Tókastúfur

I.

1. Hver er þessi hrottinn grái,

sem hallast upp að dyrustaf? –

Líkari' er hann liðnum nái,

enn ljósið dags hann enn þá sjái,

hold er beinum horfið af.

2. Líkams allur skorpinn skrúðinn,

skrapir eptir grindin tóm,

af jötuns fóstru jórtruð húðin,

jaka skör er heila súðin,

engin tollir tönn í góm.

3. – Jeg hefi', herra! verið víða,

Völsunga jeg hefi gist,

með Gotum riðið strauma stríða,

slögin látið Húnum svíða,

með Grímhildi jeg var á vist.

4. Síðan fund eg sótti Kraka;

sat þar inni kappa fjöld,

ýtum fætur eldar baka,

yfir höfðum fánar blaka.

Vegleg skrýða veggi tjöld.

5. Bókaður á þau Baldur og Svofnir

og bjartur salur dísa var,

Sigurður, er hann feldi Fofni,

og fornir voru' í tjöldin ofnir

skíru silfri Skjöldungar.

6. Skildir blika' og bjartir skjómar,

búin gulli sverðin öll;

af Sköfnungi' og af Laufa ljómar

liptrið; – harpan fagurt hljómar;

bjart og hreift er Hrólfs í höll.

7. Ei var Hrólfur hár á stokki,

en hár á svip og augnasnar,

tengd voru saman tign og þokki;

til að sjá úr ítrum flokki

auðkendur hann öllum var.

8. Hógværlega hilmir svarar,

– Hafða vistarbóneg flutt – :

„Aldrei mat við menn eg spara,

með þeim einum fyrirvara,

að sjálfir fái rúm sér rutt.

9. Rekkar eru ríkilátir, 

reifa stundum hníflótt orð,

og er gerast kappar kátir,

kunna þeir eigi ætíð mátið,

varpa jafnvel völu' um borð.

10. Það eitt kappar viðnám veita,

verjast, að þeim upp sé kipt;

Allrar þú mátt orku neyta,

allri skepnu og fimleik beita,

að fáir manni' úr sæti svipt. –"

11. Þreif eg þá til Böðvars bjarka,

beitti' eg hverjum vöðva' og lið;

hans á því má hraustleik marka,

hvorki spyrnti' hann tjá né jarka,

bærðist ei, en brosti við.

12. Við Hjalta sömu þraut eg þreytti,

þar vanst litlu meira' enn fyrr

allrarn þótt eg orku neytti

aðeins litum Hjalti breytti,

en í sessi sat hann kyrr.

13. Um Beigað er hið sama' að segja,

svipdag Starólf, Haka' og Hött,

þó að væri' á sumum sveigja,

sér þeir lipurt undan smeigja;

mýkra engan man eg kött.

14. Hvítserk fékk eg hreift í seti,

en hvergi komið upp úr því,

eigi mátta' eg flytjað hann feti

framar, enn hann jafnskjótt léti

sama fallast farið í.

15. Óæðri þá sótti' eg sæti,

seinast marða' eg Vögg úr stað;

var þá mikil kappa kæti

og kongs. Í bezta yfirlæti

settist eg til sumars að.

16. Þótt hver væri' öðrum dýrri drengur,

dæll í flestu' og viðmóts frjáls,

eg undi þar varla ári lengur,

– örlaga var það hefndar fengur, –

fór eg þaðan þá til Hálfs.

II.

1. Þar var alt með öðru móti,

eigi var sú höllin prúð,

raptar allir svartir af sóti,

súlurnar úr bláu grjóti,

uxa breidd á bekkinn húð.

2. Héngu þar ei bjartir brandar,

en bit var snarpt í eggjunum,

öxar tveggja' og einnar handar

uppi þar hjá rúmum standa,

kylfur hanga' á krókunum.

3. Engin heyrðist harpa slegin,

heldur var þar kalt og hljótt;

við engan var þó drykkur dreginn,

og dropinn fegins hendi þeginn,

horna fjaraði' aldan ótt.

