Een muselet is een ijzeren kapje (agraaf) met ijzerdraad, dat op een fles mousserende wijn gezet wordt om de kurk vast te klemmen. (Wikipedia)
Alles over de muselet, betekent een overzicht dat begint met "wat is het" en verder zijn geschiedenis, de materialen, de oude vormen en de nieuwe technieken, maar ook de producenten en het productieproces (op deze aparte pagina). En tot slot, enkele oude getuigen. Lees er alles over onder "Geschiedenis van het muselet en zijn verzamelplaat" van de grote Champagne-huizen.
Het "muselet" bestaat uit drie delen:
Een riem van gegalvaniseerd (al of niet gelakt) zachte staaldraad;
Een lichaam of kooi bestaande uit vier poten en een kop van gegalvaniseerd (al of niet gelakt) zachte staaldraad;
De capsule of museletplaat, een gelakte, gelithografeerde of gestempelde elektrolytische plaat, bestaande uit verschillende materialen.
Gezien het belang, heb ik daar een aparte pagina aan gewijd, klik hier. Voor verder innovaties, zie verder onderaan deze pagina.
De capsule bestond dus oorspronkelijk uit mat tin. Ook nu nog worden er tinnen capsules gemaakt, maar die zijn ondertussen in de minderheid. Het gebruikte materiaal is nu gewoon ijzer. Verder zijn er innovaties, zoals het gebruik van plastiek (Opalis) (zie verder onderaan deze pagina).
Allcaps.eu maakte een lijst aan met speciale materialen, naast de reeds genoemde, vindt je daar: porselein, hars, hout, glas en carbon. Daar kan je een selectie (of filter) toepassen op Tin. Blijkbaar zijn er begin 2021 57 tinnen capsules. Tinnen Champagne Capsule 800 ans Kathedraal van Amiens: Speciale genummerde polychrome editie. Tinnen capsule gegraveerd en handgeschilderd "Kathedraal Amiens 800 1220-2020" gesigneerd CF voor de 800 jaar van de Kathedraal Notre Dame in een oplage van 800 exemplaren. (Caps Pierre Laurent op Allcaps.eu)
Porselein is een ander materiaal dat wat aandacht vereist. Op Wikipedia lees je"Kaolien of chinaklei is een kleimineraal bestaand uit het aluminium-fylosilicaat kaoliniet; (...) traditioneel gebruikt ter vervaardiging van porselein.". De eerste capsule in porselein is blijkbaar uitgegeven door Champagne Moutardier Philippe op 8 oktober 2011. Er wordt naar verwezen in het artikel Een capsule in porselein van Limoge door Vitisphere. Deze capsule met Fragonard-motief bestaat slechts in 500 exemplaren.
Faience is een type aardewerk dat na eenmaal in de oven gebakken te zijn bedekt wordt met een ondoorzichtige laag witte tinglazuur om het op porseleien te laten lijken, maar het is niet hetzelfde. Bij twijfel of een stuk keramiek van porselein is of van faience, kan men kijken of er een scherfje af is. Is het keramiek van binnen bruin of beige, dan is het faience. De scherf van porselein is altijd wit.
Ter gelegenheid van de champagneroute 2010 zagen we de geboorte van deze eerste aardewerkcapsule uit Aube, waar verzamelaars zo naar uitkeken. Het is het resultaat van de samenwerking tussen champagne MB Hendelot en de schilderes Mevr. Moreira Bernadette. (Bron)
Email of (minder juist) emaille is de beschermlaag van gesmolten glas aangebracht op voorwerpen van metaal of aardewerk om deze te beschermen, te isoleren of om deze te versieren. (Wikipedia) Op Les Folies Champenoises lees je "Champagnecapsule met de hand geëmailleerd, in onze ateliers in Taissy, in Champagne. Om een element van uw capsule te accentueren, logo, wapenschild, karakter, enz... vanaf 60 stuks. Emailleren in kleur, transparant, glitterend... en laat u verleiden door enkele van onze creaties, afzonderlijk of als collectie."
Je vindt de capsule ook terug op Allcaps.eu hier.
Een ander materiaal wat je niet direct zou verwachten, is hout. Er zijn blijkbaar 4 houten capsules. Of carbon, waar er blijkbaar slechts drie van bestaan. Enkele voorbeelden hieronder.
