Embedded Files
Ólafur Davíðsson segir um hindarleik:
„Hindarleikur er að sumu leyti ekki ósvipaður hjartarleiknum, sem seinna verður talað um. Kallar og konur skipuðu sér í raðir, hvora gagnvart annari, en ein af leikkonunum, sem helzt skyldi vera nokkuð roskin og skörugleg, gekk fram á gólfið og kvað vísur þessar.
Hér fer hind af heiði
og hyggur sér til veiði,
aðra eptir leiði
og af hjarta beiði.
Leið hefi eg lánga geingið,
og leikhjört ei feingið,
hlaupið hratt og runnið,
en hjört engan unnið.
Þessi kona var kölluð hindarmóðir; víkur hún sér nú að kallmönnunum (hjörtunum), tekur í hönd þeim, hverjum eptir annan, bindur fyrir andlit þeim, leiðir þá því næst fyrir kvennfólkið, og lætur þá kjósa sér blindandi einhverja stúlkuna (hindina), og hefur upp þenna formála í hvert skipti:
Eg sé hvar einn hjörtur situr,
og svo fagur er hans litur.
Góði hjörturinn gá með mér,
gef eg nú fagra hind þér.
Hún er sig svo miðmjó
og mátulega vel stór.
runnin upp sem rós klár,
með rétt fagrar gleðibrár.
Vara þig, vara þig, tak mig ei,
eg telst í málum vöndum;
kjós þú þá þornaná,
sem þér er æst höndum.
Eigi þá hina elztu
og eigi þá hina ýngstu,
kjóstu miðlúngarvíf,
en móður láttu hlaupa.
Hvort hún er gömul eða úng
eg skal með ykkur kaupa.
Lítt fær er eg og lyndisþúng
og láttu mig hjá hlaupa.
Hepti eg hróðrarlínu,
hallar kvæði mínu.
Haldi nú hver á sínu
svo held ég á mínu.
Þegar hindarmóðirin hefir lokið þessu starfi, útvegað hjörtunum sína hindina hverjum, þá vígir hún öll hjónin í einu, enda hefði hitt tekið lángan tíma, ef margir (20–30 manns) hafa verið í leiknum. Þegar vígslunni er lokið tekur hindarmóðirin upp sprota, slær honum á sylgju og segir:
Að vígja saman vegleg hjónin
væri mér skylt:
kæri minn hofmannskonu þína
kystu þegar þú vilt.
Þá á hver hjörtur að kyssa sína hind og síðan er stiginn dans, bæði af konum of köllum, en hindarmóðirin sýngur fyrir lángt kvæði, hindarkvæði, og er þetta upphaf af því:
Í hindarleiknum hrepti' eg stóra mæði.
Erfiði og ástin treg,
ekki tel eg það heilsuveg.
Þú mátt kveða kvæðin fyrir okkur bæði.
Úr þessu hindarkvæði er líklega vísa ein, sem séra Guðmundur Einarsson færir til:
Hindarleikrinn hann er að vísu búinn.
Hver ei víkja' að kæru kann,
þá kyssi' ég hana' einhver fyrir hann.
Þetta segi' eg þó að eg sé lúin.
og lítur svo út sem hún sé einna seinast í kvæðinu. Þá var hindarmóðirin orðin þreytt, en var þó alt af einlæg við kolann, að laða saman hugi kalla og kvenna.
Þessi leikur getur orðið mjög lángur, enda segir máltækið „svo er margur giptur, að ekki kemst alt í vikivakann í einu og verðuð það frá að gánga, sem búið er að kveða og er svo bætt í aptur, af því sem ókveðið er.“
Útgáfa sú, sen færð hefir verið til, er tekin eptir vikivakaritjörðinni frá hér um bil 1800 í hrs. Sv. Grv. 66, en fleiri útgáfur eru til af leiknum. Eptir því sem Guðni læknir Guðmundsson á Borgundarhólmi hefir skýrt Jóni Árnarsyni frá, stóð hindarleikur í sambandi við Hoffinsleik. Þegar þeim Hoffinni og félögum hans var hleypt inn, var bundið fyrir augun á öllum piltunum, en konur geingu um gólf og kváðu:
Eg sé hvar einn hjörtur situr o. s. frv.;
Áttu nú piltarnir að kjósa sér hver sína konu blindandi. Að því búnu var leyst frá augunum á þeim, og var nú súngið og dansað um hríð. Því næst var bundið fyrir augun á meyjunum og þá var þetta kveðið:
Hér fer hind af heiði o. s. frv.
Konurnar hafa eflaust líka átt að kjósa sér menn blindandi, og var talið að hjónaleysi þau væru gipt í svipinn, sem lent hafði saman, en þegar sami maðurinn varð bendlaður við tvær stúlkur, eða sama stúlkan við tvo pilta, eins og optast hefir endalaust verið, þar sem tvíkosið var blindandi, þá hefir það verið nokkurskonar tvíkvæni og tvímenni, en ekki mun hafa verið tekið hart á því. Loksins má geta þess, að Guðni skeytir hindarleik saman við Þórhildarleik."
Jón Ólafsson frá Grunnavík fullyrðir hiklaust að Björn á Skarðsá hafi samið þuluna við hindarleik (sem er í raun fyrsta kvæðið hér efst). Svona er útgáfa Jóns frá Grunnavík á Hindarleik:
Hér fer hind á heiði,
hugsar upp á veiði,
aðra aptur leiðir:
Gá þú hjörturinn gá, með mér,
gef eg þæga hind þér;
hjörturinn vill sig hafa af [stað]
hindina að fanga:
Við skulum þá,
þornagná,
hvert sem má
mín hindin gá:
Eg skal með ykkur kaupa,
til þess er lyklum kvenna
kasta á gólf og spilla,
ef þér líkar illa;
það fór vel að fljóðið skal svo feikna gilt,
kæri minn hofmann konu þína kystu, þegar þú vilt.
Tenglar:
Page updated
Google Sites
Report abuse