Sancti Ólafs vísur eru helgikvæði frá síðmiðöldum eftir Gunna Hallsson Hólaskáld (f. 1465. d. 1545)
Fyrirsögn:
Sancti Ólafs vísur
Lagboði:
Óvíst
Höfundur:
Gunni Hallsson Hólaskáld (f. 1465. d. 1545)
Kvæðagrein:
Kvæði undir sama bragarhætti:
Heimild/kvæðið á prenti:
1. Herra Ólaf, hjálpari Noregs landa,
þig kom til handa
með helgum anda
eilíf náð fyrir Jesum Krist,
heiðrinn þinn mun um heiminn norður standa,
þú komt oss bæði úr kvölum og vanda,
kendir trú með krapt og list,
musteri klén
þú vígðir vén,
villa brotin og myskunn sén,
þú fékt þar lén
af guði ígen:
herradæmi og himnavist.
2. Herra Ólaf, huggara má þig kalla,
þú lézt falla
forna stalla
og brauzt í sundur bölvöð hof,
refsa léztu rán og stuldi alla,
réttum dómi vildir eigi halla,
efldir þann veg Iesu lof,
logi kom rauðr,
en upp gekk auðr,
iafnan dóm fékk ríkr og snauðr,
þann lá dauðr,
er þess var trauðr,
lýðum þótti loginn við of.
3. Herra Ólaf, hver komu laun á móti,
þú eyddir blóti
með öxi og spjóti,
boðaðir öllum bjarta trú,
þegnar landsins þola með aungu hóti,
af þessu gerðist kurrinn ljóti,
ríkisfólkið reiðist nú,
heyr og sé
hvað sárt má ske,
þeir seldu þig fyrir mútu og fé,
það fals og vé
kom fólki á kné,
aumlega keypti öldin sú.
4. Herra Ólaf, heimurinn má þín njóta,
þú vant að hljóta
virðing fljóta
veturna fimm og fullan tög,
allir gerðu Þrændur upp að þjóta,
þér í gegn báði höggva og skjóta,
og feingu þínu fólki slög
á Stiklastöðum,
sem stendur skríf,
stáli klauftu
búna hlíf,
þú gekkt í kíf
og gaft þitt líf
fyrir þau dýru drottins lög.
5. Herra Ólaf, hörmulig var sú pína,
þeir létu eigi dvína
löstu sína,
dundi af þér dreyra foss,
gerði svart, en sólin náði eigi skína,
svo brá við um framför þína,
sem þá hjálparinn hékk á kross,
þjóðin gár
í þungligt fár
þér veitandi dauðasár,
öndin klár
með Iesu stár, –
dýri herra dugi við oss.
6. Herra Ólaf, hjartanliga má skýra
dauða hins hýra
Haraldar hlýra,
ljósið yfir hans líkam skein,
bóndi þann, sem bænum átti að stýra,
býr um líkið kongsins dýra,
þar stóð hússins hvirfing ein,
blindi mann
frá bænum rann,
blóðga tjörn í kofanum fann,
strjúka vann
um hvarma hann, –
varð þá skygn með skjótri grein.
7. Herra Ólaf, hjálptu keisara sveinum,
þar hófst með hreinum
heiðurs greinum,
gekk þá kíf um Grikkland mest.
Þú sýndir líkn í sárum þeirra meinum,
sextigir geingu að kristnum einum,
þú reitt þar fram á hvítan hest,
þú vart ei seinn,
er saung við fleinn,
sá þig kongurinn blindi einn;
sigrinn beinn
var sætr og hreinn,
flýði og deyði fólkið vest.
8. Herra Ólaf, heiður þinn vil eg reifa,
út má dreifa
af einum greifa,
hann hélt sitt bú með stoltan hag,
brúði neyddi að baka sér marga hleifa,
bjóst hún nú til ofns að þreifa
á þinn mikla messudag,
dýrð er há,
sú er drottinn má,
deigið varð að grjóti smá,
kraup þér þá,
er kraptinn sá,
Danmörk öll með dýrðarplag.
9. Herra Ólaf, heimsins ánauð slepti
maðrinn krepti,
er myskunn hrepti,
sá er á knjám og kviðnum skreið,
sína ferð með sárum nauðum kepti,
svo fjarlægur kongsins grepti,
um Ólafs kirkju átti hann leið,
líknari minn,
vioð ljúfskap þinn
þú leyptir honum um garðinn inn,
beinin stinn
og burðinn sinn
fékk hann þegar, og fagnað beið.
10. Herra Ólaf, þú hjálpaðir einum klerki,
gaf þau merki
glæpurinn sterki,
augun stungu út með skript,
forsögir bræður frá eg að prestinn lerki,
fóturinn lamdr af þeirra verki,
tungan skorin og taungum kipt,
þín elskan hrein,
er ei var sein
augu að græða og fótarmein,
orða grein
og alt hans kvein
leystir þú með lausnarans gipt.
11. Herra Ólaf, hverr megi alt það skrifa,
er guð vill gifa
fyrir utan ifa
hverjum þeim, sem heitr á þig,
gull og silfr, er gektu fram að kifa,
gaft fyrir þeim þig vildu fordrífa,
lausnara vorum líkti hann sig,
þín ynnlig náð
og eilíf dáð
eru guðs eð hæsta ráð
þín eru skráð
á þessi láð
verk þín mörg og voldulig.
12. Herra Ólaf, heiðni vantu oss neita,
þú mátt vel heita
myskunn sveita,
postuli vor og píslardóm,
ör og mildur æru og hjálp að veita
öllum þeim, er til þín leita
og biðja þig með blíðum róm,
vor syndastál
mun sett í skál,
sjá þú til með líknarmál,
vilir þú bál
af vorri sál
leysa fyrir þinn ljúfan dóm.
13. Herra Ólaf, himinríkis ertu blómi,
gæzku sómi
guðs enn frómi,
leið þú oss fyrir lausnarans kné,
svo að með þínum sæta bænarómi
sonur Máríu friði í dómi
hvað, er kann í heimi að ske,
kraptrinn þínn
svo klár og fínn
kristiliga ber ávöxt sínn,
herra mínn
í himnum skínn, –
lof þitt jafnan sungið sé. Amen.