Tot slot vermeld ik ook nog de holografische capsules. Holografie is een techniek om een driedimensionale afbeelding van een object te maken, met gebruik van een plat vlak in de vorm van een fotografische film of sensor, of een ingegraveerde structuur (Wikipedia)
De Association Numismatique de la Région de Cluses (Fr) heeft een afdeling gewijd aan de placomusophilie. Iemand van de club maakte in 2020 een overzicht "De geschiedenis van capsules - Clubs en verenigingen in Frankrijk." met daarin overzicht van innovaties per club over de tijd heen.
Capsules met (drie) inkepingen
Allcaps.eu heeft een speciale lijst met caps met inkepingen, meestal gaat het over 4 inkepingen, maar Moët & Chandon, die vroeger zelf hun capsules fabriceerde, heeft er enkele met slechts 3 inkepingen. "In het verleden hadden de meeste champagnecapsules vier inkepingen (slechts drie voor Moët en Chandon, die hierdoor kenmerkend zijn) en dit tot in de jaren zestig." Zie meer hierover onder Geschiedenis.
Capsule en muselet uit één stuk
Volgens Allcpas.eu zijn er negen generieke capsules van dit soort. Op internet vond ik deze foto's die beter tonen waarover het gaat, dan de beschikbare foto's op Allcaps.eu.
Capsules met een tongetje
Soms hadden capsules een tongetje ("languette"). Hieronder de meest gekende aangezien ook de duurste capsule ter wereld: Pol Roger 1923. Meer hierover onder Champagne-records. Op de site van La maison du collectionneur.fr vindt je nog verschillende andere mooie voorbeelden.
De innovatie met betrekking tot de gebruikte materialen evolueert in de tijd. Hierbij een overzicht van enkele mijlpalen:
2008: Strass aanbrengen in een capsule (Bron: Les Folies Champenoises, zie ook uittreksel hieronder)
2010: Faience: Zie de vermelding bij de materialen hierboven.
2011: Y-Capsule: Zie hieronder.
2011: Porselein: Zoals hiervoor reeds gemeld, de eerste capsule in porselein is blijkbaar uitgegeven door Champagne Moutardier Philippe op 8 oktober 2011.
2013: Parure: In het persdossier van VITeff 2013 staat (slide 17) het bedrijf VIP met "Parure de Bouchon" vermeld als één van de finalisten.
2015: Opalis (?):
2020: Hologram: De Mondial De La Capsule meldt op 16 november 2020: "EEN WERELDPRIMEUR. We presenteren u een preview van de eerste holografische capsules!" Voor de video, zie hier.
Y-Capsule
BKWine schrijft in een blog met de titel "Nieuw muselet voor de champagnefles": Wordt deze nieuwe uitvinding geaccepteerd door de champagneproducenten? Het is niet gemakkelijk om nieuwe sluitingen in de Champagne-regio te introduceren. We herinneren aan de poging van Champagne Duval-Leroy een paar jaar geleden (zie hier), die mislukte vanwege regelgeving. Misschien heeft Pierre-Eric Jolly meer geluk met zijn uitvinding.
Parure
Tesem, een toonaangevend bedrijf in de productie van aluminium verpakkingen, heeft samen met Pierre Tixier van het Franse bedrijf VIP een volledig innovatief concept ontwikkeld in champagnekurkafdekkingen: de parure de bouchage. Dit revolutionaire concept vervangt het traditionele draadgeweer en de metalen kap voor het bevestigen van de kurk, terwijl het als een verfraaiing fungeert dankzij het stijlvolle en onderscheidende ontwerp. De nieuwe hoes is speciaal ontworpen voor high-end mousserende wijnen. (Webpackaging.com & Tesem, April 2013)
Verschillende champagneproducenten hebben sindsdien deze innovatie voorzichtig in gebruik genomen. Allcaps.eu heeft begin maart 2021 in zijn overzicht een reeks van 66 capsules, met Lhuillier als uitschieter, met 11 capsules. Heel uitzonderlijk zijn de platte versies, zie een voorbeeld hieronder.
Voor een aantal mooie voorbeelden, zie hier.
Plastic of "Opalis"
Op de site van een verzamelaar vond ik volgende boodschap "Ik vond deze capsule in een batch die ik van een vriend had gekregen. Ik hoop dat deze evolutie marginaal zal blijven, ook al zijn de mogelijkheden van maatwerk zeker eindeloos !! Het is zeker goedkoper dan een klassieke museletplaat maar voor ons placomusofiel is het niet gemakkelijk te hanteren met een magneet !!"