Bodem

Verder schrijven ze in hun brochure "Champagne van druif tot wijn": "In de ondergrond van de Champagne zit veel kalk en ook de bovenlaag bestaat voor 75% uit kalk (krijt, mergel en echte kalksteen). Dit bodemtype zorgt voor een goede afvoer van overtollig water en het bevat mineralen die sommige Champagnes hun specifieke smaak geven. De Côte des Blancs, de Côte de Sézanne en de wijngaarden bij Vitry-le-François hebben vooral krijt in de bovenlaag. In de Montagne de Reims zit het dieper. De Vallée de la Marne (ten westen van Châtillon-sur-Marne) en de kleine heuvelgebieden in de omgeving van Reims (Saint-Thierry, Vallée de l’Ardre en Montagne Ouest) hebben veelal een basis met mergel, klei of zand. Mergel overheerst in de bodem van de Côte des Bar (Bar-sur-Aube en Bar-sur-Seine)." Het bevat ook een gedetailleerde kaart "Bodemgesteldheid in het wijngebied van de Champagne" (zie hieronder - midden).

Bespoke Unit schrijft "De bodem van Champagne ligt beroemd op een laag sedimentair gesteente, dat voornamelijk uit kalksteen bestaat. Daarom is de grond rijk aan kalk, wat essentieel is voor de wijndruiven. Kalksteen is een alkalisch middel dat zuur uit de grond neutraliseert en de druiven bederft.

Verschillende zones hebben bodems met verschillende concentraties kalk en mergelsteen, die de smaak beïnvloeden maar ook praktische functies hebben. Krijt zorgt bijvoorbeeld voor een kenmerkende minerale smaak in Champagne.

Verder is krijt een zeer poreuze substantie die veel water absorbeert zoals haarvaten tijdens regenval. Dit zorgt voor drainage zodat de wortels niet verdrinken. Het geabsorbeerde water levert de wijnstokken tijdens de droge zomers echter net genoeg water om een perfecte rijpheid te bereiken."

Vin Vigne Vigneron schrijft heel uitgebreid over de bodem onder de titel "Pedologie of bodemkunde - Soorten grond in Champagne-wijngaarden": Diversiteit van bodems en terroirs van Champagne-wijn: Als voorbeeld kunnen we de diversiteit van de samenstelling van de bodems van de wijngaard Montagne de Reims noemen, die bijna volledig is vastgesteld op de hellingformaties die zich ophopen op het krijt en zijn gemaakt van cenozoïsche materialen van boven kust. De wijngaard wordt soms op krijt in het onderste gedeelte geïnstalleerd, terwijl het in het bovenste gedeelte zich uitstrekt in de zandige kalkstenen van Thanétien.

In de westelijke berg zijn de bodems kleizand op de middellijn, klei-kalksteen op de top van de heuvels, op de bodem van de heuvel groeien sommige wijnstokken op Campaniaans krijt, in de bergen in het noorden en oosten zijn de bodems klei-kalksteen op krijt en zijn wijzigingen aan de onderkant van de helling, zandige klei in het midden van de helling op het zand van Thanétien en de klei van Sparnacien ...

Ontstaansgeschiedenis

De champagnestreek maakt deel uit van het Bekken van Parijs, een groot sedimentair bekken (vroeger een grote binnenzee) dat zich geografisch uitstrekt in het noorden van Frankrijk over meerdere regio's. (Vins Vignes Vigneron). De geologie van de champagnewijngaarden komt overeen met die van het bekken van Parijs en de grenzen van de verschillende cuestas waarop het is gevestigd. De ondergrond van de hellingen die de wijnstok dragen, is afhankelijk van de plaatsen die zijn gevormd: krijt, wijzigingen van krijt daterend uit het Krijt, kalkstenen daterend uit Jurassic, of kalksteenformaties of niet daterend uit het Cenozoïcum. Het krijt met een dikte van 200 meter geeft de Champagne finesse en lichtheid. Deze dikke laag kalk en krijt is genaamd craie à belemnites (vertaald: kalk van inktvis). De beste terroirs zijn het meest kalkachtig. Lees ook hier.

Aandacht voor de bodem

Terroir Champagne (van Caroline Henry): The Luxury of Sustainable, Organic en Biodynamic Cuvées is het eerste boek dat uitsluitend is gewijd aan de echte milieuvriendelijke, terroir-wijnen in de Champagne.

In tegenstelling tot gewone Champagne die streeft naar standaardisatie, gaat Terroir Champagne helemaal over individualiteit. Deze wijnen drukken het unieke karakter uit van een plek zoals deze door de wijnmaker wordt waargenomen. De wijnmaker of de producent staat centraal, omdat hij of zij zich inzet voor een milieuvriendelijke manier van boeren. Dit is belangrijk omdat terroirwijn de bodem in de wijngaard moet laten leven en dit is helaas een anomalie in de Champagne, die nog steeds een van de meest vervuilde wijngebieden in Frankrijk is.

Een tweede punt is dat de opbrengsten redelijk moeten zijn, omdat de teler hierdoor de vruchten kan plukken wanneer deze rijp is in plaats van de minimale benaming. Nogmaals, dit is niet de norm in Champagne, waar de limieten van de benamingen over het algemeen als het absolute minimum worden beschouwd.

