De Volendamse ziekte is een gevolg van inteelt die met DNA tests is ingedamd.
Veendam, gelegen in de provincie Groningen, ontstond in het midden van de zeventiende eeuw als een specifieke veenkolonie. De stichting van de plaats is onlosmakelijk verbonden met de grootschalige ontginning van het Bourtangerveen. In 1647 kocht de vervener Adriaan Geerts Wildervanck, samen met compagnons, uitgestrekte gronden aan langs het riviertje de Muntere. Dit markeerde het begin van de systematische turfwinning. Voor de afvoer van het turf en de noodzakelijke ontwatering van het gebied werden parallelle kanalen gegraven, het Oosterdiep en het Westerdiep. Deze kanalen bepalen de langgerekte structuur van het dorp tot op de dag van vandaag.
Naarmate de turfwinning opschoof, transformeerde de lokale economie in de negentiende eeuw. De vrijgekomen dalgronden bleken uitermate geschikt voor de akkerbouw, wat de basis legde voor de opkomst van de agro-industrie. Veendam ontwikkelde zich tot het centrum van de aardappelmeel- en strokartonindustrie in de regio. Grote industriële complexen en de daarmee verbonden kapiteinshuizen en fabrikantenvilla's verrezen langs de diepen.
Een belangrijk historisch bouwwerk in het centrum is de Grote Kerk aan de J.G. Pinksterstraat. Deze hervormde zaalkerk werd oorspronkelijk in 1662 gebouwd om de groeiende protestantse gemeenschap van de jonge kolonie te bedienen. In 1767 onderging het gebouw een ingrijpende uitbreiding en vernieuwing, waarbij ook de kenmerkende houten toren werd toegevoegd. Het interieur herbergt een monumentaal orgel en historische herenbanken die herinneren aan de vroege welstand van de veenontginners.
Een ander beeldbepalend monument is het huidige pand van het Veenkoloniaal Museum, gehuisvest in een voormalige Hogere Burgerschool (HBS) uit 1911. Dit gebouw, ontworpen door de Groninger stadsarchitect J.A. Mulock Houwer, toont een strakke architectuur met heldere jugendstil-invloeden. De aanwezigheid van een dergelijke onderwijsinstelling onderstreepte destijds de maatschappelijke en economische status van Veendam binnen de provincie. Vandaag de dag herinnert de goed bewaarde lintbebouwing aan deze transitie van woest veen naar een welvarend industrieel centrum.
Maritiem centrum in het binnenland: Hoewel Veendam niet aan de kust ligt, ontwikkelde de plaats zich in de negentiende eeuw tot een belangrijk maritiem centrum met een eigen zeevaartschool, opgericht in 1864, omdat veel lokale turfschippers destijds succesvol overstapten op de internationale kustvaart naar de Oostzee. (De Verhalen van Groningen)
Eerste Groningse paardentram: In 1879 werd in Veendam de Eerste Groninger Tramway-Maatschappij (EGTM) opgericht, die de allereerste paardentramlijn in de provincie Groningen exploiteerde op het traject tussen het treinstation van Zuidbroek en Veendam. (De Verhalen van Groningen)
Monumentaal HBS-ontwerp: Het markante gebouw van het Veenkoloniaal Museum aan het Museumplein werd in 1911 ontworpen door de bekende architect J.A. Mulock Houwer en is vanwege de zeldzame jugendstil-gevelelementen officieel geklasseerd als rijksmonument. (Monumentenregister)
Oude Joodse begraafplaats: Aan de H.J. Topstraat bevindt zich een Joodse begraafplaats die al in 1741 in gebruik werd genomen, wat het een van de oudste bewaarde Joodse begraafplaatsen in de Groningse veenkoloniën maakt. (Monumentenregister)