De 14e eeuwse zeedijk van Volendam is nu een geliefde wandelpromenade.
Gepubliceerd: 2 November 2026
In 1881 kocht Leendert Spaander een klein café in Volendam. Hij veranderde de zaak in een hotel voor internationale kunstenaars. Volendam was destijds een geïsoleerd vissersdorp aan de Zuiderzee. Spaander zag kansen in het opkomende toerisme. Hij nodigde schilders uit de hele wereld uit. De kunstenaars kwamen voor het bijzondere licht en de kleding. Ook het traditionele dorpsleven trok hun aandacht. Schilders zoals Paul Signac en Auguste Renoir bezochten de herberg. Zij betaalden hun verblijf vaak met schilderijen. Hierdoor ontstond een grote verzameling kunst aan de muren.
Er is geen officieel totaalbedrag in euro's vastgesteld voor de gehele kunstcollectie van Hotel Spaander. Omdat de verzameling van ruim 1.400 schilderijen en tekeningen als één historisch ensemble bijeen wordt gehouden en nooit in zijn geheel op de markt is gebracht, bestaat er geen commerciële veilingwaarde voor de totale collectie. Hoewel de totale collectie niet getaxeerd is voor verkoop, hebben losse werken van bekende meesters wel een aanzienlijke financiële marktwaarde. Een bekend voorbeeld is een werk van de Franse pointillist Paul Signac, die in 1894 in het hotel verbleef en zijn rekening voldeed met een aquarel van de Volendamse haven. De waarde van dit specifieke kunstwerk wordt geschat op zo'n €100.000.
De oorspronkelijke houten structuur vormt aan de Dijk nog steeds de kern van het gebouw. Aan de buitenzijde ziet men daar traditionele Waterlandse stijlelementen. In de historische ruimtes hangen honderden schilderijen uit de negentiende en twintigste eeuw. Het interieur bewaart donker houtwerk en authentieke tegeltableaus. In de latere twintigste eeuw veranderde het complex echter ingrijpend. Het toenemende toerisme vereiste veel meer hotelcapaciteit. Aan de achterzijde en zijkanten werden grote moderne hotelvleugels gebouwd. Deze nieuwbouw heeft een functionele en zakelijke architectuur. De moderne uitbreidingen staan qua schaal en stijl los van de oorspronkelijke houtbouw. Hierdoor ontstaat een scherp contrast tussen de historische kade en de achterzijde. Hotel Spaander toont daardoor twee gezichten. Het combineert een authentieke negentiende-eeuwse kunstenaarskern met grootschalige moderne hotelfaciliteiten.
Op 22 mei 2020 werd de exploitant van Hotel Spaander failliet verklaard. Het hotel sloot in maart al de deuren door de coronacrisis. De wereldwijde reisbeperkingen raakten de onderneming hard. Het bedrijf leunde namelijk heel sterk op buitenlandse toeristen en Aziatische groepsreizen. Ook in 2012 verkeerde de zaak al in financiële problemen. De beroemde kunstcollectie van ruim 1400 schilderijen bleef gelukkig gespaard. De werken vielen buiten het faillissement. Ze bleven in beheer van de voormalige eigenaar Evert Schilder. Hierdoor bleef de waardevolle verzameling gewoon in het hotel hangen. Het faillissement betekende niet het definitieve einde voor de historische plek. In het voorjaar van 2021 maakte het hotel een doorstart onder een nieuwe directie. Op 1 mei 2021 heropende het pand officieel de deuren. Het hotel sloot zich aan bij de internationale keten Best Western. Daarmee bleef Spaander behouden als werkend hotel én als Volendams erfgoed.
Dochters als ambassadeurs: Leendert Spaander had zeven dochters. Zij droegen traditionele Volendamse kleding. Daarmee maakten zij reclame voor het hotel bij kunstenaars. Drie dochters trouwden uiteindelijk met buitenlandse schilders. (Oneindig Noord-Holland)
Beroemde gasten: Bekende internationale figuren bezochten het hotel. Filmproducent Walt Disney verbleef in Hotel Spaander. Ook de Franse schilder Pierre-Auguste Renoir overnachtte hier. (Oneindig Noord-Holland)
Betalen met kunst: Veel arme kunstenaars konden hun rekening niet contant betalen. Eigenaar Leendert Spaander accepteerde kunstwerken als wettig betaalmiddel. Zo verzamelde het hotel meer dan 1400 schilderijen en tekeningen. (Canon van Nederland)
Eigen vervoer: Spaander regelde zelf het vervoer van zijn gasten. Hij zette een eigen boot in tussen Amsterdam en Volendam. Hiermee haalde hij buitenlandse schilders rechtstreeks naar zijn hotel. (Zuiderzeemuseum)