Skaufhalabálkur

1. Hefir í grenjum

gamall Skaufhali

lengi búið

hjá Langhölu.

Átt hafa þau sér

alls upp talda

átján sonu

og eina dóttur.

2. Því voru nítján

niðjar Skaufhala,

hunds jafningja,

heldr en tuttugu.

Þar sannaðist fyrða

fornmæli

að oft verður örgum

eins vant í tög.

3. Þá voru burtu

börn Skaufhala

flest öll farin

úr föðurgarði,

þó voru eftir

þeim til fylgdar

þrír yrmlingar

og þeirra dóttir.

4. Mælti Gortanni

við Grenlægju:

Hvað skulum vinna

vær til þarfa?

Við erum orðin

veiklenduð mjög,

hryggsnauð harla

og halar rotnaðir.

5. Svarar Grenlægja

gömul á móti:

Nú eru á burtu

börn okkar roskin

en þau ung

sem eftir sitja

og enn ekki

á legg komin.

6. Lítill er missir

í mínum ungum,

atvinnu brestr

okkur bæði.

Hafðir þú áður

hætti útvegur,

nægtir voru þá

og nógar vistir.

7. Sannast má það

að sýnist þú gamall

og stirðfættr

að strjúka heiman

og matvæla

mér að afla,

niðjum okkar

til nauðþurftar.

8. Þú munt heiman

halda verða

og afla bráða

til bús okkars.

Væri það skárra

í venju að leggja

sem virðum má

verstu gegna.

9. Mælir þanninn

móðir Dratthala:

Matr er eigi meiri

mér í höndum:

halrófu bein

og hryggr úr lambi,

bógleggir þrír

og banakringla.

10. Svo er nú liðið,

segir Lágfóta,

Loðbakr minn,

langt á tíma,

von er upp héðan

veðra harðra

en að höndum kominn

haustþústr mikill.

11. Betra er nú

bráða að leita

en þá fyrðar

fé sitt geyma,

liggja með brúnum

lömb hvervetna

en á fjalli

feitir sauðir.

12. Sá er nú tími,

segir Rebbali,

sem seggir munu

að sauðum ganga:

víst er alls staðar

von upp héðan,

mun á fjöllum nú

mannferð mikil.

13. Vissa eg eigi

víst, segir tófa,

að þú huglaust

hjarta bærir.

Þú vilt, bölvaðr,

til bana svelta

afkvæmi þitt

og okkur bæði.

14. Þú skalt ráða,

segir Rebbali:

Við mun eg leita

vista að afla;

þó hafa nornir

þess um mig spáð

að mér gömlum

glæpast mundi.

15. Fór heiman þá

fljótt dratthali

og ætlar sér þá

afla að fanga;

fann skjótlega

fimmtán sauði

og einn af þeim

allvel feitan.

16. Það var geldingr

gambrlega stór,

grákollóttr,

gamall að aldri.

Vendir skolli

víst að honum

og með tönnum

tók í lagða.

17. Svo lauk skiptum

skolla og sauðar,

að grákollur

gekk frá lífi.

Bjóst Dratthali

burtu heim þaðan,

hafði sauð fengið

sér til vista.

18. Nú skal segja

nokkuð fleira

frá ferðum hans

fyrst að sinni.

Heim kom síðla

sauðbítr gamall,

svangr og sofinn

svo til grenja.

19. Kallar Kámleitr

á konu sína,

heldur hvasseygr

hunds jafningi:

Má eg segja þér

frá mínum ferðum

heldr hraklega

sem mér hugr sagði.

20. Það var morgin

þá eg heiman fór,

hafða eg fengið mér

feitar bráðir,

bundið bagga

og á bak mér lagðan,

hugðumst heim flytja

hann til byggða.

21. Þá var mér litið

í lág eina

hvar háfættr maðr

hljóp kallandi,

fór með honum

ferlíki mikið,

kolsvart á lit,

kennda eg hunza.

22. Rétti hann trýni

en rekr upp sjónir

og kenndi þegar

hvar eg keifaða.

