België: Maaseik

Maaseik: Een historische grensstad gevormd door de Maas.

Hoewel Maaseik tegenwoordig net over de grens in de Belgische provincie Limburg ligt, is de geschiedenis van deze stad onlosmakelijk verbonden met de Nederlanden en het strategische Maasland. De oorsprong van de nederzetting ligt in het nabijgelegen Aldeneik, waar rond 725 een Frankisch klooster werd gesticht door de zusters Harlindis en Relindis. Door herhaaldelijke overstromingen van de Maas en de behoefte aan een veiligere handels locatie, verschoof de bewoning rond 1230 naar een hoger gelegen terrein nabij de heirbaan tussen Maastricht en Nijmegen. Deze nieuwe kern kreeg de naam 'Nieuwen-Eik', wat later evolueerde tot Maaseik.

In 1244 verleende graaf Arnold IV van Loon stadsrechten aan Maaseik. De graaf wilde hiermee een sterke militaire grenspost inrichten tegen de expansiedrang van het naburige hertogdom Gelre. Kort daarna trad het graafschap Loon, en daarmee ook Maaseik, toe tot het prinsbisdom Luik. Maaseik ontwikkelde zich tot een van de 'Goede Steden' van dit prinsbisdom en groeide uit tot een belangrijk regionaal centrum voor handel, lakenverwerking en scheepvaart op de Maas.

Het stadsplan weerspiegelt nog altijd deze middeleeuwse oorsprong. Vanaf het centrale, rechthoekige marktplein vertrekken vier loodrechte straten die oorspronkelijk leidden naar de vier stadspoorten: de Bospoort, Eikerpoort, Bleumerpoort en Hepperpoort. Hoewel de stadsomwalling grotendeels is afgebroken, herinneren enkele muurrestanten nog aan de vestingwerken.

Rond de markt staan historische panden met gevels uit de zeventiende en achttiende eeuw, veelal opgetrokken in de typische Maaslandse renaissancestijl. Een prominent gebouw is het stadhuis aan de Markt. Dit pand, oorspronkelijk het herenhuis 'Den Groenen Schildt' uit de zeventiende eeuw, werd in 1768 door het stadsbestuur aangekocht en in classicistische stijl verbouwd om als administratief centrum te dienen. Ook de Sint-Catharinakerk vormt een historisch ankerpunt in de binnenstad. Maaseik staat daarnaast internationaal bekend als de vermoedelijke geboorteplaats van de vijftiende-eeuwse schilders Jan en Hubert van Eyck, wier standbeeld sinds 1864 centraal op de Markt prijkt.

4 leuke weetjes over Maaseik.

Het oudste boek van België: In de Schatkamer van de Sint-Catharinakerk bevindt zich de Codex Eyckensis, een vroeg-Karolingisch evangelieboek uit circa 760. Dit verluchte handschrift, dat vermoedelijk in de Abdij van Echternach werd vervaardigd en door de heilige Willibrordus naar de regio werd gebracht, is officieel het oudste boek dat op Belgisch grondgebied wordt bewaard. (Erfgoedparels)
De oudste privéapotheek van het land: De geschiedenis van het Apotheekmuseum aan de Markt in Maaseik startte in 1704, toen de uit Aken afkomstige Engelbert Lanckbein een apotheek opende in het pand "Den Blauwe Leeuwe". Maar liefst zes generaties lang bleef deze apotheek over een aaneengesloten periode van 255 jaar in werking, waarmee het de oudst bewaarde privéapotheek van België is. (Visit Limburg)
Historische waterpompen en 94 lindebomen: Het centrale marktplein van Maaseik wordt omzoomd door een dubbele rij van exact 94 lindebomen. Op de vier hoeken van dit plein staan kalkstenen openbare waterpompen die in 1742 werden ontworpen door de Maastrichtse kunstenaar Jaspar de Liège en tot het midden van de twintigste eeuw dienden voor de stedelijke watervoorziening. (Visit Maaseik)
De harde aanpak van de Bokkenrijders: In de achttiende eeuw was de regio rond Maaseik het actieterrein van de beruchte Bokkenrijdersbenden. Omdat een sterk centraal gezag in het toenmalige graafschap Loon ontbrak, rolde luitenant-drossaard Clercx de bende met buitengewoon harde hand op, wat in het Maasland leidde tot de terdoodveroordeling van maar liefst 46 vermeende schuldigen. (Musea Maaseik)

Naar expositie fotoschetsen van Maaseik  (scrol naar beneden)