N I E U W: Kazen werden vroeger rechtstreeks vanaf Havenrak 31 per schip naar Amsterdam vervoerd.
Het kerkje van Oudwoude, van oudsher gewijd aan Sint-Jan de Doper, vormt het historische en architectonische middelpunt van het Friese weidedorp Oudwoude in de gemeente Noardeast-Fryslân. De oorsprong van dit rijksmonument ligt in de vroege dertiende eeuw, waarmee het bouwwerk behoort tot de vroege voorbeelden van de romano-gotische bouwstijl in de regio Noord-Friesland. De kerk werd gebouwd op een verhoogd kerkhof, wat typerend is voor de middeleeuwse dorpsstructuren in het Noord-Nederlandse zeekleigebied om bescherming te bieden tegen wateroverlast.
De materiële geschiedenis van het gebouw is duidelijk afleesbaar aan de muren van het eenbeukige schip. De oudste delen zijn opgetrokken uit tufsteen, een vulkanisch gesteente dat destijds per schip uit de Duitse Eifelregio werd aangevoerd. In latere middeleeuwse fasen werd de kerk uitgebreid en hersteld met lokaal gebakken kloostermoppen. De overgang van romaanse naar gotische architectuur is herkenbaar aan de venstervormen; de oorspronkelijke kleine, rondbogige ramen werden in de loop der eeuwen grotendeels vervangen door grotere spitsboogvensters om meer licht in het interieur toe te laten.
De robuuste zadeldaktoren, die aan de westzijde tegen de kerk aan staat, dateert eveneens uit de dertiende eeuw. Deze toren vertoont een vergelijkbare gelaagdheid in bouwmateriaal, met een onderbouw van tufsteen en een bovenbouw van baksteen. Zadeldaktoren zijn een karakteristiek kenmerk van het Friese en Groningse platteland en dienden in tijden van strijd niet zelden als een lokaal toevluchtsoord voor de dorpsbevolking.
Tijdens een omvangrijke restauratie tussen 1963 en 1965 werd het kerkgebouw grondig hersteld en teruggebracht naar een staat waarin de middeleeuwse bouwelementen weer optimaal tot hun recht kwamen. Hierbij werden diverse historische details blootgelegd en geconsolideerd. Binnenin herbergt de kerk een protestants interieur met een historische preekstoel en traditionele bankenplannen. Het kerkje van Oudwoude fungeert hierdoor als een materiële getuige van de religieuze en sociaal-maatschappelijke ontwikkeling van de Friese Wouden over een periode van ruim achthonderd jaar.
De middeleeuwse scheiding van seksen: In de muren van het kerkgebouw zijn de contouren van de voormalige noord- en zuiddeur nog altijd herkenbaar, die in de middeleeuwen werden gebruikt om mannen en vrouwen via strikt gescheiden ingangen de kerk te laten betreden. (Monumentenregister)
Het historische Van Dam-orgel: Het kerkinterieur herbergt een waardevol pijporgel dat in 1906 werd vervaardigd door de bekende Leeuwarder orgelbouwers L. van Dam & Zonen, een firma die een grote stempel heeft gedrukt op de Noord-Nederlandse orgelcultuur. (Monumentenregister)
De gerestaureerde grafzerken: In de vloer van de kerk liggen diverse monumentale grafzerken van vooraanstaande lokale families uit de zeventiende en achttiende eeuw, die tijdens de twintigste-eeuwse restauratie zorgvuldig zijn vrijgelegd en gedocumenteerd. (Monumentenregister)
De vijfzijdige koorsluiting: Het schip van de kerk wordt aan de oostzijde afgesloten door een karakteristieke vijfzijdige koorsluiting, een gotische aanpassing uit de latere middeleeuwen die de oorspronkelijke halfronde romaanse apsis volledig verving. (Monumentenregister)