De Volendamse ziekte is een gevolg van inteelt die met DNA tests is ingedamd.
Termunten: Strategisch Wierdedorp aan de Eemsmonding.
Het Groningse wierdedorp Termunten kent een geschiedenis die sterk is gevormd door de dynamiek van de Eems, de Dollard en militair-strategische conflicten. Oorspronkelijk ontstaan op een kwelderwal en later uitgebouwd tot een volwaardige wierde, bood de nederzetting vanaf de vroege middeleeuwen bescherming tegen de binnendringende zee. Historisch gezien maakte Termunten deel uit van het Klei-Oldambt en fungeerde het als een lokaal maritiem en agrarisch centrum.
Het belangrijkste historische bouwwerk in het dorp is de Ursulakerk. Deze middeleeuwse kerk werd rond het midden van de dertiende eeuw opgetrokken in de romano-gotische bouwstijl, die kenmerkend is voor de provincie Groningen. Het gebouw getuigt van de vroege baksteenarchitectuur in de regio, herkenbaar aan de rijke meloengewelven en de nissenstructuren in de binnenwanden.
Oorspronkelijk was de kerk veel groter; het huidige gebouw is het restant van een eens omvangrijke kruiskerk waarvan de dwarsarmen in de zeventiende eeuw zijn afgebroken wegens achterstallig onderhoud en geldgebrek.
De nabijheid van de Eemsmonding maakte Termunten door de eeuwen heen kwetsbaar voor krijgshandelingen. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog en latere conflicten rond de stad Groningen lag het dorp herhaaldelijk in de vuurlinie. De zwaarste beproeving vond echter plaats aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. In april en mei 1945, tijdens de bevrijding van de zogeheten 'Delfzijl Pocket', werd Termunten nagenoeg volledig verwoest door geallieerde artilleriebeschietingen. De Duitse bezetter gebruikte de hoge kerktoren als observatiepost om nabijgelegen luchtafweerbatterijen aan te sturen, waarna de toren en een groot deel van het schip door granaatvuur ineenstortten.
Na de oorlog volgde een ingrijpende wederopbouw. Tussen 1948 en 1951 werd de Ursulakerk onder leiding van monumentenarchitecten grondig gerestaureerd, waarbij de zwaar beschadigde toren in een lagere, gewijzigde vorm werd heropgebouwd. Tegenwoordig vormt de kerk, samen met de herstelde wierdestructuur, een belangrijk rijksmonument dat herinnert aan het veerkrachtige verleden van deze kustgemeenschap.
Romeins importaardewerk: Bij archeologische opgravingen in de wierde van Termunten zijn scherven van Romeins terra sigillata-aardewerk gevonden, wat aantoont dat de bewoners al in de tweede eeuw van de jaartelling intensieve handelscontacten onderhielden met gebieden buiten het Romeinse Rijk. (De Verhalen van Groningen)
Verhuisd klooster Menterne: Het invloedrijke dertiende-eeuwse premonstratenzerklooster Menterne stond aanvankelijk in de buurt van Nieuwolda, maar werd wegens aanhoudende overstromingen en stormvloeden in zijn geheel verplaatst naar de hoger gelegen en veiligere wierde van Baamsum bij Termunten. (Groninger Archieven)
Middeleeuwse sarcofagen: Tijdens het puinruimen en de daaropvolgende restauratiewerkzaamheden aan de Ursulakerk na de Tweede Wereldoorlog werden in de kerkbodem diverse rode zandstenen sarcofaagdeksels uit de twaalfde en dertiende eeuw ontdekt, die toebehoorden aan de vroege elites van de regio. (Monumentenregister)
Verlies van de kruisarmen: De huidige rechtlijnige vorm van de Ursulakerk is historisch gezien misleidend, aangezien het gebouw tot halverwege de zeventiende eeuw grote dwarsarmen bezat die wegens achterstallig onderhoud en acute geldzorgen na de Reformatie volledig zijn afgebroken. (Stichting Oude Groninger Kerken)