4. Í öndvegi jeg konung kenni,

karlmannleg og snörp var brún,

allur var hann mikilmenni,

mannraunir á breiðu enni

djúpa höfðu rista rún.

5. Fult lét Hálfur horn mér rétta,

heimila kvað hann gesta vist;

meðan eg drakk hann margs nam frétta,

mildingi jeg skýrði' af létta

frá höfðingjum, er hafða' eg gist.

6. Hirðsiðum hjá Hleiðru grami

Hálfi þegar inti' eg frá,

„skildagi hér er," sagði hann, „sami,

sú mun orka þín og frami,

að mátt þér fyrir sæti sjá.

7. Hafirðu verið heims um álfur

í helztu kappa tekinn lið,

mig, sem eigi' er meira enn hálfur,

má það henda', að laust eg sjálfur

hljóti' að láta hásætið. –"

8. Hálfur brá þá grön og glotti,

glaðnaði' yfir rekkum þá;

bjuggust við, ef hári hrottinn

við Hörða færi' að sviptast drottinn,

það mundi verða sjón að sjá.

9. Úr mér hafði ölið hjalað,

áfengt var það mjög og sterkt,

helzt til mikið hafða' eg talað,

af hreystiverkum nokkuð skjalað,

þótti slíkt þar vítavert.

10. Á æðra bekkinn instur situr

Útsteinn jarl og Hálfi næst;

Ráðin allir vissu' að vitur

og varfærinn hann kongi flytur,

en um afl hans enginn fæst.

11. Réðst eg því að rosknum jalli,

reyndist bjargið það ei laust;

hversu sem eg krepti' að kalli,

kyrr hann sat sem goð á stalli

eða skorðað skip í naust.

12. Var við Innstein eins að reyna,

eins var harður þessi steinn,

hrókar tveir og Styrr og Steinarr

stinnir allir voru sveinar,

bifaðist eigi bragna neinn.

13. Insta halnum Hrólfs í garði

Hálfs var yzti rekkur jafn,

með sama þreki sessinn varði

sízt þótt afl né fylgi' eg sparði,

gleymzt mér hefur garpsins nafn.

14. Og sé eitt með öðru metið,

eigi dyljast þessa skal,

að jafnar hvert var sæti setið

af sinnum Hálfs, enn um finst getið

í nokkurs annars siklings sal.

15. Af striti hver var slitinn liður,

stirðleikurum yfirtók;

þó burtu væri' úr beinum friður

bauðst mér hvergi' að setjast niður.

Hálfur jarpa skör þá skók: –

16. „Rækur ert frá rekka liðum,

Rúm varð laust ei fyrir þér;

En – viljirðu sitja' í gesta griðum,

Og gerast vorum kunnur siðum,

fótskör Hálfs þér heimil er.

17. Enginn mun hér á þig leita,

eður háðsleg velja orð,

rekkar aldrei burðum beita

við börn né lítilmenni; skeyta

flýgur hér ei flug um borð.

18. Helzt á skemtun hjá oss brestur,

heima þegar situr öld;

skýr þú ert og skrafinn, gestur!

skal þinn vera starfinn mestur,

að stytta virðum vetrarkvöld. ––"

19. Að Hálfs eg dvaldi heilan vetur,

hölda var eg síztur þar;

þeir drukku meira' og börðust betur,

betur göngur þoldu' og setur;

í engu jeg af öðrum bar.

20. Þó skal eigi vist þá víta,

var hún köld, en sæmilig;

Lakast var, að upp til ýta

annara eg varð að líta,

en – ofan horfðu menn á mig.

21. Þaðan víða lágu leiðir.

Lítið er nú til frásagnar,

margan hef eg unnið eiðinn,

ýmist kristinn, stundum heiðinn; –

nú er eg eigi nema skar. –

22. Með því lauk hann augum aptur,

út var runnin hinsta stund,

tímans, sem var tóka skaptur,

tæmd var skál, og þorrinn kraptur; –

á æðra konungs fór hann fund.