Een paar boek reviews tot nu toe:

• "Het definitieve volume van de groenere wijnen onder de champagnebedrijvers is Terroir Champagne van Caroline Henry, een Belgische die in Champagne leeft. Met de ondertitel 'De luxe van duurzame, organische en biodynamische koppen' is het boek van Henry de beste gids voor kweker-champagnes die biologische en biodynamische producenten bespreekt in Champagne, een regio die meer bekend staat om spuiten met pesticiden vanuit de lucht dan om groen te zijn, hoewel een voorhoede van een paar producenten verandert dat langzaam." Pay Strayer on Organic Wines Uncorked.

• "Terroir Champagne biedt de sleutel tot het ontsluiten van een complexe regio met ongecompliceerd gemak, een visueel aantrekkelijk boek vol met weelderige foto's en beknopte tekst." Lees de hele recensie van Lyn Archer.

Enkele andere artikels die het belang van de terrior of de bodem onderkennen:

• Terroir in Champagne: zullen terroiristen de mengsels doden? (Caroline Henry - 28 augustus 2013) De Champenois worstelen al lang met het idee van terroir. In tegenstelling tot het nabijgelegen Bourgondië, waar zowat elke wijngaard zijn territorium heeft gedefinieerd, spreekt men in de Champagne vaak over het generieke Champagne-terroir: dat wat Champagne-wijnen uniek maakt. Gemeenschappelijke elementen van dit generieke terroir zijn de arme, kalkrijke bodems in de regio, het landklimaat, een dicht plantsysteem en de selectie van de drie belangrijkste druivensoorten: pinot noir, pinot meunier en chardonnay. Gemeenschappelijke kenmerken van deze generieke terroir in de wijn zijn frisheid, grote zuurgraad, mineraliteit en een lang leven. Een belangrijke reden voor de terughoudendheid om specifieke, individuele terroir te herkennen, is de sterke mixcultuur in deze regio.

• Terroir geeft champagne zijn ziel (22 oktober 2014): Elin McCoy verklaart dat ze een terrorist is als het gaat om champagne en dat haar wijnmakers tot de meest avant-garde behoren. Mijn Champagne-ideaal is niet alleen een glas betrouwbare, consistente bubbels om een promotie te houden of een jubileum te vieren. Ja, ik weet dat de regio een plaats is waar concepten van merk, blend en huisstijl opperen, maar ik denk dat de meest opwindende ontwikkeling die nu plaatsvindt in Champagne de antithese is van dat alles. Het groeiende aantal producenten dat vertrekt vanuit de traditie om single-wijngaard- en single-village-wijnen te maken die de micro-identiteiten van de regio onthullen, bieden de sensatie.

• Climate and ‘Terroir’: The Key Behind Sparkling Wine’s Incomparable Flavours: Terroir is dus als een filosofie die lokale wijsheid voortbrengt die wordt gecultiveerd door de ervaring die van generatie op generatie is doorgegeven. Bestaande uit 4 hoofdelementen: klimaat, bodem, terrein en traditie, of de cultuur van de lokale wijnbouw, zijn de wijnen en champagnes dus producten van het klimaat onder de controle van de aarde, de lucht en ons menselijke wezens.

Aan te raden is het artikel "Terroir bij wijn: wat is het, waaruit bestaat het en wat is de invloed ervan op de wijn?": In dit artikel gaan we in op terroir. Wijnhuizen noemen terroir vaak specifiek op het label. In dit artikel leggen wij uit wat terroir is, ….. Terroir is een groot onderwerp waar veel onderzoeken naar is gedaan. Terroir gaat over de verschillen in kwaliteit en smaak tussen wijn van wijngaarden uit dezelfde regio. Ook koppelt het wijn aan een regio of plaats. Daarnaast maak terroir wijn uniek.

Eerst zullen wij behandelen wat terroir is, hoewel het een omstreden concept is. Er is geen definitie van terroir en de term wordt op verschillende manieren gebruikt. Daarna gaan we in op de omgeving van het terroir. Welke invloed hebben bijvoorbeeld het klimaat en de bodem op de kwaliteit van de wijn? De invloed van de mens op het terroir behandelen we daarna. Want er is geen wijngaard zonder de interventie van de mens. En wist je dat de huidige druivenrassen niet in de natuur voorkomen en door de mens zijn gecreëerd?

Als laatste gaan we in op het gebruik van terroir voor marketing-doeleinden. Voor wijnhuizen en marketeers is het interessant om te zeggen dat hun wijn anders is vanwege de afkomst met enorme prijsverschillen als gevolg. Maar is dit prijsverschil terecht?"

Op Vins, Vignes, Vigneron wordt ook aandacht besteed aan de bodem en de omgeving met een overzicht van interessante boeken. Indien je alles te weten wil komen over de bodem en de omgeving, dan kan je terecht in de cursus van Dunod.com > Sols et environnement 2e édition. Of zoek info op Infoterre (Frans).

Wijn & Geologie door Jan Hertogen (Afdeling Geologie van de KU Leuven) leert ons dat de geologie slechts één van de zes aspecten is die de terrior bepalen. Deze zes aspecten zijn: Klimaat, Zonlicht, Métier, Mythologie, Druivensoort en Geologie. De geologie zelf wordt bepaald door de regionale en lokale structuur, naast de bodem en het moedergesteente.

En wat het moedergesteente betreft, hebben kalksteen met een deel klei (‘mergel’) bijzonder goede eigenschappen. Zie hiervoor de hiernaast staande grafiek: goede drainage (dus de druivenstokken staan niet met hun voeten in het water) en goede zuurtegraad, daarnaast biedt de klei de benodigde voedingsstoffen (die de kalksteen mist).