Blog 6. Toerisme

Gepubliceerd: 13 November 2026

Van kunstenaars en keizers tot wereldattractie: het verhaal achter het Volendamse toerisme.

Volendam ontstond in de veertiende eeuw als kleine vissersnederzetting aan de Zuiderzee. Eeuwenlang leefden de dorpsbewoners hoofdzakelijk van de visserij en de handel. Aan het einde van de negentiende eeuw veranderde het karakter van het dorp ingrijpend. Buitenlandse schilders ontdekten de authentieke kleding, houten huizen en het bijzondere licht. Hotelhouder Leendert Spaander speelde in 1881 een doorslaggevende rol in deze ontwikkeling. Hij ontving internationale kunstenaars gastvrij in zijn hotel aan de Dijk. Kunstenaars schilderden de haven, het Doolhof en de traditionele klederdracht van de inwoners. Hun schilderijen hing men op in galeries over de hele wereld. Hierdoor raakte Volendam wereldwijd bekend als een traditioneel Hollands vissersdorp.

Begin twintigste eeuw kwamen de eerste dagjesmensen met stoomboten en de stoomtram naar het dorp. De aanleg van de Afsluitdijk in 1932 veranderde de Zuiderzee in het zoete IJsselmeer. De visserijstak kromp daardoor sterk in, waardoor inwoners zich meer op toerisme richtten. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kwam het vreemdelingenverkeer in het dorp volledig tot stilstand. Na de wederopbouw herstelde de toeristensector zich snel en groeide grootschalig uit. Souvenirwinkels, fotostudio's voor foto's in klederdracht en horeca domineerden vanaf toen De Dijk. De Oude Kom met de kronkelende straatjes van het Doolhof bleef historisch bewaard. Karakteristieke groene houten gevels en smalle steegjes trekken nog altijd fotografen uit alle landen. Tegenwoordig ontvangt Volendam jaarlijks miljoenen bezoekers uit de gehele wereld.

4 leuke weetjes over Toerisme in Volendam.

Keizer op de Dijk: Keizer Wilhelm II van Duitsland meerde in 1911 met zijn keizerlijke jacht aan in Volendam. Hij wandelde persoonlijk over De Dijk om de klederdracht van de dorpsbewoners te bewonderen. (Oneindig Noord-Holland)
Pionier van de film: In 1899 maakte het bedrijf van uitvinder Thomas Edison filmopnames in Volendam. Dit behoort tot de oudste bewaarde filmbeelden van heel Nederland. (Oneindig Noord-Holland)
Koninklijk bezoek uit Japan: In 1921 bezocht de Japanse kroonprins Hirohito het vissersdorp Volendam tijdens zijn Europese rondreis. Zijn bezoek zorgde voor een vroege stroom Aziatische bezoekers naar het dorp. (Oneindig Noord-Holland)
Walt Disney op de Dijk: Striptekenaar Walt Disney bezocht Volendam in juli 1935 om klederdracht en dorpsarchitectuur te bestuderen. Hij gebruikte deze inspiratie later voor de vormgeving van zijn animatiefilms. (Oneindig Noord-Holland)
NB. Soms wordt in volksverhalen gesuggereerd dat een specifieke Disney-film of -figuur direct op een Volendammer is gebaseerd. Dat is niet hard te maken in de studio-archieven. Het bezoek was onderdeel van een bredere Europese inspiratiereis.