N I E U W: In Broek in Waterland begint het voorjaar op een volstrekt unieke manier.
Appingedam, gelegen in de regio Fivelingo in de provincie Groningen, kent een geschiedenis die teruggaat tot de vroege middeleeuwen. De nederzetting ontstond bij een dam in de Delf, het huidige Damsterdiep, en ontwikkelde zich tot een belangrijk maritiem handelscentrum. In het jaar 1327 ontving Appingedam stadsrechten via de zogenaamde Buurbrief, vastgesteld door de rechters van de Friese zeelanden bij de Upstalsboom. Dit maakte de plaats tot de hoofdplaats van Fivelingo en een directe concurrent van de stad Groningen.
De bloeiperiode van Appingedam weerspiegelt zich in de historische architectuur in de binnenstad. Een centraal monument is de Nicolaïkerk, een van oorsprong dertiende-eeuwse romanogotische hallenkerk. Het is de grootste kerk in de Groninger Ommelanden en herbergt zeldzame middeleeuwse gewelfschilderingen. Direct naast deze kerk staat het raadhuis uit 1630, gebouwd in de renaissancestijl. De gevel hiervan is versierd met een beeld van Vrouwe Justitia, wat herinnert aan de juridische functie die de stad destijds vervulde.
De economische positie van Appingedam verslechterde toen de stad Groningen het stapelrecht verwierf. Hierdoor moesten alle landbouwproducten en handelsgoederen uit de Ommelanden eerst in Groningen ter verkoop worden aangeboden. Desondanks behield Appingedam zijn karakter als regionaal verzorgingscentrum. Dit is zichtbaar in de stedenbouwkundige structuur langs het water. Kenmerkend zijn de hangende keukens aan het Damsterdiep. Deze constructies ontstonden toen voormalige pakhuizen werden verbouwd tot woonhuizen en er binnenin te weinig ruimte bleek voor een keuken. Sinds 1972 geniet de historische binnenstad de status van beschermd stadsgezicht, waarmee het architectonische erfgoed is veiliggesteld.
De rechtspraak van de Buurbrief: De stadsrechten van Appingedam werden in 1327 officieel gecodificeerd in de Buurbrief, een document dat werd bekrachtigd tijdens de herfstbijeenkomst van de Friese zeelanden bij de Upstalsboom in het Duitse Aurich. (Canon van Nederland)
De oudste synagoge: Appingedam bezit het oudste nog bestaande synagogegebouw in de provincie Groningen buiten de stad Groningen, daterend uit het jaar 1801. (Groninger Archieven)
Functiewijziging van pakhuizen: De karakteristieke hangende keukens boven het Damsterdiep zijn ontstaan omdat voormalige pakhuizen in de negentiende en twintigste eeuw werden verbouwd tot woningen, waarbij er binnen het bestaande vloeroppervlak geen ruimte was voor een kookgelegenheid. (De Verhalen van Groningen)
Het bedevaartsoord Solwerd: In de huidige wijk Solwerd van Appingedam vond in 1514 een destijds breed erkend hostiewonder plaats, wat leidde tot de bouw van een Heilig Grafkapel die tot aan de Reformatie fungeerde als een regionaal pelgrimsoord. (Erfgoed Groningen)