilterd. Het bottelen vindt plaats op het landgoed en het raadsel is handmatig. Disgorgement 2 maanden voor de verkoop en dosering beperkt tot 5 gram suiker / liter.
Proeven: Een neus met aroma's van bloemen, hazelnoten, appel en perzik. In de mond heeft de wijn enige substantie, de afdronk is lang en fris.