Mér kom heldr í hug

hvað hann mundi vilja,

vatt eg af mér

vænni byrði.

23. Hann tók á skeiði

skjótt eftir mér,

skundar hvatlega

og skrefaði stórum;

hljóð eg frálega

heldr undan,

leitaða eg við

lífi að forða.

24. Fóru við lengi

um fjallshlíð eina

upp og ofan

svo undrum gegndi.

Hitta eg hamraskarð

og holu eina,

hlaut eg í hana

hræddr að smjúga.

25. Var gren þetta

grjóti um hvorfið,

mátti hundr þar

hvergi inn komast.

Gó hann grimmlega,

þó gat henn ekki,

garpr ginmikill

gripið mig tönnum.

26. Þar húkta eg

þó mér illt þætti,

heldr hundeygðr

og hræddumst dauða.

Hljóp inn háfætti

fyrir holumunna,

hafði staf stóran

og stakk inn til mín.

27. Mér kom á síðu

mikill stafsendi,

mátta eg hvergi

hlaupa undan.

Þá brotnuðu

þrjóts fyrir skafti

um þvert þunglega

þrjú rifin í mér.

28. Víða er eg þó

vorðinn mjög sárr

stráks af stingjum

og stafs enda.

Hér kom þó að lyktum

að hann heim leitaði

og hafði bagga minn

burt gjörvallan.

29. Svo hafa aldri,

síz eg leitaða við,

mér svo tekist

mínar ferðir.

Það er hugboð mitt

að héðan mun eg eiga

skjótt skaplega

skammt ólifað.

30. Hef eg margan

heldr harðfeitan

sauð snarlega

sviptan lífi,

tínt kiðlinga

en týnt lambgimbrum,

gripið geldinga

og gamalrollur.

31. Hef eg með ströndu

strokið jafnlega

og heima jafnan

um hauga snuðrað.

Bitið hef eg álar,

bellt klippingum,

rifið af þönum

rétt húð hverja.

32. Hef eg oftlega

óþarfr verið

bændafólki

og byggð þessi,

skoðað jafnlega

skreið í hjöllum,

riklinga rár

og rafabelti.

33. Hefi eg hent mér

hákalls lykkjur

og höggvið mér

hvinna snepla.

Eiga mér allr,

ef eg einskis dyl,

ýtar oftlega

illt að launa.

34. Forðast vissa eg

vélar gjörvallar

þótt fyrðar þær

fyrir mig setti;

þurfti engi

þess að leita

því að eg vissa

vélar gjörvallar.

35. Fannst sá engi

fyrr né síðar

hundr háfættr

né hestr í byggðum

að mig á hlaupi

hefði uppi.

Var eg frárra dýr

en flestöll önnur.

36. Nú tekr elli

at mér sækja,

má eg alls ekki

á mig treysta:

farinn fráleikr,

fitskór troðnir,

tenn sljófgaðar

og toppr úr enni.

37. Mun eg til rekkju

reika verða,

mér tekr verkr

að vaxa í síðu.

Svo hef eg ætlað

sá mun dagr koma

mér yfir höfuð

minn enn síðasti.

38. Það hlægir mig:

þó mun hér koma

úr ætt minni

annar verri.

Hann mun mann gera

margan sauðlausan

og aldri upp gefa

illt að vinna.

39. Hann mun óþarfr

ýtum verða,

bændum og búum

um byggðir allar,

stela og ræna

stórum fé manna,

morðvargr meiri

en man eg í sveitum.

40. Mun eg nú linna

og láta af þessu,

vil Hel sækja

hvern um síðir.

Fer mér svo

sem flestum öðrum

að dauði drepr

drótt og kindur.

41. Bjóst þá skolli

í ból sitt fara,

beit hann helstingi

hart til bana.

Þar mun hann verða

þjófr afgamall

líf að láta.

Lokið er kvæði.

42. Hefr bálk þennan

og barnagælur

sett og samið

Svartr á Hofstöðum

mér til gamans

en meinþurrðar

mengi ófróðu.

Mun eg nú þagna.